Ξεκινώντας από το Μπουρανί του Τυρνάβου και φθάνοντας στον χορό των Γέρων στη Σκύρο, από το έθιμο του Μπέη στο Διδυμότειχο ως τον Βλάχικο Γάμο στη Θήβα, η Ελλάδα επαναφέρει έθιμα, παραδόσεις και γιορτές, τα οποία είναι πολύ περισσότερα από γιορταστικές εκδηλώσεις. Πρόκειται για ρίζες, βιώματα και για ένα μεγάλο τμήμα της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς που διαφυλάσσει το αυθεντικό αποτύπωμα των προγόνων μας και συνιστά σημαντικό asset για την τουριστική ανάπτυξη πολλών περιοχών, ακόμη και μη παραδοσιακών.

Τη στιγμή που ο ταξιδιωτικός όγκος του τριημέρου της Καθαράς Δευτέρας ανεβαίνει στο ζενίθ, γίνεται και πάλι εμφανές ότι «τα ήθη, τα έθιμα, οι γιορτές και οι γαστρονομικές πρακτικές δεν είναι απλώς λαογραφικά στοιχεία, αλλά ζωντανές εκφράσεις της πολιτισμικής μας συνέχειας που συνδέουν το παρελθόν με το παρόν», όπως τονίζει η Αγγελική Μαραγκάκη, Διευθύντρια Ανάπτυξης του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ).

Φέτος, σύμφωνα με τον Πρόεδρο του HATTA, Λύσανδρο Τσιλίδη, η κίνηση είναι ακόμη μεγαλύτερη σε σύγκριση με πέρσι και δεν περιορίζεται στους «παραδοσιακούς» πρωταγωνιστές, όπως η Πάτρα, η Ξάνθη και το Ρέθυμνο, αλλά αφορά και προορισμούς που επενδύουν στα ιδιαίτερα έθιμα και τις τοπικές τους εκδηλώσεις.
Η αυθεντικότητα των τοπικών δρώμενων λειτουργεί ως ο βασικός «μαγνήτης» της εξόδου. Στη Σκύρο κυριαρχεί ο «Χορός των Γέρων» και η «Τράτα», στη Νάουσα οι «Γενίτσαροι και οι Μπούλες», στον Τύρναβο το παραδοσιακό «Μπουρανί» και στην Κέρκυρα το ξεχωριστό τοπικό καρναβάλι. Η παράδοση ξαναζωντανεύει με τις «Μπουμπούνες» στην Καστοριά, τους «Φανούς» στην Κοζάνη, τις «Τζαμάλες» στα Ιωάννινα, τον «Μπαμπόγερο» στις Σέρρες και τους «Κουδουνοφόρους» στον Σοχό.

Η νησιωτική Ελλάδα δυναμικά εκπροσωπείται από τη Σέριφο, την Αμοργό, τη Σκόπελο και τη Ζάκυνθο (με τον παραδοσιακό «Ντελάλη»), ενώ το Γαλαξείδι προετοιμάζεται για τον «Αλευροπόλεμο» και η Θήβα για τον «Βλάχικο Γάμο». Στον Έβρο, το Διδυμότειχο τραβά το ενδιαφέρον με την αναπαράσταση γεωργικών εργασιών και το έθιμο του «Μπέη».

Ωστόσο το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσοι θα ταξιδέψουν. Είναι πώς θα παραμείνει ζωντανό αυτό που τους ελκύει.
Η έλξη για τους προορισμούς αυτούς συνδέεται άμεσα με την αναβίωση των εθίμων και μπορεί να δράσει ως μοχλός εξωστρέφειας, προσελκύοντας ακόμα περισσότερο κόσμο – Έλληνες αλλά και ξένους – χαρίζοντας «ζωή» σε περιοχές λιγότερο δημοφιλείς και ενισχύοντας την επισκεψιμότητα εκτός της υψηλής τουριστικής περιόδου.

«Η διεθνής προβολή των ελληνικών εθίμων αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού και είναι απόλυτα εφικτή. Προϋποθέτει όμως τρία βασικά στοιχεία: επιστημονική τεκμηρίωση, αφηγηματική συνοχή και συγκεκριμένο πλαίσιο παρουσίασης με σεβασμό στην πολιτιστική μας κληρονομιά», τονίζει η κ. Μαραγκάκη στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Η Ελλάδα διαθέτει κάτι πιο δυνατό από ένα απλό τουριστικό προϊόν: μια τεκμηριωμένη πολιτιστική συνέχεια που εκτείνεται σε χιλιετίες και παραμένει ζωντανή στη σύγχρονη καθημερινότητα. Η τοπική κουζίνα με τις αιωνόβιες τεχνικές παρασκευής της, οι παραδοσιακές γιορτές όπως η Καθαρά Δευτέρα, τα πανηγύρια με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους, οι αγροτικές πρακτικές που μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά, όλα αποτελούν στοιχεία άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς με σημαντική δυναμική, όπως αναφέρει η κ. Μαραγκάκη.
«Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά συχνά συνδέεται με τον ετήσιο κύκλο και τις εποχικές γιορτές, γεγονός που τη μετατρέπει σε ιδανικό εργαλείο αντιμετώπισης της εποχικότητας του τουρισμού. Κάθε εποχή κουβαλά τις δικές της παραδόσεις, προϊόντα και εορτασμούς που μπορούν να δημιουργήσουν ισχυρά κίνητρα επίσκεψης εκτός της θερινής περιόδου. Σε αυτή την κατεύθυνση επενδύει στρατηγικά το Υπουργείο Πολιτισμού: στην άρση των νοητών ορίων που θέτει η θερινή περίοδος. Η γαστρονομία αποτελεί ιδανικό όχημα γι’ αυτή τη στρατηγική: οι χειμωνιάτικες γιορτές με τα παραδοσιακά τους εδέσματα, τα τοπικά προϊόντα κάθε εποχής, οι θεματικές γαστρονομικές εμπειρίες που συνδέονται με την αγροτική παραγωγή μας μπορούν να ενταχθούν σε στοχευμένες εμπειρίες, προσελκύοντας επισκέπτες σε όλη τη διάρκεια του έτους», σημειώνει.

Σε αυτή τη στρατηγική εντάσσεται και η δημιουργία εξειδικευμένων εργαλείων προβολής.
«Η πλατφόρμα hh.gr σχεδιάστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και τον Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων ακριβώς με αυτή τη φιλοσοφία: να λειτουργήσει ως ολοκληρωμένη πύλη που δεν παρουσιάζει απλώς αρχαιολογικούς χώρους, αλλά συνδέει κάθε τόπο με τις ιστορίες του, τις πολιτιστικές διαδρομές, τις τοπικές παραδόσεις και τη ζωντανή κληρονομιά του».

«Η υπηρεσία The Eaternity Experience αποτελεί την πρακτική εφαρμογή αυτής της προσέγγισης, καθώς χρησιμοποιεί τη γαστρονομία βιωματικά ως είσοδο στην άυλη κληρονομιά δημιουργώντας μια ολιστική πολιτιστική εμπειρία για τον επισκέπτη», υπογραμμίζει η κ. Μαραγκάκη.
Το hh.gr δρα ως ψηφιακό εργαλείο storytelling, εξηγώντας την ιστορική και πολιτισμική γένεση ενός εθίμου, συνδέοντάς το με τον συγκεκριμένο τόπο και τη γαστρονομική του παράδοση και εντάσσοντάς το σε θεματικές πολιτιστικές διαδρομές που προσελκύουν τον διεθνή επισκέπτη. Το The Eaternity Experience, από την πλευρά του, λειτουργεί ως γέφυρα επικοινωνίας: μέσα από επιμελημένες γαστρονομικές εμπειρίες σε 21 αρχαιολογικούς χώρους σε όλη την Ελλάδα –με το δίκτυο να επεκτείνεται διαρκώς– ο επισκέπτης δεν παρατηρεί απλώς ένα έθιμο ως εξωτερικός θεατής, αλλά το βιώνει ως αυθεντική πολιτιστική εμπειρία.

Η ίδια τονίζει ότι η άυλη κληρονομιά συναντάται συχνά με μεγαλύτερη αυθεντικότητα σε μικρότερες κοινότητες και λιγότερο τουριστικούς προορισμούς, όπου οι παραδόσεις παραμένουν ζωντανές στην καθημερινή ζωή. Όταν συνδεθεί στρατηγικά η τοπική άυλη κληρονομιά με τον αρχαιολογικό χώρο της περιοχής, με τα τοπικά προϊόντα ποιότητας, με επιμελημένες γαστρονομικές εκδηλώσεις και με συστηματική ψηφιακή προβολή μέσω του hh.gr, γεννάται μια ολοκληρωμένη πολιτιστική πρόταση ικανή να ανταγωνιστεί τους πιο δημοφιλείς μαζικούς προορισμούς. Έτσι επιτυγχάνεται αποκέντρωση της επισκεψιμότητας, ενίσχυση των τοπικών οικονομιών και διατήρηση της βιωσιμότητας των πολιτιστικών πόρων.

Στο πλαίσιο αυτής της τουριστικής ανάπτυξης παραμένει η ανησυχία για το πώς οι προορισμοί θα διατηρήσουν το αυθεντικό τους στοιχείο και την πολιτισμική τους ταυτότητα χωρίς να φθαρούν.

Η κ. Μαραγκάκη σημειώνει ότι ο κίνδυνος της τουριστικοποίησης εμφανίζεται μόνον όταν τα έθιμα αποκόβονται από το πολιτισμικό τους πλαίσιο και μετατρέπονται σε επιφανειακό θέαμα. «Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο η στρατηγική μας εδράζεται σε τρεις θεμελιώδεις αρχές: τον απόλυτο σεβασμό της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη στενή συνεργασία με τοπικούς φορείς και κοινότητες που αποτελούν τους φορείς των παραδόσεων και τη διατήρηση της αυθεντικότητας σε κάθε επίπεδο» και προσθέτει: «η πλατφόρμα hh.gr εφαρμόζει τεκμηριωμένη αφήγηση, παρέχοντας το απαραίτητο πλαίσιο για την κατανόηση του βαθύτερου νοήματος κάθε παράδοσης. Το The Eaternity Experience, από την πλευρά του, δεν αναπαράγει αποκομμένα έθιμα για τουριστική κατανάλωση, αλλά πλαισιώνει τις γαστρονομικές εκδηλώσεις με σεβασμό, επιστημονική τεκμηρίωση και συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων, διασφαλίζοντας ότι η παράδοση παραμένει ζωντανή και όχι απλώς εμπορευματοποιημένη».