Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε σήμερα το πράσινο φως σε δύο τροποποιήσεις των ευρωπαϊκών κανονισμών περί ασύλου, με σκοπό την επιτάχυνση της διεκπεραίωσης των αιτήσεων και την ενίσχυση της αποδοτικότητας του συστήματος.
Κατόπιν ευρείας πλειοψηφίας εγκρίθηκε η καθιέρωση ενιαίου καταλόγου «ασφαλών χωρών καταγωγής» σε επίπεδο ΕΕ, όπως και ο κανονισμός για την ενεργοποίηση της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας».
Ο κατάλογος ενσωματώνει το Μπανγκλαντές, την Κολομβία, την Αίγυπτο, το Κόσοβο, την Ινδία, το Μαρόκο και την Τυνησία, γεγονός που θα δίνει τη δυνατότητα ταχύτερης επεξεργασίας αιτημάτων ασύλου υπηκόων των εν λόγω χωρών.
Βάσει των νέων κανόνων, οι αιτούντες άσυλο από χώρες που χαρακτηρίζονται «ασφαλείς» θα κληθούν οι ίδιοι να τεκμηριώσουν ότι διατρέχουν κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής απειλής σε περίπτωση επιστροφής στην πατρίδα τους. Παράλληλα, ως ασφαλείς θα θεωρούνται εξαρχής και οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες, εκτός αν υπάρχουν ειδικές συνθήκες, όπως εκτεταμένη ένοπλη βία ή αυξημένο ποσοστό αναγνώρισης ασύλου σε επίπεδο Ένωσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρακολουθεί διαρκώς τις εξελίξεις στις χώρες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο και θα είναι σε θέση να προτείνει την προσωρινή αναστολή ή την αφαίρεσή τους, ενώ τα κράτη μέλη εξακολουθούν να διατηρούν το δικαίωμα σύνταξης εθνικών καταλόγων ασφαλών χωρών.
Ιδιαίτερη σημασία δίδεται και στην εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας», που επιτρέπει στα κράτη μέλη να κρίνουν απαράδεκτες αιτήσεις ασύλου, ακόμα κι όταν δεν αφορούν τη χώρα προέλευσης του αιτούντος. Η σχετική πρόβλεψη μπορεί να ενεργοποιείται όταν υφίσταται ουσιαστικός δεσμός του αιτούντος με τρίτη χώρα, όπως προηγούμενη διαμονή, οικογενειακοί, γλωσσικοί ή πολιτιστικοί δεσμοί, ή όταν ο αιτών διήλθε από τρίτη χώρα καθ’ οδόν προς την ΕΕ και θα μπορούσε να είχε ζητήσει αποτελεσματική προστασία εκεί. Επιπλέον, η εφαρμογή της έννοιας προβλέπεται και στο πλαίσιο διμερών ή πολυμερών συμφωνιών της ΕΕ ή των κρατών μελών με τρίτες χώρες για την υποδοχή αιτούντων άσυλο, υπό την προϋπόθεση ότι οι χώρες αυτές δεσμεύονται να διερευνούν την ουσία κάθε αιτήματος προστασίας.
Οι κανονισμοί δεν έχουν ακόμη τυπικά εγκριθεί από το Συμβούλιο της ΕΕ, που αποτελεί το επόμενο θεσμικό στάδιο.
Οι εισηγητές των κανονισμών χαρακτήρισαν την έγκριση των νέων ρυθμίσεων «σημείο καμπής» για τη μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο εισηγητής για τον κατάλογο των ασφαλών χωρών καταγωγής, Αλεσάντρο Σιριάνι (ECR – Συντηρητικοί, Ιταλία), δήλωσε ότι η νομοθεσία αυτή τερματίζει μια περίοδο ασάφειας, εισάγοντας κοινούς κανόνες και ταχύτερες, πιο αποτελεσματικές διαδικασίες, με στόχο την προστασία του δικαιώματος ασύλου για όσους το δικαιούνται και την αντιμετώπιση των καταχρήσεων.
Από την πλευρά της, η εισηγήτρια για την εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας, Λένα Ντουπόν (ΕΛΚ, Γερμανία), τόνισε ότι το νέο πλαίσιο προσφέρει ένα κρίσιμο εργαλείο για ένα λειτουργικό και αξιόπιστο σύστημα ασύλου, επιτρέποντας την ταχύτερη απόρριψη προδήλως αβάσιμων αιτήσεων, την αποσυμφόρηση των εθνικών συστημάτων και τη μείωση της νομικής αβεβαιότητας για τους αιτούντες.
ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΣΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η έγκριση των κανονισμών στην Ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), η οποία κατηγόρησε την πλειοψηφία του Κοινοβουλίου ότι προχώρησε σε βεβιασμένες και αμφιλεγόμενες μεταρρυθμίσεις στον τομέα του ασύλου. Σε ανακοίνωσή της, η Ομάδα εξέφρασε τη λύπη της για τη συνεργασία συντηρητικών και ακροδεξιών πολιτικών δυνάμεων, υποστηρίζοντας ότι οι νέοι κανόνες μεταβάλλουν ριζικά το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου και θέτουν υπό αμφισβήτηση τη δέσμευση της ΕΕ στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η αντιπρόεδρος της Ομάδας, ‘Ανα Καταρίνα Μέντες, προειδοποίησε ότι οι έννοιες της «ασφαλούς χώρας καταγωγής» και της «ασφαλούς τρίτης χώρας» είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενες και, όπως τόνισε, κινδυνεύουν να υπονομεύσουν το δικαίωμα ασύλου, επισημαίνοντας ότι οι εισηγητές επέλεξαν να διαμορφώσουν πλειοψηφίες με συντηρητικές και ακροδεξιές ομάδες, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις.
Από την πλευρά της, η σκιώδης εισηγήτρια της Ομάδας, Σεσίλια Στράντα, υποστήριξε ότι πολλές από τις χώρες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των «ασφαλών» έχουν αποτελέσει αντικείμενο ψηφισμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για επιδείνωση του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία ότι η εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας θα μπορούσε να καταστήσει την ΕΕ εξαρτημένη από τρίτες χώρες για τη διαχείριση της μετανάστευσης, υποστηρίζοντας ότι η προσέγγιση αυτή δεν συνάδει με τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης.
