Το Πακιστάν επιβεβαίωσε τον ρόλο του ως ο «μεσολαβητής-κλειδί» ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ, κατορθώνοντας να εξασφαλίσει μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός και προγραμματίζοντας, για την Παρασκευή, διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

«Πρόκειται για μια από τις σπουδαιότερες διπλωματικές επιτυχίες του Πακιστάν εδώ και χρόνια» έγραψε στην πλατφόρμα Χ ο Αμερικανός αναλυτής Μάικλ Κούγκελμαν, ειδικός σε θέματα Νότιας Ασίας. «Ταυτόχρονα διέψευσε τους πολλούς σκεπτικιστές που αμφισβητούσαν την ικανότητά του να διαχειριστεί μια τόσο περίπλοκη και επικίνδυνη επιχείρηση», πρόσθεσε.

Μακρά ιστορία φιλίας με το Ιράν

«Η δύναμη του Πακιστάν βρίσκεται στο ότι είναι η μοναδική χώρα της περιοχής που διατηρεί ταυτόχρονα καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ και με το Ιράν», επισήμανε ο πρώην πρέσβης της χώρας στην Τεχεράνη, Ασίφ Ντουράνι. Μοιράζεται μαζί του σύνορα μήκους 900 χιλιομέτρων, ενώ οι δύο χώρες διαθέτουν βαθιούς ιστορικούς, πολιτιστικούς και θρησκευτικούς δεσμούς. Το Ιράν υπήρξε η πρώτη χώρα που αναγνώρισε το Πακιστάν μετά την ανεξαρτησία του το 1947· το Ισλαμαμπάντ ανταπέδωσε την κίνηση αμέσως μετά την επανάσταση του 1979.

Η συνεργασία τους εκτείνεται από την κοινή στάση κατά της σοβιετικής εισβολής στο Αφγανιστάν μέχρι τις σημερινές ανησυχίες για τις δράσεις ένοπλων ομάδων στην περιοχή του Μπαλουτσιστάν.

Η πακιστανική διπλωματία εκπροσωπεί τα ιρανικά συμφέροντα στην Ουάσινγκτον, όπου η Τεχεράνη δεν διατηρεί πρεσβεία.

Η δεύτερη μεγαλύτερη σιιτική κοινότητα παγκοσμίως ζει στο Πακιστάν, μετά εκείνη του Ιράν.

Προσωπική σχέση του Τραμπ με τον Μουνίρ

Ο ισχυρός αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, διατηρεί στενή προσωπική σχέση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Πέρυσι επισκέφθηκε την Ουάσινγκτον μαζί με τον πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ, στον απόηχο των πρόσφατων συγκρούσεων με την Ινδία.

Ο Πακιστανός πρωθυπουργός εξήρε την «τολμηρή» παρέμβαση του Τραμπ, ενώ ο Μουνίρ συμφώνησε με τις φιλοδοξίες του Αμερικανού προέδρου για Νόμπελ Ειρήνης, αφού συνέβαλε στην αποτροπή κλιμάκωσης της σύγκρουσης με την Ινδία.

«Το Πακιστάν γνωρίζει το Ιράν καλύτερα από τον καθένα», δήλωσε ο Τραμπ.

Αυτές οι προσωπικές σχέσεις έχουν ενισχύσει τους διμερείς δεσμούς, παρά το παρελθόν τριβών: η Ουάσινγκτον τοποθέτησε το Πακιστάν στον κατάλογο των συμμάχων του ΝΑΤΟ στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», αλλά το κατηγόρησε ότι παρείχε άσυλο σε τζιχαντιστές υπεύθυνους για επιθέσεις κατά δυνάμεων του συνασπισμού στο Αφγανιστάν. Οι σχέσεις δοκιμάστηκαν εκ νέου το 2011, όταν οι ΗΠΑ εξουδετέρωσαν τον Οσάμα μπιν Λάντεν σε πακιστανικό έδαφος χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση.

Το Πακιστάν κατηγορήθηκε για συνενοχή, καθώς φιλοξενούσε τον «εγκέφαλο» των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, μετέδωσε το ΑΠΕ ΜΠΕ.

Σχέσεις με το Ριάντ και το Πεκίνο

Το 2025 το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία υπέγραψαν στρατηγική αμυντική συμφωνία, εδραιώνοντας τις σχέσεις τους αλλά περιορίζοντας παράλληλα την ευελιξία του Ισλαμαμπάντ απέναντι στην Τεχεράνη.

Το Πακιστάν διατηρεί στενούς δεσμούς και με το Πεκίνο· ο Ντόναλντ Τραμπ είχε πει ότι η Κίνα ενίσχυσε την πειθώ προς το Ιράν ώστε να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Τον περασμένο μήνα ο υπουργός Εξωτερικών Ισάκ Νταρ κάλεσε τους ομολόγους του από Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Αίγυπτο για συνομιλίες αποκλιμάκωσης, αναχωρώντας στη συνέχεια για το Πεκίνο.

Η Κίνα, κύριος εμπορικός εταίρος του Ιράν, κάλεσε το Πακιστάν να παρουσιάσει άμεσα σχέδιο για τον τερματισμό των συγκρούσεων, δηλώνοντας ότι στηρίζει «τον μοναδικό και σημαντικό ρόλο» της χώρας στην αποκλιμάκωση.

Ο πρωθυπουργός Σαρίφ αναφέρθηκε ότι Κίνα, Σαουδική Αραβία, Τουρκία, Αίγυπτος και Κατάρ συνέδραμαν «ώστε να δοθεί μια ευκαιρία στις διπλωματικές προσπάθειες για την ειρήνη», και ευχαρίστησε τις χώρες του Κόλπου για «τη δέσμευσή τους στην ειρήνη και τη σταθερότητα της περιοχής».

Τι συμφέρον έχει το Πακιστάν;

Η ουδετερότητα είναι ζωτική για το Πακιστάν, κυρίως για οικονομικούς λόγους, καθώς εξαρτάται από εισαγωγές υδρογονανθράκων που διέρχονται μέσω του Ορμούζ. Η παρατεταμένη αναταραχή θα μπορούσε να διακόψει τον ανεφοδιασμό του, να εκτοξεύσει τις τιμές και να αναγκάσει την κυβέρνηση, ήδη αντιμέτωπη με πρόβλημα ρευστότητας, να επιβάλει νέα μέτρα λιτότητας.

Ο τερματισμός του πολέμου δεν θα ενισχύσει μόνο την περιφερειακή σταθερότητα, αλλά και το διεθνές κύρος του Πακιστάν, σε μια περίοδο κατά την οποία έχει εμπλακεί σε ένοπλη σύρραξη με το γειτονικό Αφγανιστάν, λιγότερο από δώδεκα μήνες μετά τις συγκρούσεις με τον «αιώνιο αντίπαλό» του, την Ινδία.

Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα;

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν ανακοίνωσε ότι την Παρασκευή θα υποδεχθεί στην πρωτεύουσα τις αντιπροσωπείες του Ιράν και των ΗΠΑ.

«Το Ιράν αισθάνεται μεγαλύτερη άνεση στο Ισλαμαμπάντ, γι’ αυτό αποδέχθηκε τη μεσολάβηση του Πακιστάν», εξήγησε ο πρώην πρέσβης Ντουρανί. Οι Πακιστανοί θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως μεσάζοντες σε περίπτωση που οι δύο πλευρές αρνηθούν άμεση συνάντηση.

Το Ισραήλ δήλωσε ότι υποστηρίζει την απόφαση του Τραμπ να σταματήσει τις επιθέσεις στο Ιράν, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η κατάπαυση του πυρός δεν καλύπτει τον Λίβανο.

Η δήλωση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη διαβεβαίωση του Πακιστανού πρωθυπουργού ότι η εκεχειρία θα ισχύσει «παντού, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».