Ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε την Τετάρτη σε νέα αιφνιδιαστική επίθεση κατά της κλιματικής διπλωματίας, διατάσσοντας την αποχώρηση των ΗΠΑ από συνθήκη και επιστημονικό όργανο αναφοράς, μεταξύ δεκάδων άλλων οργανισμών που συμπεριλαμβάνονται πλέον στο στόχαστρό του με το αιτιολογικό ότι δεν υπηρετούν «τα αμερικανικά συμφέροντα».
Με το διάταγμα που υπέγραψε, ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος των ΗΠΑ προβλέπει να βγει η χώρα από 66 οργανισμούς, περίπου οι μισοί εκ των οποίων ανήκουν στο σύστημα του ΟΗΕ, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο.
Στα ζωτικά κείμενα που πλήττονται περιλαμβάνεται η σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (CNUCC), το κείμενο στο οποίο εδράζονται όλες οι λοιπές διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα και το οποίο υιοθετήθηκε το 1992, στη σύνοδο για τη Γη στο Ρίο.
Πάνω στην CNUCC στηρίχθηκε η συμφωνία του Παρισιού το 2015, από την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε εκ νέου τις ΗΠΑ, για δεύτερη φορά, όταν επανήλθε στον Λευκό Οίκο πριν σχεδόν δώδεκα μήνες.
Κατά την πρώτη του θητεία, παρά την απόφαση να αποχωρήσει η χώρα του από τη συμφωνία του Παρισιού, δεν αποχώρησε από την CNUCC, γεγονός που επέτρεψε στην Ουάσινγκτον να συνεχίσει να συμμετέχει στις ετήσιες κλιματικές συνόδους.
Η επιπλέον αποχώρηση αποτελεί «σοβαρό πλήγμα για την παγκόσμια δράση για το κλίμα, διαλύει τη συναίνεση που κατακτήθηκε με κόπο και θέτει τις προσπάθειες για το κλίμα αντιμέτωπες με τη σοβαρότερη πρόκλησή τους μετά την υιοθέτηση της συμφωνίας του Παρισιού», εκτίμησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο αναλυτής Λι Σούο, του Asia Society Policy Institute.
Πρόκειται για «νέα απόδειξη ότι η αυταρχική και αντιεπιστημονική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να θυσιάσει την ευημερία του πληθυσμού και να αποσταθεροποιήσει τη διεθνή συνεργασία», υπογράμμισε η Ρέιτσελ Κλίτους, της οργάνωσης Union of Concerned Scientists.
Η εν λόγω ανακοίνωση ενδέχεται να συναντήσει νομικό εμπόδιο. Το Σύνταγμα των ΗΠΑ, που επιτρέπει στον πρόεδρο να εντάξει τη χώρα σε διεθνείς συμβάσεις ύστερα από ψήφο των δύο τρίτων των γερουσιαστών, δεν ρητά προβλέπει τη διαδικασία αποχώρησης.
Αν και ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού κατά την πρώτη του θητεία, πριν την επαναφέρει ο Τζο Μπάιντεν, «η έξοδος από την CNUCC είναι ριζικά διαφορετική», επισημαίνει η Τζιν Σου, δικηγόρος του Κέντρου για τη Βιοποικιλότητα. «Εκτιμούμε ότι είναι παράνομο ο πρόεδρος να αποσύρει μονομερώς (τη χώρα) από σύμβαση που απαίτησε έγκριση από τα δύο τρίτα της Γερουσίας», διευκρίνισε στο AFP, κάνοντας λόγο για «νομικές επιλογές» ώστε να το αποδειχθεί.
Το διάταγμα προβλέπει ακόμη την έξοδο των ΗΠΑ από τη διακυβερνητική επιτροπή για την κλιματική αλλαγή (GIEC), το κατεξοχήν επιστημονικό σώμα αναφοράς για το κλίμα, καθώς και άλλους οργανισμούς συνδεδεμένους με την προστασία του κλίματος, όπως ο διεθνής οργανισμός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η διεθνής ένωση για την προστασία της φύσης, ή ακόμη η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Νερό.
Τον Σεπτέμβριο, στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε σάλο εξαπολύοντας επίθεση εναντίον της επιστήμης για το κλίμα, αποκαλώντας την υπερθέρμανση του πλανήτη «τη μεγαλύτερη απάτη της ιστορίας» και εξυμνώντας τον «καθαρό και μεγαλειώδη» άνθρακα.
Στους στόχους της κυβέρνησης Τραμπ δεν περιορίζεται μόνο το κλίμα. Επεκτείνεται και σε άλλους πυλώνες των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ, για παράδειγμα τις προσπάθειες να βελτιωθεί το μέλλον της ανθρωπότητας, για την ισότητα ανδρών-γυναικών, κ.ά.. Το διάταγμα που δημοσιεύτηκε περιλαμβάνει ακόμη την αποχώρηση των ΗΠΑ από το ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τον πληθυσμό (UNFPA), που ειδικεύεται σε ζητήματα υγείας της μητέρας και του παιδιού, καθώς και από τον ΟΗΕ Γυναίκες.
Στον ίδιο κατάλογο συγκαταλέγεται και η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (CNUCED στα γαλλικά, UNCTAD στα αγγλικά).
Σε ανακοίνωσή του, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κατηγόρησε τους οργανισμούς που βρέθηκαν στο στόχαστρο ότι προωθούν «προοδευτική ιδεολογία», καταγγέλλοντας ειδικότερα «τις εκστρατείες για την ‘ισότητα των φύλων’» και «την κλιματική ορθοδοξία».
Από τότε που επανήλθε στον Λευκό Οίκο, πριν από σχεδόν έναν χρόνο, ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος εφαρμόζει το όραμά του, που συμπυκνώνεται στο σύνθημα «πρώτα η Αμερική».
Όπως και στην πρώτη του θητεία, αποφάσισε να αποσύρει τις ΗΠΑ, πέρα από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, από την UNESCO, την εκπαιδευτική, επιστημονική και επιμορφωτική οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών, στην οποία είχε επιστρέψει η Ουάσινγκτον επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν. Επιπλέον, έκλεισε οριστικά την πόρτα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
Η κυβέρνηση Τραμπ μείωσε επίσης δραματικά την αμερικανική βοήθεια στο εξωτερικό, περικόπτοντας έτσι τους προϋπολογισμούς διαφόρων υπηρεσιών του ΟΗΕ, που αναγκάστηκαν εν συνεχεία να συρρικνώσουν τις δραστηριότητές τους, όπως ιδίως η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα.
Από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης τον Σεπτέμβριο, ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε ολομέτωπη επίθεση εναντίον του ΟΗΕ, που χαρακτήρισε, σε μεγάλο βαθμό, αποτυχημένο.
