Ολοκληρώθηκε η σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, κατά τη διάρκεια της οποίας δόθηκε ενημέρωση για την εφαρμογή των μέτρων Βιοασφάλειας που αφορούν την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.
Στη σύσκεψη, οι ηγεσίες των συναρμόδιων υπουργείων και οι εκπρόσωποι των φορέων τόνισαν ότι η κυβέρνηση και το αρμόδιο υπουργείο παρακολουθούν στενά την κατάσταση και θα υπάρξει νέα ενημέρωση εντός των προσεχών 24ώρων.
Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας, ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ Γιώργος Μυλωνάκης, ο γενικός γραμματέας πρωθυπουργού Στέλιος Κουτνατζής, ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σπύρος Πρωτοψάλτης, ο καθηγητής Ιολογίας και Ιογενών νοσημάτων και πρύτανης Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, πρόεδρος της ΕΕΕΔΕΕ, Χαράλαμπος Μπιλλίνης, καθώς και η αναπληρώτρια γενική διευθύντρια Κτηνιατρικής του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κατερίνα Μαρίνου.
1: Υπάρχει πράγματι «εύκολη λύση» με εμβολιασμό αντί για μέτρα βιοασφάλειας;
Όχι. Η ευλογιά αιγοπροβάτων είναι νόσημα Κατηγορίας Α στην ΕΕ, με στόχο την πλήρη εκρίζωση. Το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει stamping out, ζώνες προστασίας και αυστηρούς περιορισμούς μετακινήσεων. Ο εμβολιασμός οδηγεί σε απώλεια του καθεστώτος «ελεύθερης χώρας», που για την ανάκτησή του απαιτούνται πολλά έτη και επηρεάζει σημαντικά τις εξαγωγές σε αγορές όπως η Αυστραλία και ο Καναδάς.
2: Αν εμβολιάσουμε, δεν τελειώνει πιο γρήγορα η επιδημία;
Όχι. Ο εμβολιασμός δεν διακόπτει αυτόματα τη διασπορά ούτε καταργεί την ανάγκη για μέτρα βιοασφάλειας. Αντιθέτως, μπορεί να «κρύψει» κλινικά περιστατικά, να δυσκολέψει τη διάγνωση και να παρατείνει την επιζωοτία. Εκεί όπου εφαρμόστηκε πιλοτικά (Ινδία, Τουρκία, Ιορδανία, Αίγυπτος, Ισραήλ), η νόσος δεν εξαλείφθηκε αλλά έγινε ενδημική, με συνεχείς θανατώσεις και παραγωγικές απώλειες. Ο εμβολιασμός δεν αποτρέπει τις θανατώσεις· εμβολιασμένα ζώα με συμπτώματα συχνά καταλήγουν να θεωρούνται θετικά.
3: Υπάρχουν εγκεκριμένα και ασφαλή εμβόλια στην Ευρώπη;
Όχι. Κανένα εμβόλιο δεν έχει λάβει άδεια κυκλοφορίας στην ΕΕ ούτε από τον ΕΟΦ. Η EFSA ξεκαθαρίζει ότι η χρήση τους θα προκαλέσει άμεσους περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο ζώων και προϊόντων τους. Η εισαγωγή ή χρήση μη εγκεκριμένων σκευασμάτων είναι παράνομη και επικίνδυνη.
4. Η θέση του ΕΟΦ ποια είναι;
Σε έγγραφο της 22/10 ο ΕΟΦ ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει αδειοδοτημένο εμβόλιο κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.
5. Οι Κτηνιατρικές Σχολές της Ελλάδος, τι θέση έχουν λάβει;
Η Κτηνιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και του ΑΠΘ έχουν ταχθεί κατά του εμβολιασμού. Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, πρόεδρος της ΕΕΕΔΕΕ, έχει δηλώσει ότι μόνο η εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας μπορεί να εξαλείψει τη νόσο.
6: Τα εμβόλια που υπάρχουν στην ΕΕ τι είναι;
Τα 400.000 εμβόλια της τράπεζας εμβολίων της ΕΕ είναι ιορδανικά, καλύπτουν μόλις το 60% του «στόχου» πληθυσμού και περιέχουν ζωντανό στέλεχος του ιού, επιτρέποντας συνέχιση της μετάδοσης. Η χρήση τους μπορεί να εγκριθεί μόνο ως έσχατη λύση, χωρίς να παύει η υποχρέωση θανάτωσης των ζώων.
7: Μπορεί κάποιος να «βοηθήσει» κάνοντας μόνος του εμβόλιο;
Όχι· τέτοιες ενέργειες υπονομεύουν τον έλεγχο της νόσου. Τα διαθέσιμα εμβόλια δεν διαθέτουν τεχνολογία διαχωρισμού μολυσμένων–εμβολιασμένων (DIVA), θολώνουν την επιτήρηση και καταλήγουν σε υποχρεωτική θανάτωση ολόκληρων κοπαδιών. Δεν προστατεύουν τον κτηνοτρόφο· τον εκθέτουν σε μεγαλύτερες ζημιές.
8: Μήπως τα μέτρα βιοασφάλειας δεν αποδίδουν και άρα χρειάζεται εμβολιασμός;
Απαιτείται αυστηρή και πλήρης εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας, την ευθύνη της οποίας έχουν οι περιφέρειες. Σε περιόδους κρίσης δεν χορηγούνται άδειες απουσίας στα συνεργεία απολύμανσης και απαιτείται μέγιστη ετοιμότητα από όλους.
Η διασπορά συνδέεται με παραβιάσεις, καθυστερημένες δηλώσεις και παράνομες μετακινήσεις. Καμία στρατηγική δεν επιτυγχάνεται δίχως καθολική συμμόρφωση. Βιοασφάλεια και εμβολιασμός δεν είναι εναλλακτικές· η βιοασφάλεια είναι ο πυρήνας κάθε ελέγχου.
9: Ο Επίτροπος Βάρχελι δεν πρότεινε τον εμβολιασμό;
Όχι. Η αναφορά σε «επιστολή Βάρχελι» είναι αποσπασματική και παραπλανητική. Η επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως τη διατύπωσε δημόσια ο Επίτροπος Χάνσεν, είναι ότι ο εμβολιασμός αποτελεί μέτρο ύστατης ανάγκης και όχι βασική στρατηγική. Οι αποφάσεις λαμβάνονται θεσμικά, βάσει EFSA και ευρωπαϊκού δικαίου, όχι από μεμονωμένες ερμηνείες επιστολών.
10. Αληθεύει ότι οι κτηνοτρόφοι των οποίων τα ζώα έχουν θανατωθεί δεν έχουν λάβει αποζημιώσεις;
Όχι. Οι αποζημιώσεις που καταβάλλονται (έως 250 ευρώ ανά ζώο) είναι οι υψηλότερες στην ΕΕ, όπου ο μέσος όρος ανέρχεται στα 90 ευρώ. Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει ενισχύσει τους κτηνοτρόφους για την αγορά ζωοτροφών.
Στο πλαίσιο των ενισχύσεων για επιζωοτίες και ζωονόσους (κυρίως για την ευλογιά), έχουν ήδη καταβληθεί το 2025 συνολικά 167,4 εκατ. ευρώ ως εξής:
- Αποζημιώσεις για ζωοτροφές: 69,7 εκατ. ευρώ
- Αποζημιώσεις για θανατωμένα ζώα: 62,0 εκατ. ευρώ
- Αποζημιώσεις για χαμένο εισόδημα: 28,5 εκατ. ευρώ
- Λειτουργικές δαπάνες για τις Περιφέρειες: 7,2 εκατ. ευρώ
Η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) χαρακτηρίζει ψευδές το δίλημμα «εμβόλιο ή βιοασφάλεια», σημειώνοντας ότι τα σενάρια που διακινούνται τις τελευταίες ημέρες δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Υπογραμμίζει ότι χωρίς αυστηρή εφαρμογή των μέτρων κανένα εργαλείο δεν αποδίδει και ότι η παραπληροφόρηση καλλιεργεί ψευδαισθήσεις, παρατείνει την κρίση και τελικά ζημιώνει τους ίδιους τους κτηνοτρόφους.
Όπως έχει ήδη τονιστεί από την Επιτροπή, η μόνη υπεύθυνη στρατηγική για την εκρίζωση της ζωονόσου είναι η πιστή εφαρμογή των επιστημονικά τεκμηριωμένων μέτρων, η οποία προϋποθέτει τη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων, από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και τις Περιφέρειες έως την Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό.
