Το σχέδιο της Gastrade για την υλοποίηση του δεύτερου πλωτού σταθμού LNG, με την ονομασία Θράκη FSRU, εισέρχεται σε φάση καθοριστικών αποφάσεων, καθώς προορίζεται να εγκατασταθεί λίγα ναυτικά μίλια από το λειτουργούν FSRU της Αλεξανδρούπολης. Η εταιρεία, αξιοποιώντας την εμπειρία, την τεχνογνωσία και την πρόσβαση στην αγορά που έχει αποκομίσει από την Αλεξανδρούπολη, όπως και τη μετοχική της βάση, παρουσιάζει το πιο ώριμο project για την επόμενη μέρα στον ελληνικό χάρτη του LNG.
Η τελική επενδυτική απόφαση προσδιορίζεται για το 2026 ή το αργότερο μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2027, με στόχο λειτουργία το 2028. Η απόφαση αυτή συνδέεται άρρηκτα τόσο με την πορεία εξασφάλισης εμπορικών συμφωνιών όσο και με τις ευρύτερες εξελίξεις γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο και τις ισορροπίες στην ευρωπαϊκή αγορά LNG, όπου αναμένεται να παίξει ρόλο και η αυξημένη προσφορά.
Η Gastrade κινείται παράλληλα σε διπλό μέτωπο. Από τη μία, βρίσκεται σε προχωρημένες επαφές με χρήστες και δυνητικούς πελάτες, αναζητώντας μακροχρόνιες συμβάσεις δέσμευσης δυναμικότητας, που θεωρούνται απαραίτητη προϋπόθεση για τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης. Από την άλλη, διεξάγει επαφές με επενδυτές και χρηματοδοτικούς φορείς, ώστε το έργο να πατήσει σε σταθερές χρηματοροές και υψηλό επίπεδο προβλεψιμότητας.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Κώστας Σιφναίος κατά τη διάρκεια παρουσίασης στην Αλεξανδρούπολη, τα έργα FSRU κινούνται σε αποδόσεις γύρω στο 10%, με σταθερά αλλά περιορισμένα περιθώρια κέρδους. Αυτό σημαίνει ότι η οικονομική τους βιωσιμότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μακροχρόνιες συμφωνίες δέσμευσης δυναμικότητας, καθώς αυτές μειώνουν το ρίσκο και ευνοούν τη χρηματοδότηση με καλύτερους όρους.
Το νέο FSRU προβλέπεται να εγκατασταθεί στην ίδια θαλάσσια περιοχή, περίπου 8 έως 9 χιλιόμετρα από την ακτή, αρκετά κοντά στο υφιστάμενο FSRU. Στο σχεδιασμό του περιλαμβάνονται αυξημένη αποθηκευτική χωρητικότητα, μεγαλύτερη δυναμικότητα αεριοποίησης και αυξημένες δυνατότητες διαχείρισης φορτίων LNG.
Το εκτιμώμενο κόστος εκτιμάται στα 550 έως 600 εκατομμύρια ευρώ. Η άδεια εγκατάστασης χορηγήθηκε από το 2022 και οι περιβαλλοντικοί όροι έχουν ήδη εγκριθεί. Το έργο στοχεύει πρωτίστως σε αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Ουγγαρία, η Σλοβακία, η Μολδαβία, η Ουκρανία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία.
Το project στη Θράκη βρίσκεται στο ραντάρ αμερικανικών κρατικών χρηματοδοτικών φορέων, με την Gastrade να έχει ανοίξει δίαυλο συζητήσεων με την Development Finance Corporation και να προσελκύει ενδιαφέρον και από την Ex-Im Bank. Όπως περιέγραψε ο Κωστής Σιφναίος, τέτοιου τύπου αμερικανικά ιδρύματα μπορούν να εμπλακούν σε έργα υποδομών είτε παρέχοντας δάνεια είτε συμμετέχοντας μετοχικά, ανάλογα με τη δομή του project και τις προϋποθέσεις που τίθενται.
Το αμερικανικό ενδιαφέρον συμπίπτει με την εντατικοποίηση των διαβουλεύσεων για τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου με αμερικανικά καύσιμα, στο μέτρο που η διοχέτευση μεγαλύτερων ποσοτήτων LNG προς Βορρά, με αφετηρία την Ελλάδα, απαιτεί ενίσχυση υποδομών και μια επιπλέον πύλη εισόδου.
Το FSRU Αλεξανδρούπολης προβάλλεται από την Gastrade ως ζωντανό παράδειγμα για το πώς τέτοιες υποδομές μπορούν να σταθούν εμπορικά και να ενισχύσουν τον ρόλο της χώρας στην ενεργειακή τροφοδοσία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ο σταθμός έχει προσελκύσει συμφωνίες από την Ελλάδα και χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία.
Η ανταπόκριση αποτυπώνεται και στη δέσμευση της δυναμικότητας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, για τα πρώτα πέντε χρόνια λειτουργίας η δυναμικότητα είναι σχεδόν πλήρως κατοχυρωμένη, ενώ περίπου το 75% της συνολικής δυναμικότητας έχει δεσμευτεί με συμφωνίες που φτάνουν έως τη δεκαετία. Υπάρχουν και συμβάσεις μεγαλύτερης διάρκειας, έως 15 χρόνια, κάτι που ενισχύει τη σταθερότητα εσόδων και τη μακροπρόθεσμη εικόνα της επένδυσης.
Στο επίκεντρο τίθεται και ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα, θα απαιτηθεί εμπράκτως συμβολή για να ξεπεραστούν ρυθμιστικά ζητήματα που επηρεάζουν τα προϊόντα μεταφοράς μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Παράλληλα, τίθεται και το θέμα της χρηματοδότησης υποδομών, σε ένα πλαίσιο όπου το ευρωπαϊκό περιβάλλον δεν ευνοεί επενδύσεις φυσικού αερίου, αλλά στην πράξη διαμορφώνονται πιέσεις, ώστε η ενεργειακή ασφάλεια να οδηγήσει σε πιο ευέλικτες επιλογές, όπως επιδοτήσεις έργων και χρηματοδοτήσεις από την ΕΤΕΠ.
Η λογική που αναπτύχθηκε συνδέει άμεσα τις κρίσιμες διασυνδέσεις και τις νέες πύλες εισόδου με το κατά πόσο θα αυξηθεί η ζήτηση για αέριο μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, κάτι που με τη σειρά του μπορεί να στηρίξει μακροχρόνιες συμφωνίες και να «δέσει» την εμπορική βάση για έργα όπως το FSRU Θράκη.
Η Gastrade τοποθετεί το έργο στη Θράκη ως απάντηση σε μια αυξανόμενη ανάγκη για LNG, καθώς μειώνονται οι ρωσικές ροές και αλλάζει ο ενεργειακός χάρτης. Η αγορά αντέχει ένα ακόμα FSRU στην Ελλάδα, εκτίμηση που βασίζεται στις προβολές ζήτησης φυσικού αερίου στον Κάθετο Διάδρομο έως το 2030 – στο τέλος της δεκαετίας προβλέπεται αύξηση σε 68 bcm. Το 2024 η συνολική κατανάλωση των χωρών της διαδρομής ανήλθε σε 51 bcm, εκ των οποίων τα 17 bcm ήταν ρωσικής προέλευσης. Αφαιρώντας το ρωσικό αέριο, προκύπτει πρόσθετη ζήτηση της τάξης των 30 bcm, από την οποία η Ελλάδα θα μπορούσε να διεκδικήσει περίπου το 25%, δηλαδή 6-7 bcm, όση και η δυναμικότητα ενός νέου FSRU.
Σημείο αναφοράς για τις επόμενες κινήσεις αποτελεί η διεθνής συνάντηση για τον Κάθετο Διάδρομο στις 24 Φεβρουαρίου 2026 στην Ουάσιγκτον, με συμμετοχή κυβερνητικών αξιωματούχων, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και διαχειριστών ενεργειακών συστημάτων. Εκεί αναμένεται να συζητηθεί η επιτάχυνση των πρωτοβουλιών, ενώ στους διαδρόμους της αγοράς κυκλοφορούν πληροφορίες ότι μπορεί να ανακοινωθούν νέες συμφωνίες με Αμερικανούς παραγωγούς LNG μέσω της Atlantic SEE. Στο ίδιο πλαίσιο τοποθετείται και η αναφορά σε μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας LNG, όπως αυτό μεταξύ της Atlantic SEE LNG και της Venture Global, που συνδέεται με τη δέσμευση δυναμικότητας στην Αλεξανδρούπολη και, σε επίπεδο προϋποθέσεων, με το μοντέλο που απαιτείται και για τη Θράκη.
Βίκτωρας Μοντζέλλις
