Ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του μηχανισμού ασφαλείας του Ιράν, παρέμενε αρκετά χρόνια εκτός πρώτης γραμμής της ιρανικής εξουσίας ώσπου η σύγκρουση με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ τον έφερε στο κέντρο του μηχανισμού λήψης αποφάσεων.

Το Ισραήλ ανακοίνωσε σήμερα ότι εξουδετέρωσε τον άνδρα που προηγουμένως, την περασμένη εβδομάδα, παρά τους βομβαρδισμούς, κατέβηκε στους δρόμους της Τεχεράνης για να συμμετάσχει σε διαδήλωση.

Μετά τον θάνατο του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, υπήρξε «ο de facto ηγέτης του ιρανικού καθεστώτος, κυρίως τις δύο τελευταίες εβδομάδες. Ωστόσο, και πριν, τον θεωρούσαν το πρόσωπο που έπαιρνε τις αποφάσεις και κινούσε τα νήματα», σημείωσε σήμερα ισραηλινός στρατιωτικός που δεν κατονομάσθηκε.

Ο Λαριτζανί είναι το πρόσωπο που κατεύθυνε τις επιθέσεις στην περιοχή και διέτασσε τα πλήγματα κατά του Ισραήλ και των χωρών του Κόλπου, όπως μεταδίδει η ίδια πηγή.

Ως επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, ο 68χρονος Αλί Λαριτζανί βρέθηκε στο επίκεντρο της πυρηνικής πολιτικής και της διπλωματίας του Ιράν αφού προηγουμένως είχε περάσει κάποια χρόνια στο περιθώριο.

Με την ικανότητά του να συνδυάζει ιδεολογική πίστη και πραγματισμό, είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σφραγίζοντας μια διαδρομή στον στρατό, στα μέσα ενημέρωσης και στο κοινοβούλιο.

Από τον θάνατο του Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου, την πρώτη ημέρα του πολέμου, ήταν το στέλεχος της ιρανικής ηγεσίας που απηύθυνε τα πολεμικά μηνύματα κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ προειδοποιώντας ότι το Ιράν θα πολεμήσει «με οποιοδήποτε τίμημα» και κατηγορώντας τον Ντόναλντ Τραμπ ότι έσυρε «τον αμερικανικό λαό σε έναν άδικο πόλεμο».

Ανθρωπος του μηχανισμού

«Έπαιζε σημαντικότερο ρόλο από τους προκατόχους του», υποστήριζε τον Φεβρουάριο ο Ali Vaez του International Crisis Group (ICG), μιλώντας για έναν άνθρωπο του μηχανισμού, εξαιρετικό τακτικιστή, γνώστη της λειτουργίας του συστήματος και εξοικειωμένο με τις επιθυμίες του ανώτατου ηγέτη».

Γεννήθηκε το 1957 στη Νατζάφ του Ιράκ, γιος διακεκριμένου σιίτη αξιωματούχου και ανθρώπου του αγιατολάχ Χομεϊνί, ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Βετεράνος των Φρουρών της Επανάστασης κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-1988), κάτοχος διδακτορικού Δυτικής Φιλοσοφίας από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, διηύθυνε από το 1994 και για μία δεκαετία την κρατική ραδιοτηλεόραση (Irib).

Εκεί διακρίθηκε για τη μάχη του κατά των μεταρρυθμιστών με τη μετάδοση πλήθους προγραμμάτων κατά των ιρανών διανοουμένων και των ανθρώπων του προέδρου Μοχάμαντ Χαταμί.

Το 1996 ορίστηκε εκπρόσωπος του Αλί Χαμενεΐ στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας και εν συνεχεία γραμματέας.

Κατά την περίοδο 2005-2007 υπήρξε ο βασικός διαπραγματευτής για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης απέναντι στο Λονδίνο, το Παρίσι, το Βερολίνο και τη Μόσχα. Για εκείνο τον ρόλο, οι δυτικοί συνομιλητές του τον χαρακτήριζαν πραγματιστή.

Υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2005, παραμερίστηκε από τον λαϊκιστή αντίπαλό του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ. Στη συνέχεια έγινε πρόεδρος του Κοινοβουλίου από το 2008 έως το 2020, πριν η υποψηφιότητά του για τις προεδρικές εκλογές του 2021 και του 2024 απορριφθεί από το Συμβούλιο των Φρουρών του Συντάγματος, όπως μετέδωσε το ΑΠΕ ΜΠΕ.

Συνάντηση με τον Πούτιν

Το 2015 ο Λαριτζανί στήριξε την ιστορική διεθνή συμφωνία με τις μεγάλες δυνάμεις για τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ τίναξε στον αέρα τρία χρόνια αργότερα αποσύροντας τις ΗΠΑ.

Τον Μάρτιο 2025, λίγο πριν οι ιρανοαμερικανικές συνομιλίες διακοπούν από τον πόλεμο που προκάλεσε ισραηλινή επίθεση, προειδοποιούσε για τον κίνδυνο να ωθηθεί η Τεχεράνη σε στρατιωτικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Λίγες εβδομάδες μετά τον πόλεμο Ιράν-Ισραήλ τον Ιούνιο 2025 διορίστηκε επικεφαλής του βασικού οργάνου εθνικής ασφαλείας, του οποίου είχε προεδρεύσει και είκοσι χρόνια νωρίτερα, αναλαμβάνοντας τον συντονισμό της αμυντικής στρατηγικής και την εποπτεία του πυρηνικού προγράμματος.

Η επιστροφή του Αλί Λαριτζανί εκλαμβανόταν ως στροφή προς τον πραγματισμό στη διαχείριση της πολιτικής ασφαλείας του Ιράν. Έκτοτε, ήταν ολοένα και πιο εμφανής στη διπλωματική σκηνή.

Στα τέλη Ιανουαρίου επιλέχθηκε να συναντηθεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα, ενώ παράλληλα είχε συνομιλίες με αξιωματούχους των χωρών του Κόλπου που επιθυμούσαν τη μείωση των εντάσεων με την Ουάσινγκτον.

Ο Αλί Λαριτζανί επαναλάμβανε διαρκώς ότι οι διαπραγματεύσεις με τις δυτικές δυνάμεις έπρεπε να περιοριστούν στο πυρηνικό πρόγραμμα και υποστήριζε ότι ο εμπλουτισμός του ουρανίου είναι κυριαρχικό δικαίωμα του Ιράν.