Οι αλλαγές στις συγχωνεύσεις, διασπάσεις και μετατροπές εταιρειών

Νέες οδηγίες για το πώς εφαρμόζεται ο ν. 5055/2023, ο οποίος ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία για τις διασυνοριακές εταιρικές πράξεις, παρέχει σε εγκύκλιό του προς τις υπηρεσίες ΓΕΜΗ των επιμελητηρίων ο γενικός γραμματέας Εμπορίου Ναπολέων Μαραβέγιας, απαντώντας σε ερωτήματα υπηρεσιών και επιχειρήσεων.

Στην εγκύκλιο, που αναρτήθηκε στη Διαύγεια, διευκρινίζεται ότι πλέον η δημοσίευση των σχεδίων συγχώνευσης και διάσπασης γίνεται αποκλειστικά μέσω του ΓΕΜΗ, καθώς παύει η δυνατότητα ανάρτησής τους στις εταιρικές ιστοσελίδες με έννομες συνέπειες. Κάθε σχετική προθεσμία —και κυρίως τα δικαιώματα των πιστωτών— μετράται πια μόνο από την ημερομηνία δημοσίευσης στο ΓΕΜΗ.

Διευκρινίζεται επιπλέον ότι η εγκριτική απόφαση για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς δεν καταργείται, απλώς μεταβιβάζεται σε διαφορετική Αρχή. Μετά την κατάργηση του εποπτικού ρόλου των περιφερειών επί των ανωνύμων εταιρειών, η αρμοδιότητα περνά στις υπηρεσίες ΓΕΜΗ ή —σε ειδικές περιπτώσεις— στον Υπουργό Ανάπτυξης. Η απόφαση εξακολουθεί να είναι υποχρεωτική σε συγχωνεύσεις, διασπάσεις και μετατροπές, ιδίως όταν μεταβάλλεται το κεφάλαιο ή συστήνεται νέα εταιρεία.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στις διασυνοριακές διασπάσεις και μετατροπές, για τις οποίες ισχύουν πλέον οι νέες, ενιαίες διαδικασίες των νέων κεφαλαίων του ν. 4601/2019. Οι επιχειρήσεις που μεταφέρουν την έδρα τους ή συστήνουν εταιρεία μέσω εισφοράς υποκαταστήματος από άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ οφείλουν να ακολουθήσουν τις προβλεπόμενες διαδικασίες μέσω της Διεύθυνσης Εταιρειών του Υπουργείου Ανάπτυξης.

Η εγκύκλιος

Διευκρινίσεις σχετικά με τις διατάξεις ν. 5055/2023 «Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2121 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2019 για την τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132 όσον αφορά τις διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις κεφαλαιουχικών εταιρειών και επείγουσες διατάξεις για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς».

Λόγω σχετικών ερωτημάτων που υποβλήθηκαν στην Υπηρεσία μας, σχετικά με διατάξεις του ν. 4601/2019, όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 5055/2023 για τις διασυνοριακές πράξεις μετασχηματισμού, σας γνωρίζουμε τα εξής:

Α) Σχετικά με το κεφάλαιο Ε’ του ν. 5055/2023 και τις τροποποιήσεις που επιφέρει στα άρθρα: 8, 60, 17, 69 και 112 του ν. 4601/2019 (Α’44).

i. Άρθρα 8 και 60 του ν. 4601/2019 (όπως ισχύουν μετά τον ν. 5055/2023)

Βάσει των άρθρων 8 και 60 του ν. 4601/2019, μετά την τροποποίησή τους από τον ν. 5055/2023, το σχέδιο σύμβασης συγχώνευσης (ΣΣΣ) και το σχέδιο σύμβασης διάσπασης (ΣΣΔ) κάθε συμμετέχουσας εταιρείας καταχωρίζεται και δημοσιεύεται υποχρεωτικά στον διαδικτυακό τόπο του Γ.Ε.ΜΗ.

Κατά συνέπεια, καταργείται η προηγούμενη ρύθμιση του ν. 4601/2019 που επέτρεπε στις συμμετέχουσες οντότητες να αναρτούν το ΣΣΣ ή το ΣΣΔ στην εταιρική τους ιστοσελίδα, οπότε η προθεσμία άσκησης των δικαιωμάτων των πιστωτών ξεκινούσε από την ημερομηνία της ανάρτησης εκεί.

Σήμερα, κάθε προθεσμία που συνδέεται με το σχέδιο συγχώνευσης ή διάσπασης αφετηριάζεται αποκλειστικά από την ημερομηνία καταχώρισης και δημοσίευσής του στον διαδικτυακό τόπο του Γ.Ε.ΜΗ.

Οι οντότητες μπορούν μεν, επικουρικά, να αναρτούν το ΣΣΣ ή ΣΣΔ και στην εταιρική τους ιστοσελίδα, όμως η ανάρτηση αυτή δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα, το οποίο συνδέεται αποκλειστικά με τη δημοσίευση στο Γ.Ε.ΜΗ.

ii. Άρθρα 17 και 69 ν. 4601/2019 (όπως ισχύουν μετά τον ν. 5055/2023)

Ο σκοπός των άρθρων 17 και 69 του ν. 4601/2019, όπως διαμορφώθηκαν μετά τον ν. 5055/2023, δεν είναι η κατάργηση της εγκριτικής απόφασης για τον μετασχηματισμό, αλλά η κατάργηση της αρμοδιότητας του Περιφερειάρχη, ως άμεση συνέπεια της κατάργησης του εποπτικού ρόλου των Περιφερειών στις ανώνυμες εταιρείες.

Κατά συνέπεια, η αρμοδιότητα έκδοσης της εγκριτικής απόφασης για τον μετασχηματισμό, όταν μετέχουν, μεταξύ άλλων, ανώνυμες εταιρείες (ΑΕ) ή Ευρωπαϊκές Εταιρείες (SE), μεταφέρεται στον Προϊστάμενο της αρμόδιας Υπηρεσίας Γ.Ε.ΜΗ. της Περιφερειακής Ενότητας όπου έχει την έδρα της η εταιρεία. Εάν στην ίδια έδρα υπάρχουν περισσότερα του ενός αμιγή Επιμελητήρια, η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. προσδιορίζεται από τον κύριο ΚΑΔ της εταιρείας.

Επισημαίνεται ότι, σε κάθε περίπτωση, η εγκριτική απόφαση επί του μετασχηματισμού δεν είναι δυνατόν να παραλειφθεί, για τους ακόλουθους λόγους:

Πρώτον, στους μετασχηματισμούς, και ειδικά στη συγχώνευση και τη διάσπαση με απορρόφηση, συνήθως επέρχεται μεταβολή του κεφαλαίου της απορροφώσας ή της επωφελούμενης εταιρείας, με συνέπεια τροποποίηση του καταστατικού, για την οποία εκδίδεται απόφαση.
Δεύτερον, όταν η συγχώνευση ή η διάσπαση συνοδεύεται από σύσταση νέας εταιρείας, η έκδοση απόφασης είναι υποχρεωτική, σύμφωνα με τις διατάξεις αναγκαστικού δικαίου του άρθρου 9 του ν. 4548/2018, όπου η σύσταση ανώνυμης εταιρείας εγκρίνεται από τη διοίκηση.
Τρίτον, όσον αφορά τη μετατροπή εταιρείας σε άλλη νομική μορφή, το άρθρο 105 του ν. 4601/2019 ορίζει ότι εφαρμόζεται αναλόγως η διαδικασία ίδρυσης της νέας νομικής μορφής. Επομένως, κρίνεται υποχρεωτική η έκδοση απόφασης για τη μετατροπή από το αρμόδιο όργανο.
Τονίζεται ότι, σε κάθε περίπτωση, η αρμοδιότητα του Υπουργού Ανάπτυξης για την έκδοση της εγκριτικής απόφασης παραμένει ως είχε, χωρίς καμία τροποποίηση.

Ειδικότερα επί της διαδικασίας:

Όταν στη συγχώνευση μετέχουν, μεταξύ άλλων, ανώνυμες εταιρείες (ΑΕ) ή Ευρωπαϊκές Εταιρείες (SE), η Υπηρεσία Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΥΓΕΜΗ) της Περιφερειακής Ενότητας όπου έχει έδρα η απορροφώσα εκδίδει και δημοσιεύει στη Διαύγεια την εγκριτική απόφαση του Προϊσταμένου της, μετά τον προβλεπόμενο έλεγχο νομιμότητας. Εάν στην έδρα υπάρχουν περισσότερα του ενός αμιγή επιμελητήρια, η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. προσδιορίζεται από τον κύριο ΚΑΔ της εταιρείας.
Όταν στη διάσπαση μετέχουν, μεταξύ άλλων, ΑΕ ή SE, η ΥΓΕΜΗ της Περιφερειακής Ενότητας όπου έχουν έδρα οι επωφελούμενες εταιρείες (ανεξαρτήτως νομικής μορφής) εκδίδει και δημοσιεύει στη Διαύγεια την εγκριτική απόφαση του Προϊσταμένου της, ύστερα από έλεγχο νομιμότητας. Αν στην έδρα υπάρχουν περισσότερα αμιγή επιμελητήρια, η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. ορίζεται από τον κύριο ΚΑΔ.
Όταν στη διάσπαση μετέχουν ΑΕ ή SE και οι επωφελούμενες εταιρείες (ανεξαρτήτως νομικής μορφής) έχουν έδρα σε διαφορετικές Υπηρεσίες ΓΕΜΗ, η εγκριτική απόφαση επί της διάσπασης εκδίδεται και δημοσιεύεται στη Διαύγεια από τον Υπουργό Ανάπτυξης, μέσω της αρμόδιας Διεύθυνσης Εταιρειών της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης, μετά τον νόμιμο έλεγχο όλων των πράξεων.

i. Άρθρο 112 του ν. 4601/2019:

Σύμφωνα με το ανωτέρω άρθρο, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με τον ν. 5055/2023, παρατηρούνται τα εξής:

Στην περίπτωση μετατροπής εταιρείας οποιασδήποτε νομικής μορφής σε ανώνυμη ή Ευρωπαϊκή Εταιρεία και αντίστροφα, η ΥΓΕΜΗ της Περιφερειακής Ενότητας όπου έδρευε η υπό μετατροπή εταιρεία εκδίδει και δημοσιεύει στη Διαύγεια την εγκριτική απόφαση του Προϊσταμένου της, μετά τον προβλεπόμενο έλεγχο. Εάν στην έδρα υπάρχουν περισσότερα αμιγή επιμελητήρια, η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. ορίζεται από τον κύριο ΚΑΔ.

Β. Σχετικά με νέες διατάξεις του ν. 5055/2023 για την προσθήκη νέου Κεφαλαίου ΙΒ στο Μέρος Γ’ (διασυνοριακές διασπάσεις) και Κεφαλαίου Ζ’ στο Μέρος Δ’ (διασυνοριακή μετατροπή) του ν. 4601/2019:

i. Διασυνοριακές διασπάσεις

Για τη σύσταση εταιρείας με εισφορά της περιουσίας υποκαταστήματος οντότητας που εδρεύει σε Κ-Μ της Ε.Ε. εφαρμόζονται πλέον οι διατάξεις του Κεφαλαίου ΙΒ (Μέρος Γ’), καθώς η πράξη υπάγεται στις διασυνοριακές διασπάσεις. Οι ενδιαφερόμενες οντότητες οφείλουν να ακολουθήσουν τη διαδικασία των άρθρων 103α έως 103ιστ και να υποβάλουν τις απαραίτητες πράξεις και στοιχεία στην αρμόδια Διεύθυνση Εταιρειών της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης.

ii. Διασυνοριακές μετατροπές

Για τη διαδικασία μεταφοράς έδρας (διασυνοριακή μετατροπή κατά τον νόμο) στην Ελλάδα επιχείρησης που εδρεύει σε άλλο Κράτος Μέλος της Ε.Ε. ή αντίστροφα, ισχύει το Κεφάλαιο Ζ’ (Μέρος Δ’) του ν. 4601/2019. Οι ενδιαφερόμενες οντότητες οφείλουν να ακολουθήσουν τη διαδικασία των άρθρων 139α έως 139ιζ και να υποβάλουν τις απαραίτητες πράξεις και στοιχεία στην αρμόδια Διεύθυνση Εταιρειών της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης.

Σημειώνεται ότι για τις διασυνοριακές διασπάσεις με εισφορά υποκαταστήματος οντότητας με έδρα σε Κ-Μ της Ε.Ε. (σημείο i) και τις διασυνοριακές μετατροπές (μεταφορά έδρας — σημείο ii) ως ημερομηνία έναρξης ισχύος των νέων διατάξεων ορίζεται η 29η Σεπτεμβρίου 2023. Διαδικασίες που δεν έχουν ολοκληρωθεί έως και την 29η Σεπτεμβρίου 2023 διαβιβάζονται στην αρμόδια Διεύθυνση Εταιρειών και οι εμπλεκόμενες οντότητες οφείλουν να τις επανεκκινήσουν από την αρχή εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις.

Σχετικά με τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις του ν. 3777/2009 που δεν είχαν ολοκληρωθεί μέχρι την έναρξη ισχύος των νέων διατάξεων του ν. 5055/2023, επανεκκινούν από την αρχή με βάση τις διατάξεις της Οδηγίας 2019/2121, όπως ενσωματώθηκαν στο Κεφάλαιο ΙΑ’ στο Μέρος Β’ του ν. 4601/2019.