«Όποιος αρχίζει το μονοπάτι προς μονή και προς τον Θεό, βαδίζει το μονοπάτι της αγάπης, ξεκινά από την αγάπη και για την αγάπη. Γιατί, όπως αναφέρεται στις Αγίες Γραφές, ο Θεός είναι αγάπη».

Τον πυρήνα της ορθόδοξης πνευματικότητας, πορεία που διάλεξε ο Άγιος Σάββας, Αρχιεπίσκοπος Σερβίας και κτήτωρ της Ιεράς Μονής Χιλανδαρίου, περιγράφει ο μοναχός Θεοδόσιος από τη βορειανατολική πτέρυγα του Αγίου Όρους, σε πλάνο της ταινίας και σειράς ντοκιμαντέρ «Saint Savva».

Γυρίσματα του ντοκιμαντέρ πραγματοποιήθηκαν στο Άγιον Όρος, στις μονές Χιλανδαρίου, Βατοπεδίου, Αγίου Παντελεήμονος, στο Κελί των Αγίων Αρχαγγέλων Σαββαίων και σε επιπλέον σημεία δεμένα με τη βιωτή και την πνευματική αποστολή του Αγίου Σάββα· τα γυρίσματα συνεχίζονται στη Σερβία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο, την Κροατία, την Ιερουσαλήμ, την Τουρκία, το Όρος Σινά, τη Βουλγαρία και τις ΗΠΑ.

Η ταινία περιέχει αποκλειστικές συνεντεύξεις με ηγουμένους και μοναχούς των μονών, συνοδευόμενες από εικόνες τοπίων του Αγίου Όρους που συνελήφθησαν με drones και πολλαπλές κάμερες, και παρουσιάζει πολύτιμα χειρόγραφα, όπως το Τυπικό των Καρυών του 1199 από τον Άγιο Σάββα, που έγινε πρότυπο για τον σερβικό μοναχισμό και πέραν του Αγίου Όρους.

Το ντοκιμαντέρ «Saint Savva» δεν είναι απλώς ιστορική καταγραφή, αλλά σύγχρονη αφήγηση που στοχεύει να λειτουργήσει ως «γέφυρα» λαών και πολιτισμών, προάγοντας ειρήνη, κατανόηση και διάλογο, υπογράμμισε στο ΑΠΕ–ΜΠΕ ο σκηνοθέτης και παραγωγός, ιδρυτής της Optimistic Film Ζέλικο Μίρκοβιτς.

«Η ζωή και οι διδασκαλίες του Αγίου Σάββα μιλούν για παγκόσμιες ανθρώπινες αξίες — διάλογο πάνω από τη διχόνοια, συμπόνια πάνω από τη σύγκρουση και πίστη ως γέφυρα ανθρώπων, όχι ως όριο» είπε ο Ζέλικο Μίρκοβιτς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον πολύπλευρο ρόλο του Αγίου Σάββα, που θεωρείται θεμελιωτής της εκκλησιαστικής, εκπαιδευτικής και πολιτικής διαμόρφωσης του σερβικού έθνους. Παράλληλα, αναδεικνύεται η λιγότερο προβεβλημένη πτυχή της ζωής του ως μοναχού, αφού συνειδητά διάλεξε τον δρόμο της πνευματικής αναζήτησης.

Τον 12ο αιώνα, ο ηγεµόνας της Σερβίας Στέφαν Νεµάνια και ο γιος του Ράστκο, οι µετέπειτα µοναχοί Συµεών και Σάββας, ίδρυσαν τη Μονή Χιλανδαρίου, «το πνευματικόν κέντρο παντός του σερβικού έθνους, το πρώτο σερβικό διδακτήριο των γραμμάτων, των τεχνών και εν γένει του πνευματικού και εθνικού πολιτισμού των Σέρβων».

«Η πορεία του Αγίου Σάββα δεν είναι μόνο ιστορία πίστης, κράτους και λαού, αλλά και όραμα βαθιά ριζωμένο για αιώνες στο DNA των Σέρβων, όπου κι αν βρίσκονται σήμερα στον κόσμο. Το ντοκιμαντέρ είναι ουσιαστικό για τη διατήρηση της ταυτότητας και ως οδηγός για τις τρέχουσες και τις μελλοντικές γενιές» τόνισε ο Ζέλικο Μίρκοβιτς, ο οποίος έχει αποσπάσει 136 βραβεία σε Κινηματογραφικά Φεστιβάλ και δύο προκρίσεις για Όσκαρ.

«Στόχος μου είναι να διηγηθώ μια ιστορία για την Πίστη και τη δύναμή της ως μέρος της ύπαρξής μας, της οποίας φάρος ήταν ο Άγιος Σάββας» δήλωσε ο δημιουργός, εκφράζοντας την ελπίδα ο λόγος, το έργο και η ειρήνη του θεμελιωτή της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας να μεταδοθούν στις νέες γενιές ως φως σε εποχή αμφιβολίας.

Το πρότζεκτ ξεκίνησε από τον δρ. Νέναντ Γιανιτσίγιεβιτς, Πίτσμπουργκ, ο οποίος, μαζί με τον Μίλος Κόστα Πάπιτς, επίσης στις ΗΠΑ, παρείχαν τα αρχικά κεφάλαια, με ολοκλήρωση προσδοκώμενη εντός του 2027.

Η Optimistic Film του Ζέλικο Μίρκοβις, σε συμπαραγωγή με την TS Media και σε συνεργασία με την Αδελφότητα της Μονής Χιλανδαρίου, έχει αναλάβει το πρότζεκτ ανάδειξης της ιστορίας του Αγίου Σάββα, επιδιώκοντας να αφυπνίσει την ανάγκη αρμονίας, αξιοπρέπειας και ευθύνης του ενός προς τον άλλον.

Η πνευματική δύναμη του Αγίου Σάββα δεν περιορίζεται από τον χώρο και την ύλη

Εξηγώντας πώς η ίδια προσωπικότητα έθεσε θεμέλια της σερβικής μεσαιωνικής λογοτεχνίας, της εκκλησίας, της νομοθεσίας και της διπλωματίας, και πώς η συμβολή της συνεχίζει να διαμορφώνει την εθνική ταυτότητα των Σέρβων σήμερα, ο σκηνοθέτης επικαλείται τις επισημάνσεις του ηγουμένου της Μονής Χιλανδαρίου, αρχιμανδρίτη Μεθόδιου.

«Ποιος ήταν ο Άγιος Σάββας, όταν μια ισχυρή Οθωμανική Αυτοκρατορία αποφάσισε να κάψει το σώμα του 3,5 αιώνες μετά τον θάνατό του; Δεν δείχνει πως τον θεωρούσαν ζωντανό, παρότι δεν ήταν πιστοί, δεν ήταν Χριστιανοί;» σημειώνει ο Ηγούμενος στο ντοκιμαντέρ και προσθέτει: «Είναι αδύνατο να κατανοήσει κανείς μια τέτοια πνευματική προσωπικότητα αν δεν ανακαλύψει ποιες πνευματικές δυνάμεις τον έκαναν τόσο μεγάλο. Αυτή η πνευματική δύναμη είναι η Χάρη του Θεού, την οποία ο Άγιος Σάββας απέκτησε υπηρετώντας τον Θεό από την πρώτη νεότητα».

«Αν σκεφτούμε έτσι, καταλαβαίνουμε γιατί οι συμπατριώτες μας που ζουν μακριά έχτισαν ναούς στον Άγιο Σάββα, ακόμη και όσοι γεννήθηκαν εκτός Σερβίας, που δεν επισκέφθηκαν ποτέ τα ιερά μας. Ακριβώς επειδή η πνευματική δύναμη που έκανε τον Άγιο Σάββα μεγάλο — η Χάρη του Θεού — δεν περιορίζεται από τον χώρο, δεν περιορίζεται από την ύλη, αλλά είναι παρούσα παντού. Και, όπως είπε ο Κύριος, η Βασιλεία του Θεού δεν είναι κάπου εκεί, αλλά είναι μέσα σας» τονίζει ο ηγούμενος της Μονής Χιλανδαρίου.

«Όταν αναφερόμαστε στον Άγιο Σάββα, τον βλέπουμε ως τον πρώτο Σέρβο φωτιστή, ως προσωπικότητα που ίδρυσε το κράτος και την εκκλησία μας. Σπανίως όμως σκεφτόμαστε ότι ήταν πρωτίστως μοναχός. Στην ουσία ξεκίνησε το μονοπάτι της αγάπης — μονοπάτι που ξεκινά από την αγάπη και για την αγάπη. Γιατί, όπως λέγεται στις Αγίες Γραφές, ο Θεός είναι αγάπη» υπογραμμίζει ο μοναχός Θεοδόσιος.

«Έρχομαι από την Αμερική σε αυτόν τον ιερό τόπο, το Χιλανδάρι, όπου πριν από οκτώ αιώνες ο Άγιος Σάββας έλαβε την ευλογία του Θεού να γίνει ο πνευματικός πατέρας της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και του λαού. Ήταν αρχιτέκτονας ενοποίησης και παιδαγωγός. Όπου κι αν ζουν οι Σέρβοι, ο Άγιος Σάββας ταξιδεύει μαζί τους — μέσα από την ιστορία, το παρόν και το μέλλον. Είναι το φως της ενότητας για το έθνος και την εκκλησία μας» επισημαίνει ο δρ. Νέναντ Γιανίτσιγιεβιτς, χορηγός της ταινίας.

Η ζωή και οι διδασκαλίες του Αγίου Σάββα μιλούν για παγκόσμιες ανθρώπινες αξίες

Σε ερώτηση για το αν η ιστορία του Αγίου Σάββα είναι εθνική αφήγηση ή αφήγηση για παγκόσμιο κοινό, ο Ζέλικο Μίρκοβιτς εκτίμησε ότι το ντοκιμαντέρ «Saint Savva» μεταφέρει μήνυμα που υπερβαίνει την ιστορία ή την πνευματική κληρονομιά ενός έθνους.

«Σε εποχή βαθιών διαιρέσεων, συγκρούσεων και αβεβαιότητας, η ταινία μας υπενθυμίζει τη διαρκή δύναμη της ειρήνης, της κατανόησης και της πίστης. Η ζωή και οι διδασκαλίες του Αγίου Σάββα αναφέρονται σε παγκόσμιες ανθρώπινες αξίες — διάλογο πάνω από τη διχόνοια, συμπόνια πάνω από τη σύγκρουση και πίστη ως γέφυρα ανθρώπων, όχι ως όριο. Η κληρονομιά του δείχνει ότι πνευματική δύναμη και σοφία μπορούν να καθοδηγήσουν τις κοινωνίες προς συνύπαρξη, αξιοπρέπεια και αμοιβαίο σεβασμό» τόνισε ο δημιουργός.

«Σήμερα, που η ανθρωπότητα αναζητά νόημα και ενότητα, η ιστορία του Αγίου Σάββα δεν είναι απλώς επίκαιρη — είναι απαραίτητη. Το ντοκιμαντέρ καλεί το παγκόσμιο κοινό να στοχαστεί κοινές αξίες που υπερβαίνουν σύνορα, πολιτισμούς και πεποιθήσεις, προσφέροντας ελπίδα ότι η κατανόηση και η ειρήνη είναι ακόμα εφικτές» εκτίμησε.

Μία παγκόσμια ιστορία ειρήνης, κατανόησης και πίστης

Το ντοκιμαντέρ, σύμφωνα με τον Ζέλικο Μίρκοβιτς, περισσότερο από ιστορική ταινία, αποτελεί παράδειγμα της ισχυρότερης ήπιας δύναμης — της αφήγησης — που συνδέει πολιτισμούς, υπερβαίνει σύνορα και μας υπενθυμίζει αξίες που ενώνουν αντί να χωρίζουν.

«Παρουσιάζει μια παγκόσμια ιστορία ειρήνης, κατανόησης και πίστης σε εποχή που αυτές οι αξίες είναι επειγόντως απαραίτητες. Μέσω πολιτιστικής και πνευματικής κληρονομιάς, η ταινία δείχνει πώς η αφήγηση ενισχύει διάλογο, αμοιβαίο σεβασμό και σύνδεση μεταξύ λαών και πολιτισμών» κατέληξε.