Η περικοπή της γραφειοκρατίας και η ενίσχυση της επικοινωνίας των πολιτών και των επιχειρήσεων με το Δημόσιο καταλαμβάνει εξέχουσα θέση στην ατζέντα της κυβέρνησης για το 2026.
Η απλούστευση 400 διοικητικών διαδικασιών εντάσσεται μεταξύ των 30 κορυφαίων μεταρρυθμίσεων του κυβερνητικού σχεδιασμού για τον ερχόμενο χρόνο, ο οποίος παρουσιάστηκε πρόσφατα από κυβερνητικά στελέχη.
Πρόκειται για μια κεντρική δράση με σκοπό να αλλάξει η εικόνα της δημόσιας διοίκησης και να εξελιχθεί σε πιο αποδοτική και φιλική προς τους χρήστες, με όσο το δυνατόν λιγότερα διοικητικά βάρη.
Προς τον σκοπό αυτό εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια η Εθνική Πολιτική Διοικητικών Διαδικασιών, που στηρίζεται σε τρεις πυλώνες.
Ο πρώτος πυλώνας είναι ο «Μίτος», η ηλεκτρονική πλατφόρμα (mitos.gov.gr), όπου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αναζητήσουν τα στάδια υλοποίησης διαδικασιών του Δημοσίου, τα σημεία εξυπηρέτησης (φυσικά ή/και διαδικτυακά), τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, τον εκτιμώμενο χρόνο διεκπεραίωσης, το κόστος των παραβόλων (όπου απαιτούνται), την ισχύουσα νομοθεσία κ.α.
Για τη διευκόλυνση των ενδιαφερομένων, οι διαδικασίες παρουσιάζονται ομαδοποιημένες σε τρεις κατηγορίες: με βάση γεγονότα της ζωής («Γεωργία και κτηνοτροφία», «Δικαιοσύνη», «Εκπαίδευση», «Επιχειρηματική δραστηριότητα», «Εργασία και ασφάλιση», κ.λπ.), ανάλογα με τους ενδιαφερόμενους (πολίτες, δημόσιους υπαλλήλους, δημόσιους φορείς, ελεύθερους επαγγελματίες κ.λπ.) και ανά είδος (άδειες, αποζημιώσεις, βεβαιώσεις, πιστοποιητικά και συντάξεις κ.α.).
Μέχρι σήμερα έχουν αναρτηθεί 4.153 διαδικασίες από 61 φορείς (υπουργεία, οργανισμούς, πανεπιστήμια, ανεξάρτητες αρχές), ενώ σε προέλευση ή τελικό στάδιο επεξεργασίας για ανάρτηση βρίσκονται επιπλέον άνω των 1.100 διαδικασιών.
Ο δεύτερος πυλώνας είναι το Εθνικό Πρόγραμμα Απλούστευσης Διαδικασιών, μέσα στο οποίο διαδικασίες από τον «Μίτο» επανασχεδιάζονται με στόχο την περικοπή των γραφειοκρατικών σταδίων, π.χ. μέσω κατάργησης περιττών δικαιολογητικών, ψηφιοποίησης διαδικασιών και υλοποίησης υπηρεσιών μιας στάσης.
Σύμφωνα με στέλεχος του υπουργείου Εσωτερικών, η επιλογή των 400 διαδικασιών προς απλούστευση γίνεται με βάση τις υψηλές πιθανότητες εμφάνισης φαινομένων διαφθοράς ή κακοδιοίκησης, τη συχνότητα χρήσης από πολίτες και επιχειρήσεις και τον αντίκτυπο στην οικονομική δραστηριότητα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε διαδικασίες που αφορούν την έναρξη και λειτουργία επιχειρήσεων, τις επενδύσεις, την κοινωνική ασφάλιση και τις παροχές προς τους πολίτες.
Η ενιαία ψηφιακή πύλη (gov.gr) και οι ψηφιακές υπηρεσίες που φιλοξενούνται σε αυτήν, η άυλη συνταγογράφηση και η αποστολή των αποτελεσμάτων των πανελλαδικών εξετάσεων μέσω γραπτού μηνύματος είναι μερικές από τις συνολικά 109 δράσεις απλούστευσης που έχουν ολοκληρωθεί και έχουν ενσωματωθεί στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η υλοποίηση της μεταρρύθμισης προβλέπεται να ενταθεί εντός του έτους, ώστε να επιτευχθεί ο κυβερνητικός στόχος. Υπό επεξεργασία και άμεση ανάπτυξη βρίσκονται επιπλέον 47 απλουστεύσεις, οι οποίες θα παραδίδονται σταδιακά στους πολίτες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι εξής:
Σε δεύτερο χρόνο προβλέπεται η ψηφιοποίηση άλλων τριών διαδικασιών, για τις οποίες εργάζονται ισάριθμες ομάδες εργασίας και αφορούν ειδικότερα την ηλεκτρονική διακίνηση εγγράφων από και προς τις Πρωτοβάθμιες Υγειονομικές Επιτροπές, την ηλεκτρονική αποστολή συμπληρωματικών δικαιολογητικών για αιτήσεις του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και τη διαδικασία υποβολής καταγγελίας για ζητήματα αναφορικά με την καταβολή αγροτικών ενισχύσεων.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η απλούστευση των διαδικασιών συνεπάγεται εξοικονόμηση χρόνου και πόρων, ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς το Δημόσιο και βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
Τα οφέλη των απλοποιήσεων τεκμηριώνονται μέσω μετρήσεων που διενεργεί το Παρατηρητήριο Γραφειοκρατίας, που αποτελεί τον τρίτο πυλώνα της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της έκδοσης ψηφιακών βεβαιώσεων μητρώου από την ΑΑΔΕ, που αποτελεί την πιο πρόσφατη καταγραφή του Παρατηρητηρίου. Μετρήθηκαν τα διοικητικά βάρη της διαδικασίας πριν και μετά την απλούστευση και την πλήρη ψηφιοποίησή της τον Δεκέμβριο 2024. Επιπλέον, υπολογίστηκαν τα οφέλη για το περιβάλλον και τους χρήστες που προέκυψαν.
Προέκυψε ότι από την ψηφιακή μετάβαση εξοικονομήθηκαν περίπου 984.000 ευρώ ετησίως για πολίτες και δημόσια διοίκηση, από εξάλειψη μετακινήσεων και αναμονής σε «ουρές», ποσό που ισοδυναμεί με μείωση κατά 87,2%. Εξαλείφθηκαν 80.000 χλμ. «ουρές» σε ετήσια βάση, καθώς ο ενδιαφερόμενος ολοκληρώνει τη διαδικασία σε 10 λεπτά, χωρίς να μεταβεί σε ΔΟΥ.
Το διοικητικό βάρος, σε όρους χρόνου που δαπανάται, μειώθηκε κατά 85,7% για τους πολίτες και κατά 100% για τη δημόσια διοίκηση.
Η εξάλειψη της χρήσης εντύπων οδήγησε στην εξοικονόμηση 160.000 φύλλων χαρτιού ετησίως. Τέλος, η εξοικονόμηση σε όρους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που επιτυγχάνεται λόγω μείωσης των μετακινήσεων (48.000 χλμ. λιγότερες μετακινήσεις με αυτοκίνητο) και της χρήσης χαρτιού υπολογίζεται στους 26,94 τόνους CO2 ετησίως.
