Τα μετριοπαθή σενάρια για τις επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη ξεπεραστεί μετά την κορύφωση των εχθροπραξιών την προηγούμενη εβδομάδα και τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής.

Πλέον, οι διεθνείς οίκοι εκτιμούν ότι οι τιμές των ορυκτών καυσίμων θα διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα για παρατεταμένη περίοδο, κυρίως στο φυσικό αέριο. Ακόμα και στην περίπτωση ταχείας λήξης των εχθροπραξιών και εξασφάλισης της διέλευσης των τάνκερ από τα Στενά του Ορμούζ – κάτι που αυτή τη στιγμή δεν διαφαίνεται – η διαθεσιμότητα ενεργειακών πόρων από τις χώρες του Περσικού Κόλπου θα παραμείνει μειωμένη λόγω των ζημιών σε παραγωγικές μονάδες και του απαιτούμενου χρόνου αποκατάστασης.

Αν και δεν υπάρχει ακόμη πλήρης καταγραφή των καταστροφών που προκάλεσαν οι πύραυλοι του Ισραήλ και του Ιράν σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής, ο αντίκτυπος στην προσφορά από τον Κόλπο είναι δεδομένος. Κάθε νέα επίθεση εντείνει την κατάσταση και ωθεί τις αγορές να τιμολογούν ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ.

Την Πέμπτη, η τιμή του πετρελαίου μπρεντ ξεπέρασε τα 110 δολάρια το βαρέλι και του φυσικού αερίου (στην αγορά του Άμστερνταμ) τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, μετά την ισραηλινή επίθεση στο τεράστιο κοίτασμα South Pars του Ιράν και την ιρανή απάντηση με πλήγματα σε πετρελαιοπηγές και εγκαταστάσεις φυσικού αερίου γειτονικών χωρών (Κατάρ, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και Σαουδικής Αραβίας).

Το σοκ αναμένεται να είναι βαρύτερο για την παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου, καθώς – σύμφωνα με το Reuters – η εξαγωγική ικανότητα του Κατάρ, που καλύπτει το 20% της παγκόσμιας προσφοράς, θα μειωθεί κατά 17% για τα επόμενα 3-5 χρόνια λόγω των ζημιών από ιρανικούς πυραύλους. Η αγορά φυσικού αερίου είναι πιο ευάλωτη επειδή δεν υπήρχε αδρανής παραγωγική δυναμικότητα πριν τον πόλεμο και δεν υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα για άμεση αποδέσμευση. Στον αντίποδα, η αγορά πετρελαίου βρισκόταν σε συνθήκες πλεονάζουσας προσφοράς και έχει συμφωνηθεί η αποδέσμευση 400 εκατ. βαρελιών από τα παγκόσμια στρατηγικά αποθέματα.

Μετά το κύμα επιθέσεων του Ιράν σε ενεργειακές υποδομές γειτόνων, αναλυτές της Citi προβλέπουν ότι η τιμή του μπρεντ θα κινηθεί προς τα 120 δολάρια τους επόμενους έναν έως τρεις μήνες, ενώ στη συνέχεια θα υποχωρήσει σταδιακά προς τα 70-80 δολάρια μέχρι το 2026.

Σε δυσμενές σενάριο, που προϋποθέτει περαιτέρω διαταραχές σε ενεργειακές υποδομές του Κόλπου, η Citi τοποθετεί την τιμή του μπρεντ στα 150 δολάρια, επίπεδο που θα αποτελούσε νέο ιστορικό υψηλό μετά το ρεκόρ των 147,5 δολαρίων του 2008.

Άλλη αμερικανική τράπεζα, η Goldman Sachs, προέβλεψε επίσης στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας ότι το μπρεντ θα μπορούσε να καταγράψει νέο ρεκόρ τιμών, εάν ο όγκος των πλοίων που διέρχονται από τον Ορμούζ παρέμενε χαμηλός καθ’ όλο τον Μάρτιο.

Πιο συγκρατημένος εμφανίστηκε ο αμερικανικός οίκος αξιολόγησης Fitch. Στην έκθεσή του για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας – η οποία συντάχθηκε όταν το μπρεντ βρισκόταν ακόμη κάτω από τα 100 δολάρια – ο Fitch προέβλεπε στο βασικό σενάριο τιμές πετρελαίου 90-100 δολάρια τον Μάρτιο και υποχώρηση στα 65 δολάρια στο β’ εξάμηνο του 2026 λόγω υπερβάλλουσας προσφοράς.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη φαίνεται να έχει ήδη ξεπεραστεί, καθώς το μπρεντ έχει προ πολλού ξεπεράσει τα 110 δολάρια και έχουν προκύψει νέες ζημιές σε ενεργειακές υποδομές. Γι’ αυτόν τον λόγο, ξεπερασμένο θεωρείται και το βασικό σενάριο της ΕΚΤ στις νέες μακροοικονομικές προβλέψεις που ανακοινώθηκαν την Πέμπτη αλλά είχαν καταρτιστεί στις 11 Μαρτίου: προέβλεπε μέση τιμή πετρελαίου 81,3 δολάρια για το 2026 και μέση τιμή φυσικού αερίου στα 46,4 ευρώ.

Αναγνωρίζοντας την έντονη αβεβαιότητα ως προς τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης, η ΕΚΤ διαμόρφωσε δύο επιπλέον σενάρια – ένα «δυσμενές» και ένα «σφοδρό» – βασισμένα στην υπόθεση παρατεταμένης και εντονότερης σύγκρουσης, που οδηγούν σε πολύ υψηλότερες τιμές ενέργειας.

Το δυσμενές σενάριο προϋποθέτει συνέχιση της σημαντικής διαταραχής στην ενεργειακή προσφορά έως το γ’ τρίμηνο του 2026, με μείωση 40% στις εξαγωγές πετρελαίου και LNG από τα Στενά του Ορμούζ. Η προσφορά και οι τιμές θα αρχίσουν να ομαλοποιούνται από το δ’ τρίμηνο, με γρήγορο ρυθμό μετά την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.

Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η τιμή του μπρεντ θα διαμορφωνόταν στα 119 δολάρια στο β’ τρίμηνο του 2026 και η τιμή του φυσικού αερίου στα 87 ευρώ.

Η κατάσταση θα είναι ακόμη πιο δύσκολη στο σφοδρό σενάριο, όπου προβλέπεται παρατεταμένη διαταραχή της προσφοράς μέχρι και το τελευταίο τρίμηνο του 2026 και περαιτέρω σημαντική καταστροφή υποδομών στον Κόλπο.

Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, οι εξαγωγές πετρελαίου και LNG από τον Ορμούζ θα μειωθούν κατά 60% στο β’ τρίμηνο του 2026, ενώ η προσφορά και οι τιμές θα αρχίσουν να ομαλοποιούνται από το α’ τρίμηνο του 2027, αλλά με βραδύ ρυθμό λόγω των εκτεταμένων καταστροφών στις υποδομές.