Με ανάρτησή του στο Truth Social, ο Ντόναλντ Τραμπ απηύθυνε το δικό του μήνυμα στους Ιρανούς διαδηλωτές, διαβεβαιώνοντας ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν».

Παράλληλα, κάλεσε τον λαό του Ιράν να μη σταματήσει τις διαδηλώσεις, ενώ γνωστοποίησε πως «έχει ακυρώσει κάθε συνάντηση με Ιρανούς αξιωματούχους μέχρι να παύσουν οι αδικαιολόγητες δολοφονίες διαδηλωτών».

Ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε πως «οι δολοφόνοι και οι βασανιστές θα πληρώσουν βαρύ τίμημα», όπως μετέδωσε η ΕΡΤ.

Αναλυτικά, όσα ανέφερε:

«Ιρανοί πατριώτες, ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΙΣ ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ – ΚΑΤΑΛΑΒΕΤΕ ΤΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ ΣΑΣ!!! Σημειώστε τα ονόματα των δολοφόνων και των βασανιστών. Θα πληρώσουν βαρύ τίμημα. Έχω ακυρώσει όλες τις συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους έως ότου ΣΤΑΜΑΤΗΣΟΥΝ οι παράλογες δολοφονίες διαδηλωτών. Η ΒΟΗΘΕΙΑ ΕΡΧΕΤΑΙ. MIGA (Make Iran Great Again)!!!».

«Ποτάμι» αίματος

Παρά το πανεθνικό κύμα διαμαρτυρίας και τις πολυετείς εξωτερικές πιέσεις, οι θεσμοί ασφαλείας που βρίσκονται στην κορυφή της εξουσίας στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεν παρουσιάζουν τα ρήγματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την πτώση ενός από τα πλέον ανθεκτικά καθεστώτα στον κόσμο.

Αν οι μαζικές διαδηλώσεις και οι πιέσεις από το εξωτερικό δεν δημιουργήσουν ρήξεις στο ανώτατο επίπεδο της ιρανικής ηγεσίας, τότε το καθεστώς, έστω και αποδυναμωμένο, θα επιζήσει, εκτιμούν δύο διπλωμάτες, δύο κυβερνητικές πηγές στη Μέση Ανατολή και δύο αναλυτές που μίλησαν στο Reuters.

2.000 νεκροί

Περίπου 2.000 άτομα έχουν χάσει τη ζωή τους μέχρι σήμερα κατά την καταστολή των διαδηλώσεων, δήλωσε στο Reuters Ιρανός αξιωματούχος, κατηγορώντας «τρομοκράτες» για τους θανάτους πολιτών και μελών των ιρανικών υπηρεσιών ασφαλείας.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν συγκεντρώσει πληροφορίες για περίπου 600 θανάτους.

Το πολυεπίπεδο σύστημα ασφαλείας του Ιράν, με επίκεντρο το σώμα των Φρουρών της Επανάστασης και την παραστρατιωτική οργάνωση Μπασίτζ που αριθμεί περίπου ένα εκατομμύριο μέλη, καθιστά εξαιρετικά δύσκολο για την εξωτερική πίεση να επηρεάσει καθοριστικά το καθεστώς χωρίς ταυτόχρονη ρήξη στο εσωτερικό του ιρανικού μηχανισμού εξουσίας, σύμφωνα με τον Vali Nasr, Ιρανοαμερικανό ακαδημαϊκό και αναλυτή.

«Για να το πετύχεις αυτό, πρέπει να έχεις πλήθη στους δρόμους για πολύ περισσότερο χρόνο. Και πρέπει να διαλύσεις το κράτος. Συγκεκριμένοι κρατικοί παράγοντες – κυρίως οι δυνάμεις ασφαλείας – πρέπει να αποστασιοποιηθούν».

Ο ανώτατος ηγέτης, ο 86χρονος αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχει επιβιώσει πολλών κυμάτων διαμαρτυρίας. Η παρούσα είναι η πέμπτη μεγάλη εξέγερση από το 2009, γεγονός που υπογραμμίζει την ανθεκτικότητα και τη συνοχή του καθεστώτος που βρίσκεται αντιμέτωπο με μια βαθιά και άλυτη εσωτερική κρίση, σύμφωνα με τον Paul Salem του Middle East Institute.

Για να αλλάξει αυτό, το κίνημα διαμαρτυρίας πρέπει να αναπτύξει τέτοια δυναμική ώστε να υπερκεράσει τα πλεονεκτήματα του κράτους: ισχυρούς θεσμούς, ένα αρκετά μεγάλο τμήμα του πληθυσμού που είναι πιστό στο ιερατείο και τη γεωγραφική και δημογραφική κλίμακα μιας χώρας 90 εκατομμυρίων ανθρώπων, λέει ο Alan Eyre, πρώην Αμερικανός διπλωμάτης και ειδικός για το Ιράν.

Η επιβίωση του καθεστώτος ωστόσο δεν συνεπάγεται σταθερότητα, τονίζουν οι αναλυτές. Η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις από το 1979. Οι κυρώσεις έχουν πλήξει την ιρανική οικονομία και δεν υπάρχει σαφές σχέδιο εξόδου από την οικονομική δυσπραγία. Στρατηγικά, το Ιράν βρίσκεται υπό πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει αποδυναμωθεί, και ο «Άξονας της Αντίστασης», που αποτελείται από τις οργανώσεις-δορυφόρους του, έχει αποδυναμωθεί στον Λίβανο, στη Συρία και στη Γάζα.

Ο Vali Nasr δηλώνει ότι δεν πιστεύει πως η Ισλαμική Δημοκρατία έχει φθάσει «στο σημείο της πτώσης». Ωστόσο, «η κατάσταση όπως εξελίσσεται είναι πολύ δύσκολη». Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου ως αντίδραση στην αύξηση των τιμών, πριν εξελιχθούν σε ανοιχτή αμφισβήτηση του θεοκρατικού καθεστώτος. Σε πολιτικό επίπεδο, η άγρια καταστολή έχει περαιτέρω διαβρώσει ό,τι είχε απομείνει από τη νομιμοποίηση του καθεστώτος.

Η οργάνωση HRANA για τα ανθρώπινα δικαιώματα με έδρα τις ΗΠΑ κάνει λόγο για 573 επιβεβαιωμένους θανάτους, 503 διαδηλωτών και 69 μελών των δυνάμεων ασφαλείας. Οι συλλήψεις ξεπερνούν τις 10.000, μετέδωσε το ΑΠΕ ΜΠΕ.

Το «μοντέλο της Βενεζουέλας»

Αυτό που χαρακτηρίζει ιδιαίτερα τη σημερινή συνθήκη και αυξάνει το διακύβευμα είναι, σύμφωνα με τους αναλυτές, οι προειδοποιήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι θάνατοι διαδηλωτών θα οδηγήσουν σε αμερικανική επέμβαση. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι διατηρεί ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με τις ΗΠΑ. Ο Τραμπ, ο οποίος συνεδριάζει σήμερα με τους συμβούλους του για να εξετάσει τις επιλογές της Ουάσινγκτον, θα επιβάλει πρόσθετους δασμούς 25% στις χώρες που διατηρούν εμπορικές σχέσεις με το Ιράν, μεταξύ των οποίων και η Κίνα. Σε τηλεφωνική επικοινωνία χθες, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συζήτησαν το ενδεχόμενο αμερικανικής επέμβασης στο Ιράν, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή που ήταν παρούσα στη συνομιλία.

Το ενδιαφέρον του Τραμπ για τις διαδηλώσεις στο Ιράν είναι πιθανόν τακτικής και όχι ιδεολογικής φύσης, λέει ο Salem. Στόχος του είναι πιθανόν η αποδυνάμωση του καθεστώτος ώστε να εξασφαλίσει υποχωρήσεις όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Η ιδέα του «μοντέλου της Βενεζουέλας» κερδίζει συνεχώς έδαφος σε ορισμένους κύκλους στην Ουάσινγκτον και την Ιερουσαλήμ, σύμφωνα με διπλωμάτες και αναλυτές που μίλησαν στο Reuters. Περιλαμβάνει την απομάκρυνση της κορυφής της ιρανικής ηγεσίας και τη μετάδοση στο υπόλοιπο apparatus του μηνύματος: παραμείνετε στις θέσεις σας υπό τον όρο ότι θα συνεργαστείτε.

Ωστόσο, η εφαρμογή αυτού του μοντέλου στο Ιράν αντιμετωπίζει ανυπέρβλητα εμπόδια: έναν μηχανισμό ασφαλείας με δεκαετίες ρίζες, τη συνοχή των κρατικών θεσμών, και μια πολύ μεγαλύτερη και εθνοτικά σύνθετη χώρα.

Δύο αξιωματούχοι της περιοχής και δύο αναλυτές δήλωσαν στο Reuters ότι μια ξένη στρατιωτική επέμβαση θα διχάσει τη χώρα βάσει εθνοτικών και θρησκευτικών διαφορών, και επισήμαναν ιδιαίτερα τις περιοχές των Κούρδων και των Βαλούχων, περιοχές με ιστορική παράδοση αντίστασης και αυτονομιστικές τάσεις.

Σύμφωνα με τον David Makovsky του The Washington Institute, αν ο Τραμπ τελικά αποφασίσει να προχωρήσει σε δράση, πρόκειται να είναι μια ταχεία και υψηλής έντασης, αποφασιστική επιχείρηση.

«Αναζητεί εκείνη τη μία και μοναδική κίνηση που θα λειτουργήσει ως καταλύτης, αλλά τι μπορεί να είναι αυτό;», λέει ο Makovsky.

Οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν πιέσεις στη θαλάσσια μεταφορά του ιρανικού πετρελαίου, κυβερνοεπιθέσεις και όλες περιέχουν ρίσκο. Άλλα μέτρα, σύμφωνα με όλες τις πηγές, που δεν φθάνουν μέχρι τη χρήση βίας θα μπορούσαν να είναι η αποκατάσταση της πρόσβασης των διαδηλωτών στο Ιντερνετ μέσω του Starlink.

«Μερικές φορές ο Τραμπ χρησιμοποιεί τις απειλές για να καθυστερήσει τις αποφάσεις, άλλες για να αποθαρρύνει τους αντιπάλους, και άλλες για να σηματοδοτήσει ότι ετοιμάζεται πράγματι να επέμβει», λέει ο David Makovsky. «Δεν το ξέρουμε ακόμα σε αυτή την περίπτωση».