Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου χθες Παρασκευή, προειδοποιώντας τα κράτη μέλη ότι ο διεθνής θεσμός αντιμετωπίζει «άμεση οικονομική κατάρρευση» αν ορισμένα εξ αυτών συνεχίσουν να αποφεύγουν την εκπλήρωση των συνεισφορών τους.

Ο οργανισμός «είχε ήδη περάσει» περιόδους δυσχερείας στο επίπεδο της χρηματοδότησης, «αλλά η τρέχουσα κατάσταση είναι ριζικά διαφορετική», υπογράμμισε ο κ. Γκουτέρες σε επιστολή του προς τα κράτη μέλη, αντίγραφο της οποίας είδε το Γαλλικό Πρακτορείο.

Η αιτία έγκειται στις «αποφάσεις» ορισμένων χωρών—δεν τις κατονόμασε—να μην εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους για την «καταβολή των υποχρεωτικών συνεισφορών τους, οι οποίες χρηματοδοτούν μεγάλο μέρος του εγκεκριμένου τακτικού προϋπολογισμού» του ΟΗΕ.

Με στάση απροκάλυπτα εχθρική προς την πολυμερή συνεργασία που ο οργανισμός υποστηρίζει, οι ΗΠΑ, ιδίως, αρνούνται τους τελευταίους μήνες να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, καθυστερούν υποχρεωτικές πληρωμές ή περιορίζουν τη χρηματοδότησή τους σε συγκεκριμένες υπηρεσίες.

Στις αρχές Ιανουαρίου, ο αμερικανός πρόεδρος διέταξε την αποχώρηση της χώρας του από 66 διεθνείς οργανισμούς που «δεν υπηρετούν τα συμφέροντα των ΗΠΑ», μεταξύ των οποίων 31 που ανήκουν στο σύστημα του ΟΗΕ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ίδρυσε επίσης «συμβούλιο ειρήνης», το οποίο αρχικά έχει σκοπό να εγγυηθεί την εφαρμογή του σχεδίου του για τη Λωρίδα της Γάζας, ωστόσο, σύμφωνα με επικριτές της πρωτοβουλίας, σκοπεύει ουσιαστικά να το μετατρέψει σε διεθνή οργανισμό, αντικαθιστώντας τον ΟΗΕ.

Παρότι πάνω από 150 μέλη—από τα 193—έχουν ήδη εξοφλήσει τις οφειλές τους, τα Ηνωμένα Έθνη έκλεισαν το έτος 2025 με ανεξόφλητο ποσό ύψους 1,6 δισεκ. δολαρίων, υπερδιπλάσιο από εκείνο του 2024.

Και ο διεθνής θεσμός βρίσκεται αντιμέτωπος με «συνδεδεμένο πρόβλημα» που επιδεινώνει περαιτέρω τη δημοσιονομική του κατάσταση: οφείλει να επιστρέφει στα κράτη μέλη τα κεφάλαια που δεν δαπανήθηκαν, εξήγησε χθες Παρασκευή, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο Φαρχάν Χακ, αναπληρωτής εκπρόσωπος του ΓΓ Γκουτέρες.

«Καφκικός κύκλος»

«Είμαστε παγιδευμένοι σε καφκικό κύκλο: αναμένεται από εμάς να αποπληρώσουμε χρήματα που δεν υπάρχουν», κατήγγειλε ο κ. Γκουτέρες στην επιστολή του.

Τα κενά χρηματοδότησης αναγκάζουν συχνά τον οργανισμό να παγώνει προσλήψεις, να καθυστερεί πληρωμές ή να προχωρά σε περικοπές στις υπηρεσίες και στις αποστολές του.

Για τον επικεφαλής του ΟΗΕ, η κατάσταση δεν είναι πλέον βιώσιμη και τέτοιου είδους μέτρα δεν επαρκούν.

Εκφράζει τον φόβο ότι δεν θα είναι εφικτή «η πλήρης εκτέλεση του προϋπολογισμού» του 2026, τον οποίο ενέκριναν μόλις τον Δεκέμβριο. Και «ακόμα χειρότερα (…) η ρευστότητα του τακτικού προϋπολογισμού θα έχει εξαντληθεί τον Ιούλιο», προειδοποίησε, σύμφωνα με το ΑΠΕ ΜΠΕ.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες, η θητεία του οποίου ολοκληρώνεται στο τέλος της χρονιάς, κάλεσε τα κράτη μέλη να «τιμήσουν πλήρως και χωρίς καθυστερήσεις τις υποχρεώσεις τους για πληρωμές», καθώς σε διαφορετική περίπτωση θα χρειαστεί «αναθεώρηση σε βάθος των οικονομικών κανόνων» του Οργανισμού.

Στα 3,4 δισεκ. δολάρια, ο προϋπολογισμός του 2026 είναι μειωμένος κατά 7% σε σχέση με εκείνον της περασμένης χρονιάς. Τα κράτη μέλη ενέκριναν επίσης την κατάργηση περίπου 2.400 θέσεων, λόγω των πιο περιοριστικών δημοσιονομικών συνθηκών των τελευταίων ετών.

Στα χαρτιά, οι ΗΠΑ είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη συνεισφορά στον ΟΗΕ, που φθάνει το 22% της χρηματοδότησής του την περίοδο 2025-2027, με βάση μέθοδο υπολογισμού ανάλογα με τις δυνατότητες πληρωμής κάθε χώρας, όπως ορίζονται με βάση τα εθνικά της έσοδα. Η Κίνα κατατάσσεται δεύτερη, η συνεισφορά της καλύπτει περί το 20%.