Η επανεμφάνιση του ενεργειακού εφιάλτη, με τη διεθνή τιμή του Πετρέλαιο Brent να σταθεροποιείται πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι, υποχρεώνει την Αθήνα να θέσει σε εφαρμογή άμεσα έναν διπλό μηχανισμό προστασίας της οικονομίας. Η στρατιωτική σύγκρουση Ιράκ–Ιράν έχει εκτινάξει τις τιμές, και η Κυβέρνηση καταστρώνει ένα συνολικό πακέτο μέτρων που στοχεύει στη συγκράτηση των τιμών στην αντλία και στην άμεση ενίσχυση των νοικοκυριών, εναρμονισμένο πλήρως με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Αυτή τη φορά, αντίθετα με προηγούμενες περιπτώσεις, η στρατηγική αποκλείει οριζόντια μέτρα που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τον προϋπολογισμό.
Κύριο όπλο για την πρόληψη φαινομένων αισχροκέρδειας είναι το πλαφόν, δηλαδή η επιβολή ανώτατου ορίου στο μεικτό περιθώριο κέρδους των εταιρειών εμπορίας και των πρατηριούχων. Παρά τη λεπτότητα της παρέμβασης, το μέτρο λειτουργεί ως «κόφτης»· απαγορεύει στις επιχειρήσεις να αποκομίζουν υψηλότερο κέρδος ανά λίτρο σε σύγκριση με μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο αναφοράς του παρελθόντος (π.χ. Δεκέμβριος 2021). Παράδειγμα: Αν οι διεθνείς τιμές ανέβουν 10 λεπτά, η τιμή στην αντλία μπορεί να αυξηθεί μόνο κατά 10 λεπτά, εμποδίζοντας τους μεσάζοντες να «καπελώσουν» την κρίση.
Η τωρινή προσέγγιση διαφέρει ριζικά από τη φιλοσοφία των επιδοτήσεων του 2022. Τότε εφαρμόστηκαν καθολικές μειώσεις και ευρέως διανεμόμενα επιδόματα (Fuel Pass) που ευνοούσαν όλους τους καταναλωτές. Σήμερα, το 2026, οι ενισχύσεις θα είναι αυστηρά στοχευμένες. Η επιλογή επιβάλλεται από την ανάγκη διατήρησης της δημοσιονομικής σταθερότητας, όπως ορίζουν οι νέοι, αυστηροί κανόνες της ΕΕ. Η βοήθεια θα δοθεί αποκλειστικά σε οικονομικά ευάλωτους, τρίτεκνους και πολύτεκνους, με κριτήρια εισοδήματος και περιουσίας. Στόχος είναι να περιοριστεί η επιβάρυνση στους πιο αδύναμους από το αυξημένο κόστος μετακίνησης και θέρμανσης.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα έχει προκαλέσει έντονες δονήσεις στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η τιμή του Πετρέλαιο Brent, δείκτης-κλειδί για τις ευρωπαϊκές τιμές, κινείται με υψηλή μεταβλητότητα. Η αστάθεια αυτή, όπως τονίζει το οικονομικό ρεπορτάζ, επηρεάζει απευθείας τα παράγωγα καυσίμων και το κόστος μεταφορών.
Τα νέα Καύσιμα που θα διατεθούν στην αγορά μέσα στις επόμενες ημέρες θα φέρουν ήδη τις νέες αυξημένες τιμές, καθιστώντας την επιβολή του πλαφόν άμεση προτεραιότητα προκειμένου να προληφθούν φαινόμενα κερδοσκοπίας στην εγχώρια εφοδιαστική αλυσίδα.
Η Κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται για διατίμηση που θα οδηγούσε σε ελλείψεις, αλλά για έλεγχο της αδικαιολόγητης κερδοσκοπίας.
Λεωνίδας Σεργίου
