Κάθε χρόνο, γύρω από τις ημέρες του Πάσχα, πολλοί θα βρεθούν να χρειάζονται επειγόντως ιατρική συμβουλή για κάποιο απρόσκλητο, ενοχλητικό σύμπτωμα. Δεν είναι τυχαίο. Είναι το αποτέλεσμα ενός συνδυασμού που η ελληνική γιορτινή παράδοση «επιβάλλει» με σχεδόν μαθηματική ακρίβεια: μεγάλα γεύματα, αλμυρά πιάτα, αλκοόλ, γλυκά, αγρύπνιες, συναισθηματική ένταση και—πολλές φορές—την παράλειψη της καθημερινής φαρμακευτικής αγωγής.
Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ο κίνδυνος εμφράγματος εκτινάσσεται κατά 70% μέσα στις δύο ώρες που ακολουθούν ένα πολύ βαρύ γεύμα. Επιπλέον, τα καρδιακά επεισόδια κορυφώνονται κατά τις μέρες των μεγάλων εορτών—και δεν φταίει μόνο το φαγητό.
Η καρδιά δεν παίρνει ρεπό στις γιορτές· αντίθετα, δουλεύει πιο σκληρά. Ας δούμε τι συμβαίνει όταν καθόμαστε σε ένα κλασικό πασχαλινό τραπέζι.
Μόλις φάμε υπερβολικά, το σώμα διοχετεύει περισσότερο αίμα στο πεπτικό για να «τρέξει» την πέψη. Η καρδιά πρέπει να αντλήσει περισσότερο. Η αθηροσκλήρωση συχνά είναι αθόρυβη και ίσως παραμένει αδιάγνωστη. Για όσους έχουν τέτοιο υπόβαθρο, η επιπλέον ζήτηση μπορεί να πυροδοτήσει ένα καρδιακό επεισόδιο. Όταν προστίθεται υπέρταση ή αρρυθμία, το αλκοόλ επιδεινώνει την κατάσταση.
Το αλκοόλ από μόνο του αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Ακόμη και μέτριες ποσότητες μπορούν να προκαλέσουν παροδικές αρρυθμίες—ένα φαινόμενο γνωστό στην καρδιολογία ως «holiday heart syndrome». Εκδηλώνεται με αίσθημα παλμών, ταχυκαρδία ή ακόμα και παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή, η οποία τριπλασιάζει τον κίνδυνο εγκεφαλικού.
Δεν χρειάζεται να στερηθείτε το πασχαλινό τραπέζι. Χρειάζεται να γνωρίζετε τι βάζετε στο πιάτο σας και πόσο.
Το αρνί στη σούβλα είναι σχετικά καλή επιλογή—είναι λιγότερο λιπαρό από άλλα κρέατα. Συνήθως το πρόβλημα δεν είναι το ίδιο το κρέας αλλά η ποσότητα. Κοκορέτσια, συκωτάκια και εντόσθια είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά και χοληστερόλη· για κάποιον με αυξημένα λιπίδια ή ιστορικό καρδιοπάθειας μπορούν να αποβούν προβληματικά ακόμα και σε μικρές μερίδες. Το αίσθημα κορεσμού, νωχελικότητας και αδυναμίας που νιώθουμε την επομένη μπορεί να κρύβει κάτι περισσότερο από απλή «βαρυστομαχιά».
Πρακτική συμβουλή: αν παίρνετε αντιυπερτασικά ή αντιπηκτικά, μην τα παραλείψετε. Πολλοί ασθενείς «ξεχνούν» τα φάρμακά τους στη γιορτινή φόρα—και οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές. Ειδικά όσοι λαμβάνουν αντιπηκτικά για κολπική μαρμαρυγή ή αντιαιμοπεταλιακά μετά από εμφύτευση stent, η διακοπή έστω και μίας ημέρας αυξάνει τον κίνδυνο επεισοδίου.
Ένα συχνό λάθος που συναντώ στο ιατρείο είναι ο ασθενής που «υπέμεινε» τα συμπτώματα για ώρες «για να μη χαλάσει το τραπέζι». Η καθυστέρηση στη θεραπεία του εμφράγματος μετριέται σε μυοκαρδιακά κύτταρα—δηλαδή σε απώλεια καρδιάς—και κάθε λεπτό μετράει.
Τα συμπτώματα που επιβάλλουν άμεση αντίδραση είναι: πίεση ή σφίξιμο στο στήθος (ακόμα και ήπιο), πόνος που ακτινοβολεί στην αριστερή ωμοπλάτη, το σαγόνι ή το αριστερό χέρι, δύσπνοια χωρίς προφανή αιτία, αίσθημα παλμών που δεν υποχωρεί, ζάλη ή αίσθημα λιποθυμίας και ξαφνική εφίδρωση συνοδευόμενη από κακουχία.
Αν νιώσετε κάτι από τα παραπάνω, μην το αποδώσετε στο «φάγαμε πολύ». Καλέστε αμέσως το 166. Είναι προτιμότερο να πάτε στο νοσοκομείο και να επιστρέψετε σπίτι μετά από λίγες ώρες παρά να χαθεί πολύτιμος χρόνος.
Το Πάσχα είναι ευκαιρία για νέα αρχή—και αυτό ισχύει και για την υγεία μας. Πολλοί γνωρίζουμε ότι «πρέπει να κάνουμε κάποιες εξετάσεις» αλλά το αναβάλλουμε επ’ αόριστον. Στατιστικά, ένας στους τέσσερις Έλληνες με υπέρταση δεν το ξέρει, απλά γιατί δεν έχει μετρήσει ποτέ σωστά την πίεσή του. Το 40% όσων παθαίνουν έμφραγμα δεν είχε κανένα (γνωστό) καρδιολογικό ιστορικό.
Ένας βασικός καρδιολογικός έλεγχος—κλινική εξέταση, ηλεκτροκαρδιογράφημα, μέτρηση πίεσης και βασικές εξετάσεις αίματος—αρκεί για να φέρει στο φως παράγοντες κινδύνου που ίσως αγνοείτε. Είναι μια επένδυση λίγων λεπτών που μπορεί να αλλάξει πολλά.
Βλέπουμε ανθρώπους που έφτασαν «στο παρά πέντε» και θα μπορούσαν να είχαν αποφύγει τα περισσότερα με στοιχειώδεις προληπτικές ενέργειες. Αν έχετε ιστορικό καρδιακής νόσου, υπέρτασης, διαβήτη ή αν δεν έχετε ποτέ κάνει καρδιολογικό έλεγχο, αυτές οι γιορτές είναι καλή αφορμή να κλείσετε ραντεβού—αμέσως μετά το Πάσχα.
Χρόνια πολλά, με υγεία — και με μια καρδιά που θα σας συνοδεύει για πολλές ακόμα Αναστάσεις.
