Σε δημοτικές εκτάσεις πλησίον οικισμών Ρομά στις Σέρρες, την Καβάλα και τη Δράμα, η περιβαλλοντική οργάνωση Μαμαγαία, σε συνεργασία με τη UNICEF, διαμορφώνει λαχανόκηπους. Σκοπός είναι οι λαχανόκηποι να μην παρέχουν απλώς τροφή, αλλά να λειτουργήσουν και ως μέσο βιωματικής μάθησης, προωθώντας μικρές, ουσιαστικές αλλαγές στην καθημερινότητα, όπως η σωστότερη διαχείριση των οργανικών αποβλήτων και η συνολική φροντίδα του κοινού χώρου.

Οι παρεμβάσεις υλοποιούνται στους οικισμούς Ρομά της Ηράκλειας Σερρών, στο Τέρμα Φιλίππου της Δράμας και στο Χρυσοχώρι Καβάλας. Ο Περικλής Χατζηνάκος από τη Μαμαγαία, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο, διευκρινίζει ότι το έργο περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε περιβαλλοντικά υποβαθμισμένους οικισμούς με τη δημιουργία λαχανόκηπων, καθώς και με την εκπαίδευση των κοινοτήτων για τη διατήρηση τέτοιων «πράσινων» υποδομών.

«Ξεκινήσαμε με εργασίες στο πεδίο, αφού προηγήθηκαν συζητήσεις με τους εμπλεκόμενους δήμους. Δεν είναι απλή υπόθεση, καθώς πρώτα πρέπει να εκπαιδεύσεις, να ευαισθητοποιήσεις και να κερδίσεις την εμπιστοσύνη των κοινοτήτων», σημειώνει.

Στην πιο επιβαρυμένη περιοχή, την Ηράκλεια, διαμένουν περίπου 100 Ρομά σε ένα σημείο όπου, σύμφωνα με τον κ. Χατζηνάκο, δεν υπάρχουν δρόμοι, κάδοι και συστηματική αποκομιδή των απορριμμάτων, ενώ τα σπίτια είναι αυτοσχέδιες κατασκευές. «Εκεί ξεκινήσαμε, έστω και με καθυστερήσεις εξαιτίας της βροχής, αντικαθιστώντας το έδαφος σε έκταση 50 τ.μ., αφού ήταν γεμάτο μπάζα και καμένα σκουπίδια και χρειάζεται πλήρη αντικατάσταση και εμπλουτισμό, ώστε να καταστεί κατάλληλο για καλλιέργεια», εξηγεί.

Βιώσιμες καλλιέργειες λαχανικών

Στη Δράμα, σε συνεργασία με τις οικογένειες του οικισμού, διαμορφώθηκε ένα κοινοτικό χωράφι/λαχανόκηπος περίπου 100 τ.μ., βασισμένο σε αρχές περμακουλτούρας, με εμπλουτισμένο έδαφος, οργανική εδαφοκάλυψη και πλούσιο κομπόστ. Στη συνέχεια θα τοποθετηθεί αυτόματο ποτιστικό σύστημα, θα πραγματοποιηθεί σπορά χειμερινών και ανοιξιάτικων λαχανικών και θα καλυφθεί το έδαφος με άχυρο.

«Στον οικισμό της Δράμας, στο τέρμα της οδού Φιλίππου, η κατάσταση είναι βελτιωμένη· δεν πρόκειται για υποβαθμισμένη περιοχή και εντάσσεται στον αστικό ιστό. Στο Χρυσοχώρι Καβάλας, στον δήμο Χρυσούπολης, ζουν σε καλύτερες συνθήκες 50 οικογένειες Ρομά και προγραμματίζεται η δημιουργία λαχανόκηπου σε 200 τ.μ.», αναφέρει ο κ. Χατζηνάκος. Διευκρινίζει ότι, στην ουσία, δεν πρόκειται για κλασικούς λαχανόκηπους, αλλά για παραγωγικά χωράφια σε δημοτικά οικόπεδα, από 50 έως 200 τ.μ. Η αρχή γίνεται με απλές καλλιέργειες και, εν συνεχεία, θα διαμορφωθεί καλοκαιρινός λαχανόκηπος, καλλιεργώντας ξανά από το μηδέν, από τον σπόρο, μαζί με τις κοινότητες, τα φυτά που θα τοποθετηθούν στα χωράφια, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Διαχείριση των λαχανόκηπων

Στο πλαίσιο του προγράμματος, τα μέλη της Μαμαγαία ενέπλεξαν τους κατοίκους σε όλη τη διαδικασία, καθώς και δεκάδες παιδιά μέσα από βιωματική μάθηση και παιχνίδι. Για τη διαχείριση, ήρθαν σε επαφή με πιο ηγετικές φυσιογνωμίες της κοινότητας, οι οποίες όχι μόνο αποδέχθηκαν την πρωτοβουλία, αλλά μετέδωσαν το μήνυμα ότι οι λαχανόκηποι θα ωφελήσουν το σύνολο.

«Κατανόησαν άμεσα τα οφέλη του να τρώνε καλύτερα και πιο υγιεινά και ότι πρέπει να οργανώσουν τον χώρο τους χωρίς τόσα σκουπίδια, ενώ ανυπομονούν να συγκομίσουν την πρώτη παραγωγή. Μιλάμε για κοινοτικούς λαχανόκηπους, όπου σε κάποιες περιπτώσεις ευελπιστούμε να στηρίξουν οικονομικά και τον οικισμό», επισημαίνει ο κ. Χατζηνάκος.

Όπως προσθέτει, μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου αναμένεται να ολοκληρωθούν και οι τρεις λαχανόκηποι, ώστε να γίνει η σπορά και να προετοιμαστούν τα καλοκαιρινά λαχανικά. Παρότι το έργο τυπικά ολοκληρώνεται τον Φεβρουάριο, η Μαμαγαία επιδιώκει να επεκτείνει τη συνεργασία, διατηρώντας την επαφή με τις κοινότητες, αφού, όπως επισημαίνει ο κ. Χατζηνάκος, «πρόκειται για ζωντανές παρεμβάσεις και έχει δημιουργηθεί μια υποδομή υποστήριξης».

Η ανάπτυξη λαχανόκηπων σε περιβαλλοντικά υποβαθμισμένους οικισμούς Ρομά σε Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία πραγματοποιείται σε συνεργασία με τη UNICEF/@unicefgreece.

Το πρόγραμμα WASH υλοποιείται από τη UNICEF σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Κοινωνική Ένταξη των Ρομά. Στόχος του είναι η αναβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης στους καταυλισμούς Ρομά μέσω τεχνικών, κοινωνικών και συμμετοχικών παρεμβάσεων. Η συγκεκριμένη δράση, που υλοποιείται από τη UNICEF σε συνεργασία με την Οργάνωση Μαμαγαία, με τίτλο: «Συμμετοχικές Παρεμβάσεις Βασισμένες στη Φύση σε Περιβαλλοντικά Υποβαθμισμένους Οικισμούς Ρομά», εστιάζει σε κοινότητες της Βορείου Ελλάδας και, εκτός από το περιβαλλοντικό υπόβαθρο, στοχεύει έμμεσα στην ενδυνάμωση της κοινότητας σε τομείς του βιοπορισμού και της υγιεινής διατροφής.