Το έτος 2026 συναντά τις ελληνικές επιχειρήσεις σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από μακροοικονομική σταθερότητα και αισιόδοξες προβλέψεις για την ανάπτυξη, παράλληλα όμως γίνεται ολοένα και πιο απαιτητικό. Η σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, η ενίσχυση των ελέγχων, η ψηφιοποίηση των κρατικών μηχανισμών και η όξυνση του ανταγωνισμού διαμορφώνουν ένα καινούργιο τοπίο, όπου η αποτελεσματική οργάνωση, η συμμόρφωση και η στρατηγική σκέψη δεν προσφέρουν απλώς πλεονέκτημα, αλλά είναι προϋπόθεση για την επιβίωση.
Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας συμβούλων NEPA Economic Consulting, Κωνσταντίνο Πατήρη, το 2026 οι επιχειρήσεις θα κληθούν να διαχειριστούν έξι βασικές προκλήσεις που θα καθορίσουν την πορεία τους.
– Η πρώτη και ίσως πιο άμεση πρόκληση είναι η σκλήρυνση του πλαισίου συμμόρφωσης, με επίκεντρο το ΓΕΜΗ. Πρόστιμα και διοικητικές κυρώσεις που ενεργοποιούνται για παραλείψεις προηγούμενων ετών δημιουργούν νέο κύκλο πιέσεων για επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν με χαλαρότητα σε θέματα δημοσιεύσεων και τυπικών υποχρεώσεων. Όπως επισημαίνει ο κ. Πατήρης, το ζήτημα δεν εντοπίζεται μόνο στο ύψος των προστίμων, αλλά και στο ότι ο έλεγχος θα διενεργείται αναδρομικά, έως και πέντε έτη πίσω, γεγονός που επιβάλλει άμεσο έλεγχο και εξυγίανση των εταιρικών φακέλων.
– Δεύτερη πρόκληση συνιστά η πλήρης ενεργοποίηση του Μητρώου Πιστώσεων. Από τις αρχές του 2026, η «ακτινογραφία» κάθε επιχείρησης και φυσικού προσώπου θα καθίσταται πλήρης. Δάνεια, ρυθμίσεις, εγγυήσεις, καθυστερήσεις και συνολική συμπεριφορά στο τραπεζικό σύστημα θα αποτυπώνονται σε ενιαίο προφίλ. Αυτό σηματοδοτεί το τέλος της κατακερματισμένης εικόνας και καθιστά τη συνέπεια πληρωμών κρίσιμο παράγοντα για κάθε μελλοντική χρηματοδότηση. Επιχειρήσεις που δεν προετοιμάσουν εγκαίρως τις οφειλές τους θα βρεθούν εκτός τραπεζικού παιχνιδιού.
– Τρίτη πρόκληση είναι η επομένη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Με την απορρόφηση να κινείται σε επίπεδα χαμηλότερα του αρχικού σχεδιασμού και το πρόγραμμα να ολοκληρώνεται εντός του 2026, πλήθος επιχειρήσεων, ιδίως μικρομεσαίες, θα κληθούν να λειτουργήσουν χωρίς τη στήριξη φθηνών δανείων και επιδοτούμενων επιτοκίων. Όπως εκτιμά ο κ. Πατήρης, η μετάβαση δεν θα είναι ανώδυνη, κυρίως για επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών από δύο έως δέκα εκατομμύρια ευρώ, οι οποίες δυσκολεύτηκαν να αξιοποιήσουν το RRF εξαιτίας κόστους και γραφειοκρατίας.
– Τέταρτη πρόκληση αφορά το φορολογικό και ασφαλιστικό περιβάλλον. Παρότι υπάρχουν κίνητρα, όπως οι εκπτώσεις για έρευνα και ανάπτυξη, οι συγχωνεύσεις και οι απαλλαγές ενδοομιλικών συναλλαγών, πολλές επιχειρήσεις δεν τα αξιοποιούν, είτε λόγω άγνοιας είτε λόγω έλλειψης ορθού σχεδιασμού. Για το 2026, ο κ. Πατήρης υπογραμμίζει ότι η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας, η δομή της επιχείρησης και η συνεργασία με εξειδικευμένους συμβούλους θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη βιωσιμότητα και την κερδοφορία.
– Πέμπτη πρόκληση είναι η αναδιάρθρωση και η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Παρά τις βελτιώσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό και τα εργαλεία εξυγίανσης, πολλές επιχειρήσεις συνεχίζουν να καθυστερούν τις αποφάσεις. Το 2026 δεν προσφέρει περιθώρια αναμονής: είτε θα υπάρξει έγκαιρη ρύθμιση, είτε η πίεση από τράπεζες και δημόσιο θα καταστεί ασφυκτική.
– Έκτη και εξίσου καθοριστική πρόκληση είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Η έλλειψη εξειδικευμένων στελεχών και τεχνικών επαγγελμάτων, ιδιαίτερα σε κατασκευές και υπηρεσίες, παραμένει έντονη. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στους μισθούς, αλλά επεκτείνεται στην εκπαίδευση, στις δεξιότητες και στη συνολική οργάνωση των επιχειρήσεων. Το 2026 θα ξεχωρίσει τις επιχειρήσεις που επενδύουν σε ανθρώπους και δομές από εκείνες που παραμένουν εγκλωβισμένες στο μοντέλο της απλής επιβίωσης.
Συνολικά, το 2026 δεν προοιωνίζεται ως χρονιά κρίσης, αλλά ως χρονιά ωρίμανσης. Οι επιχειρήσεις που θα προσαρμοστούν έγκαιρα, θα οργανωθούν και θα κινηθούν στρατηγικά έχουν μπροστά τους σημαντικές ευκαιρίες. Για τις υπόλοιπες, το περιβάλλον θα γίνει σαφώς πιο δύσκολο και λιγότερο ανεκτικό στα λάθη.
