Φέτος, η κυβέρνηση ολοκληρώνει ένα πλέγμα 29 παρεμβάσεων για το στεγαστικό ζήτημα, συνολικού δημοσιονομικού κόστους άνω των 2,6 δισεκατομμυρίων ευρώ στη διετία 2025-2026.

Από αυτά, 9 μέτρα ξεκινούν το 2026 και αφορούν νέες δράσεις που στοχεύουν κυρίως στην αύξηση της προσφοράς διαθέσιμων κατοικιών, είτε για μακροχρόνια μίσθωση είτε για ιδιοκατοίκηση, σε συνδυασμό με φορολογικά και ρυθμιστικά βήματα (όπως ο περιορισμός της βραχυχρόνιας μίσθωσης).

Αν και στην κυβέρνηση δεν μιλούν για «μαγικές λύσεις», τα μέτρα αυτά σχεδιάζονται ώστε να συμβάλουν στην ανακούφιση των νοικοκυριών από το οξύ στεγαστικό πρόβλημα.

Συγκεκριμένα, ο σχεδιασμός της κυβέρνησης περιλαμβάνει:

1. Πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών κατοικιών:

Νέα δράση 400 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027, με δυνατότητα επέκτασης. Η καινοτομία έγκειται στην υποχρέωση μόνο ήπιων ενεργειακών παρεμβάσεων (20%-40% του κόστους), ενώ το υπόλοιπο 60%-80% αφορά τυπικές δαπάνες ανακαίνισης. Επιδοτείται το 80% του κόστους ανακαίνισης, με προσαύξηση 5% για τρίτεκνους, πολύτεκνους και ΑΜΕΑ, και επιπλέον 5% για ορεινές και νησιωτικές περιοχές. Το μέγιστο ποσό επιδότησης φτάνει τα 36.000 ευρώ ή έως 300 ευρώ το τ.μ. Το 80% του προϋπολογισμού αφορά κλειστές κατοικίες και το 20% ιδιοκατοικούμενες. Επιλέξιμες οικίες με οικοδομική άδεια πριν το 1990 και εμβαδόν έως 120 τ.μ. Τα εισοδηματικά όρια ορίζονται σε 25.000 ευρώ για τον άγαμο, 35.000 ευρώ για το ζευγάρι συν 5.000 ευρώ ανά τέκνο, και για μονογονεϊκές οικογένειες 39.000 ευρώ συν 5.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο.

2. Πρόγραμμα ανακαίνισης Δημοτικών/Περιφερειακών Κτιρίων για εργαζόμενους δημόσιων υπηρεσιών

Αφορά ανακαίνιση Δημοτικών ή Περιφερειακών ακινήτων σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, που θα διατεθούν με μακροχρόνια μίσθωση σε εργαζόμενους δημοτικών/περιφερειακών Υπηρεσιών, σχολείων, νοσοκομείων, κέντρων υγείας, ιατρείων, αστυνομίας, πυροσβεστικής και κοινωνικών δομών. Υλοποίηση από τις οικείες Περιφέρειες και Δήμους. Προϋπολογισμός στο 1,5% του συνολικού προϋπολογισμού του Περιφερειακού Προγράμματος.

3. Επιστροφή δύο ενοικίων ετησίως σε εκπαιδευτικούς, νοσηλευτές και ιατρούς περιφέρειας

Σε δημόσιους εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που νοικιάζουν κατοικία εκτός Περιφέρειας Αττικής και Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης επιστρέφεται επιπλέον ένα ενοίκιο ετησίως (σύνολο δύο), ανεξαρτήτως εισοδηματικών κριτηρίων. Ωφελούμενοι περίπου 50.000 άτομα, με επιπλέον δημοσιονομικό κόστος 20 εκατ. ευρώ ετησίως. Το μέτρο ισχύει αναδρομικά και το προσωπικό θα λάβει εντός του α’ τριμήνου 2026 επιπλέον επιστροφή ενοικίου.

4. Επέκταση περιορισμών βραχυχρόνιας μίσθωσης στη Θεσσαλονίκη

Από 1η Μαρτίου 2026 επεκτείνεται ο περιορισμός για νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης για το 2026, με δυνατότητα παράτασης. Στο Δήμο καταγράφονται 7.500 εγγραφές, εκ των οποίων 4.800 στην Α΄ Κοινότητα. Σε περιοχές με απαγόρευση, σε περίπτωση μεταβίβασης του ακινήτου διαγράφεται από το Μητρώο και δεν επιτρέπεται επανεγγραφή.

5. Κίνητρο κατασκευής νέων κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση (built to rent)

Κατασκευαστικές εταιρίες θα μπορούν να κατασκευάσουν νέες οικίες ή να μετατρέψουν υφιστάμενα ακίνητα σε οικιστική χρήση με αποκλειστικό σκοπό τη μακροχρόνια μίσθωση τουλάχιστον 10 ετών. Το εισόδημα από ενοίκιο θα εκπίπτει από τον φόρο εισοδήματος του νομικού προσώπου. Το μέγιστο ύψος ενοικίου θα καθοριστεί από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.

6. Οριζόντια πολεοδομική ρύθμιση για οικιστικές χρήσεις

Νομοθετείται ρύθμιση για τη γρήγορη μετατροπή υφιστάμενων ακινήτων (δομημένων και αδόμητων) με μη οικιστική χρήση (γραφεία, καταστήματα, καταλύματα) σε κατοικίες. Εγκαταλελειμμένα, ημιτελή ή κενά ακίνητα θα μπορούν να μετατραπούν σε κατοικίες από ιδιώτες. Εταιρίες που ενταχθούν στο πρόγραμμα για ενοικίαση με προσιτές τιμές 10 έτη θα αξιοποιούν και το φορολογικό κίνητρο έκπτωσης φόρου εισοδήματος.

7. Οικιστικό πρόγραμμα ενόπλων δυνάμεων

Το μέτρο έχει ανακοινωθεί, όμως τεχνικές λεπτομέρειες και κοστολόγηση θα δοθούν εντός του 2026.

8. Εκσυγχρονισμός κληρονομικού δικαίου

Στόχος η ταχύτερη επίλυση κληρονομικών διαφορών επί κατοικιών με συνιδιοκτησίες που παραμένουν αδρανείς.

9. Μητρώο φερεγγυότητας ενοικιαστών

Εκτιμάται ότι θα τεθεί σε πιλοτική λειτουργία αρχές 2026 και πλήρη λειτουργία από τα μέσα 2026, γεγονός που αναμένεται να ενθαρρύνει περισσότερους ιδιοκτήτες να διαθέσουν διαμερίσματα προς ενοικίαση που παρέμεναν «κλειστά» από ανησυχίες για φθορές και ακάλυπτες υποχρεώσεις.

10. Επέκταση φοροαπαλλαγής για διάθεση κενών κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση

Επεκτείνεται και στο 2026 η τριετής φοροαπαλλαγή, με κόστος 10 εκατ. ευρώ το 2026 και 19 εκατ. το 2027. Διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής: για τρίτεκνες/πολύτεκνες η απαλλαγή ισχύει και για σπίτια άνω των 120 τ.μ., προσαυξανόμενο κατά 20 τ.μ. για κάθε τέκνο άνω των δύο. Σε αποχώρηση μισθωτή εντός τριετίας, η απαλλαγή συνεχίζει για το υπολειπόμενο διάστημα αν εκμισθωθεί εκ νέου. Για μίσθωση σε ιατρικό/νοσηλευτικό προσωπικό, εκπαιδευτικούς και ένστολο προσωπικό, η απαλλαγή ισχύει και για μίσθωση τουλάχιστον 6 μηνών.

11. Μείωση/κατάργηση ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους

Από το 2026 ο ΕΝΦΙΑ μειώνεται 50% και από το 2027 καταργείται πλήρως για κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους (εξαιρουμένων οικισμών Αττικής πλην νησιών). Για Έβρο, Δυτική Μακεδονία και Δήμους Μακεδονίας, Θράκης, Ηπείρου που συνορεύουν, καταργείται σε οικισμούς έως 1.700 κατοίκους. Αφορά περίπου 1 εκατ. ακίνητα σε 12.724 οικισμούς, με ετήσιο κόστος 75 εκατ. ευρώ.

12. Επέκταση αναστολής ΦΠΑ σε νέες οικοδομές

Παρατείνεται για το 2026 η αναστολή ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, με ετήσιο κόστος 18 εκατ. ευρώ.

13. Παράταση μείωσης φόρου για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων

Παρατείνεται για το 2026 η μείωση φόρου για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων. Ετήσιο κόστος: 5 εκατ. ευρώ.

14. Επέκταση περιορισμού βραχυχρόνιων μισθώσεων Αθήνας

Επεκτείνεται για το 2026 ο περιορισμός στα τρία δημοτικά διαμερίσματα Αθήνας.

15. Κοινωνική αντιπαροχή

Αξιοποίηση ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου με κίνητρα που κινητοποιούν ιδιωτική πρωτοβουλία (π.χ. ποσοστό κυριότητας στο ακίνητο) για κατασκευή σύγχρονων κατοικιών. Δημιουργούνται κοινωνικές κατοικίες με δυνατότητα κοινωνικής μίσθωσης και εξαγοράς σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες.

16. Ενδιάμεσος συντελεστής 25% για εισόδημα από ενοίκια

Από το φορολογικό έτος 2026 θεσπίζεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% για εισόδημα από ενοίκια 12.000-24.000 ευρώ (σήμερα: έως 12.000 ευρώ 15%, στη συνέχεια 35%). Άμεσα ωφελούμενοι 161.587 ιδιοκτήτες. Δημοσιονομικό κόστος: 90 εκατ. ευρώ ετησίως από το 2027.

17. Πρόγραμμα ΣΠΙΤΙ μου ΙΙ

Συνολικός προϋπολογισμός 2 δισ. ευρώ (1 δισ. από το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ και 1 δισ. από τράπεζες). Το επιτόκιο μειώνεται 50% από το τρέχον εμπορικό. Καλύπτει άτομα και ζευγάρια 25-50 ετών, με εισόδημα 25.000 ευρώ για άγαμο, 35.000 ευρώ για ζευγάρι συν 5.000 ευρώ ανά τέκνο (μονογονεϊκές: 39.000 ευρώ συν 5.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο). Αναμένεται να καλύψει πάνω από 15.000 οικογένειες. Παράλληλα, εφαρμόζεται το «Αναβαθμίζω το ΣΠΙΤΙ μου» για ενεργειακή αναβάθμιση παλιών κατοικιών με μηδενικό επιτόκιο.

18. Φοροαπαλλαγή τριετίας για κενά ακίνητα που διατίθενται σε μακροχρόνια μίσθωση

Από 08/09/2024 έως 31/12/2025, ιδιοκτήτες που μετατρέπουν κενό ακίνητο (κλειστό τουλάχιστον 3 έτη) ή ακίνητο βραχυχρόνιας μίσθωσης σε μακροχρόνια μίσθωση, απαλλάσσονται από φόρο εισοδήματος για 3 έτη. Αφορά ακίνητα έως 120 τ.μ.

19. Απαγόρευση νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων στο κέντρο Αθήνας

Από 1/1/2025 έως το τέλος του έτους δεν επιτρέπεται εγγραφή νέου ακινήτου στο μητρώο βραχυχρόνιας μίσθωσης στο 1ο, 2ο και 3ο δημοτικό διαμέρισμα Αθήνας.

20. Αύξηση τέλους ανθεκτικότητας βραχυχρόνιων μισθώσεων

Το τέλος αυξήθηκε από 0,5-1,5 ευρώ σε 2 ευρώ τους χειμερινούς μήνες και 8 ευρώ τους καλοκαιρινούς.

21. Προσαύξηση 100% στον ΕΝΦΙΑ για κενά ακίνητα τραπεζών και servicers

Επιβλήθηκε διπλάσιος ΕΝΦΙΑ για κενά οικιστικά ακίνητα που κατέχουν τράπεζες και servicers.

22. Διπλασιασμός επιδότησης Ανακαινίζω-Νοικιάζω

Η μέγιστη επιδότηση αυξήθηκε από 4.000 στα 8.100 ευρώ: από 40% επιδότηση δαπανών έως 10.000 ευρώ, σε 60% δαπανών έως 13.500 ευρώ.

23. Επιστροφή ενοικίου

Από τον Νοέμβριο 2025 επιστρέφεται ετησίως ένα ενοίκιο κύριας και φοιτητικής κατοικίας για το 80% των ενοικιαστών με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Ετήσιο κόστος: 200 εκατ. ευρώ.

Προγενέστερες παρεμβάσεις σε ισχύ

24. Μείωση ΕΝΦΙΑ 34% – Μεσοσταθμική μείωση για ιδιοκτήτες–φυσικά πρόσωπα, κόστος 860 εκατ. ευρώ κατ’ έτος.

25. Κατάργηση φόρου γονικών παροχών-δωρεών – Για συγγενείς α΄βαθμού, για δωρεές-παροχές έως 800.000 ευρώ, από 1η Οκτωβρίου 2021.

26. Αναστολή ΦΠΑ νέες οικοδομές 2020-2025 – Δημοσιονομικό κόστος: 18 εκατ. ευρώ κατ’ έτος.

27. Πρόγραμμα ΣΠΙΤΙ μου Ι – Χαμηλότοκο στεγαστικό δάνειο για νέους ή ζευγάρια 25-39 ετών για αγορά πρώτης κατοικίας. Συνολικός προϋπολογισμός: 750 εκατ. ευρώ από τη ΔΥΠΑ.

28. Εξοικονομώ-Ανακαινίζω για νέους – Προϋπολογισμός 300 εκατ. ευρώ (200 εκατ. από ΤΑΑ, 100 εκατ. από Εθνικούς πόρους). Κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας και αισθητική/λειτουργική ανακαίνιση κατοικιών.

29. Ανακαινίζω-Νοικιάζω – Επιδότηση έως 40% του κόστους ανακαίνισης και έως 10.000 ευρώ για κενές κατοικίες που θα μισθωθούν σε μακροχρόνια μίσθωση. Προϋπολογισμός: 50 εκατ. ευρώ.

Τα μέτρα αυτά εντάσσονται στη συνέχεια προηγούμενων παρεμβάσεων που άρχισαν από το 2024.

Το συνολικό υπολογίσιμο κόστος των μέτρων για τη διετία 2025-2026 διαμορφώνεται σε 2,637 δισ. ευρώ, ενώ στο ύψος αυτό προστίθενται και τα συνεχιζόμενα μέτρα, όπως η επιστροφή ενοικίου (200 εκατ. ευρώ/έτος) και η μείωση ΕΝΦΙΑ 34% (860 εκατ. ευρώ/έτος). Σημειώνεται πως ορισμένα μέτρα, όπως το οικιστικό πρόγραμμα ενόπλων δυνάμεων ή το μητρώο φερεγγυότητας, δεν έχουν ακόμη καθορισμένο προϋπολογισμό.