Η Ελλάδα αποτελεί μία από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες όπου, τα τελευταία χρόνια, καταγράφεται σαφής αύξηση τόσο του κλασικού καπνίσματος όσο και του ηλεκτρονικού τσιγάρου (άτμισμα) στους εφήβους.

Αν και τα διαθέσιμα στοιχεία για τη χώρα μας δείχνουν ότι το κάπνισμα στους ενήλικες μειώνεται —έστω κι αν εξακολουθεί να βρίσκεται στο 30%— στους εφήβους παρατηρούνται ανησυχητικά υψηλά ποσοστά χρήσης τόσο συμβατικών όσο και ηλεκτρονικών τσιγάρων. Το ποσοστό των 16χρονων στην Ελλάδα που δηλώνουν ότι έχουν καπνίσει συμβατικά ή ηλεκτρονικά τσιγάρα σημείωσε σημαντική άνοδο, από 43% το 2019 σε 54% το 2024, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των δύο τελευταίων κύκλων της Ευρωπαϊκής Έρευνας στον Σχολικό Πληθυσμό για τη Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών & Άλλες Εξαρτητικές Συμπεριφορές (European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs – ESPAD).

Πώς εξηγείται, λοιπόν, αυτή η «φαινομενική» αντίφαση, το να μειώνεται το κάπνισμα στους ενήλικες και να αυξάνεται σε όλες τις μορφές του στους εφήβους;

Ο Δρ João Breda, επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, ειδικός απεσταλμένος του περιφερειακού διευθυντή του ΠΟΥ/Ευρώπης και επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ στην Ελλάδα, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι οι πολιτικές σχεδιάστηκαν για τα προϊόντα του χθες.

«Η φορολογία, οι αντικαπνιστικοί νόμοι, οι προειδοποιήσεις στις συσκευασίες και οι περιορισμοί στη διαφήμιση διαμορφώθηκαν αρχικά με γνώμονα τα συμβατικά τσιγάρα και άλλα καπνιζόμενα προϊόντα. Τα σύγχρονα προϊόντα —ιδίως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα σακουλάκια νικοτίνης— με γλυκές γεύσεις, ελκυστικό σχεδιασμό και επιθετικό διαδικτυακό μάρκετινγκ συχνά εκμεταλλεύονται τα κενά του νομοθετικού πλαισίου και την ανεπαρκή εφαρμογή των κανόνων για την προστασία των ανηλίκων» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δρ João Breda. Όπως επισημαίνει, ένας ακόμη λόγος είναι ότι η προώθηση των προϊόντων από την καπνοβιομηχανία στρέφεται συστηματικά προς τους νέους. «Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια, ο ΠΟΥ και ανεξάρτητοι ερευνητές καταγράφουν ένα ξεκάθαρο μοτίβο: γλυκές γεύσεις, συνεργασίες με δημοφιλείς δημιουργούς περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χορηγίες που συνδέονται με τη μουσική και τα ψηφιακά παιχνίδια, καθώς και συσκευές που μοιάζουν περισσότερο με ηλεκτρονικές συσκευές παρά με προϊόντα καπνού. Οι πρακτικές αυτές δεν απευθύνονται σε έναν 55χρονο χρόνιο καπνιστή, αλλά σε έναν 15χρονο», τονίζει.

[…]