Η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει πλέον έναν οδυνηρό εφιάλτη, αφού η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ έχει σχεδόν μηδενιστεί. Η πρόσφατη στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή προκάλεσε δραματικό περιορισμό των διελεύσεων πλοίων κατά 97%, δημιουργώντας άμεσες αναταράξεις στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Όπως επισημαίνει η τελευταία έκθεση της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD), η διακοπή δεν αποτελεί απλώς τοπικό πρόβλημα, αλλά συστημικό κίνδυνο που διαχέει ισχυρά σοκ στις παγκόσμιες αγορές εμπορευμάτων και ενέργειας.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ορθώς τη σημαντικότερη ναυτική αρτηρία του κόσμου. Δεν είναι μόνο η κύρια οδός για το πετρέλαιο, αλλά και ζωτικό πέρασμα για τη βιομηχανική παραγωγή και την αγροτική σταθερότητα πολλών ηπείρων. Κοντά στο 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, τεράστιες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και λιπασμάτων διέρχονται από αυτό το στενό πέρασμα.
(πριν από την κρίση)
Πηγή: UNCTAD βάσει στοιχείων Clarksons Research 2026
Οι αγορές ενέργειας αντέδρασαν αστραπιαία. Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent ξεπέρασε τα 90 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άλμα 27% από την έναρξη της στρατιωτικής εμπλοκής. Ακόμα πιο επιβαρυμένη είναι η εικόνα στο φυσικό αέριο, με τις ευρωπαϊκές τιμές (Dutch TTF) να εκτινάσσονται κατά 74%. Η απότομη αύξηση του κόστους Ενέργειας μεταφράζεται άμεσα σε αυξημένους λογαριασμούς για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, τροφοδοτώντας έναν νέο κύκλο ακρίβειας που υπονομεύει τις προσπάθειες των κεντρικών τραπεζών να περιορίσουν τον πληθωρισμό.
Λιγότερο προβεβλημένη αλλά εξίσου επικίνδυνη είναι η διακοπή στη ροή λιπασμάτων. Το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων περνά μέσα από τα Στενά του Ορμούζ. Πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες, που ήδη αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια, εξαρτώνται από αυτές τις εισαγωγές για την αγροτική τους παραγωγή. Έλλειψη λιπασμάτων ή εκτόξευση των τιμών τους οδηγεί με μαθηματική βεβαιότητα σε μειωμένες σοδειές και νέες ανατιμήσεις των βασικών ειδών διατροφής.
Η ναυσιπλοΐα στην περιοχή έχει γίνει πρακτικά αδύνατη. Το κόστος των ναύλων για τα δεξαμενόπλοια αυξήθηκε κατά 72%, ενώ τα ασφάλιστρα κινδύνου πολέμου τετραπλασιάστηκαν. Οι πλοιοκτήτες αναγκάζονται είτε να αναστείλουν τα δρομολόγια είτε να επιλέξουν πανάκριβες εναλλακτικές, επιβαρύνοντας το τελικό κόστος κάθε προϊόντος που μεταφέρεται δια θαλάσσης.
Πηγή: Στοιχεία UNCTAD / LSEG Data & Analytics
Η κρίση δεν μένει στους λιμένες, αλλά εξαπλώνεται στα χρηματιστήρια και τις αγορές ομολόγων. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων στην περιοχή έχουν εκτοξευθεί, κάνοντας ακριβότερο τον δανεισμό για τις κυβερνήσεις. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τις αναπτυσσόμενες χώρες που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα χρέους και περιορισμένο δημοσιονομικό περιθώριο.
Αποδόσεις ομολόγων στις 9 Μαρτίου 2026
Πηγή: UNCTAD βάσει LSEG Data & Analytics
Το Παγκόσμιο εμπόριο δεν αντέχει παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών. Η UNCTAD προειδοποιεί πως, αν η ένταση συνεχιστεί, οι επιπτώσεις στην παγκόσμια ανάπτυξη θα είναι βαθιές και μακροχρόνιες. Η προστασία των θαλάσσιων διαδρόμων, των λιμένων και των πληρωμάτων είναι επιτακτική, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ώστε να αποτραπεί μια παγκόσμια οικονομική ασφυξία που θα πλήξει πρώτα τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς.
