Την κομβική σημασία των ενεργειακών διαύλων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη —και ειδικά του Κάθετου Διαδρόμου— ανέδειξε ο Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας σε στρογγυλή τράπεζα της ρουμανικής κυβέρνησης που οργανώνει το Economist με θέμα «Το επόμενο άλμα προς τα εμπρός της Νοτιοανατολικής Ευρώπης».
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας τόνισε την ανάγκη η περιοχή να ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια μέσω διαφοροποίησης πηγών, διαδρομών και τεχνολογιών, επισημαίνοντας ότι σε συνθήκες πολλαπλών γεωπολιτικών πιέσεων η ενέργεια υπερβαίνει το οικονομικό μέγεθος, αποτελώντας παράγοντα σταθερότητας και ισχύος.
Ο κ. Παπασταύρου παρατήρησε πως ο διεθνής διάλογος, τόσο στους κόλπους της Νοτιοανατολικής Ευρώπης όσο και στις επαφές που προηγήθηκαν στο Χιούστον, συγκλίνει σε ένα κεντρικό συμπέρασμα: η ενέργεια ισοδυναμεί με ασφάλεια και σταθερότητα. Χωρίς αξιόπιστη και προσιτή ενέργεια, υπογράμμισε, δεν μπορούν τα νοικοκυριά να λειτουργήσουν, οι οικονομίες να αναπτυχθούν, οι βιομηχανίες να μείνουν ανταγωνιστικές και τα κράτη να αντιμετωπίσουν τις κρίσεις.
Μέσα στο ίδιο πλαίσιο επισήμανε ότι τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη βίωσε επώδυνα πως η ενέργεια δεν μπορεί να θεωρείται φθηνή όταν δεν είναι ασφαλής. Γι’ αυτό, πρόσθεσε, η ενεργειακή πολιτική δεν πρέπει να εξαρτάται από χώρες που χρησιμοποιούν την ενέργεια ως εργαλείο πίεσης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον Κάθετο Διάδρομο, τον οποίο χαρακτήρισε όχι απλώς σύνολο αγωγών, αλλά ευρεία γεωοικονομική και γεωπολιτική υποδομή της περιοχής. Ο υπουργός ανέλυσε ότι ο συγκεκριμένος διάδρομος λειτουργεί ως αρτηρία ανάπτυξης, σταθερότητας, ευημερίας και ελευθερίας, καθώς ενισχύει τη διασυνδεσιμότητα και αναμορφώνει τους κανόνες της ενεργειακής ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η αξία του έργου κρίνεται στο ότι δημιουργεί πιο ανθεκτικές συνθήκες για όλη την περιοχή και περιορίζει τον κίνδυνο επανόδου σε παλαιά μοντέλα ενεργειακής εξάρτησης. Με αυτή την έννοια, ο Κάθετος Διάδρομος παρουσιάζεται από την ελληνική πλευρά ως υποδομή με έντονο στρατηγικό αποτύπωμα και όχι ως αυστηρά τεχνικό σχέδιο.
Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα εφαρμόζει μια ρεαλιστική ενεργειακή στρατηγική, έχοντας ήδη προχωρήσει στη διαφοροποίηση του ενεργειακού της μείγματος. Σε αυτό το πλαίσιο τοποθέτησε και τις συνεργασίες με γειτονικά κράτη για την ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου, παρουσιάζοντας την Αθήνα ως καίριο κόμβο της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής της περιοχής.
Η ελληνική προσέγγιση, όπως την περιέγραψε, συνδυάζει ασφάλεια εφοδιασμού, προσιτό κόστος και περιφερειακή συνεργασία. Απέδωσε έτσι το στίγμα μιας πολιτικής που επιδιώκει να συνδέσει την ενεργειακή στρατηγική με την οικονομική ανάπτυξη, την ανθεκτικότητα και τη γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας.
Πέρα από το υφιστάμενο σχέδιο, ο υπουργός ανέφερε το επόμενο βήμα: την περαιτέρω επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια, με ειδική αναφορά στη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. Η αναφορά αυτή καταδεικνύει πως η ελληνική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως πλατφόρμα διεύρυνσης της περιφερειακής ενεργειακής ολοκλήρωσης.
Σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσιάστηκε, μια τέτοια επέκταση θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την ασφάλεια τροφοδοσίας στην ευρύτερη περιοχή και να επιδράσει θετικά στη σταθερότητα. Στην ίδια κατεύθυνση ενέταξε και την προοπτική ασφαλούς και προσιτής ενέργειας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την οποία συνέδεσε με ειρήνη και ευημερία για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Το βασικό πολιτικό μήνυμα της τοποθέτησης Παπασταύρου συνοψίζεται στο ότι η ενέργεια δεν αποτελεί πλέον απλώς ζήτημα αγοράς, αλλά πεδίο στρατηγικής ισχύος. Εξ ου και, όπως είπε, η ασφαλής ενέργεια ισοδυναμεί με ισχύ. Με αυτή τη φράση σηματοδότησε τη γραμμή που θέλει την Ελλάδα να διεκδικεί ενεργότερο ρόλο στις ενεργειακές εξελίξεις της περιοχής, μέσα από έργα που συνδυάζουν οικονομικό, γεωπολιτικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα.
