Άνθρωποι που έχουν βιώσει παχυσαρκία φέρουν ένα είδος «μοριακής μνήμης» του αυξημένου σωματικού βάρους σε καθοριστικό τμήμα του ανοσοποιητικού συστήματος, γεγονός που μπορεί να τους κρατά εκτεθειμένους σε υψηλότερο κίνδυνο για νοσήματα που συνδέονται με την παχυσαρκία ακόμα και χρόνια ύστερα από την απώλεια βάρους. Αυτό καταγράφει μια δεκαετής μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «EMBO Reports».

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, διαπίστωσε ότι ανοσοκύτταρα, τα γνωστά ως Τ βοηθητικά κύτταρα (CD4+), διατηρούν μια διαρκή μνήμη της παχυσαρκίας. Οι δείκτες προσκολλώνται στο DNA των ανοσοκυττάρων μέσω μιας βιολογικής διαδικασίας που ονομάζεται μεθυλίωση του DNA. Αυτό το «αποτύπωμα» είναι πιθανό να παραμένει επί 5-10 χρόνια αφότου ολοκληρωθεί η επιτυχημένη απώλεια βάρους.

Η επίπτωση αυτής της «μνήμης» της παχυσαρκίας μπορεί να προκαλεί δυσλειτουργία σε λειτουργίες που συνήθως επιτελεί το ανοσοποιητικό σύστημα, όπως ο καθαρισμός των υπολειμμάτων και η ρύθμιση της γήρανσης του ανοσοποιητικού. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να κάνει τα άτομα που έχουν χάσει βάρος να εξακολουθούν να κινδυνεύουν από παθήσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία, παρά την επίτευξη ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους.

Για να αποτυπώσουν λεπτομερώς τις συνέπειες της παχυσαρκίας στο ανοσοποιητικό, οι επιστήμονες ανέλυσαν ανοσοκύτταρα από τέσσερις ξεχωριστές ομάδες συμμετεχόντων. Η μελέτη περιλάμβανε αιμοληψία από ασθενείς με παχυσαρκία που λάμβαναν ενέσεις απώλειας βάρους, από ασθενείς με τη σπάνια γενετική διαταραχή σύνδρομο Alstrom που χαρακτηρίζεται από πρώιμη παιδική παχυσαρκία. Επιπλέον, συλλογή αίματος και λιπώδους ιστού από άτομα που συμμετείχαν σε πρόγραμμα άσκησης δέκα εβδομάδων, καθώς και από ομάδες φυσιολογικού βάρους ή παχυσαρκίας που είχαν υποβληθεί σε ολική αρθροπλαστική ισχίου ή γόνατος λόγω οστεοαρθρίτιδας, ανέφερε το ΑΠΕ ΜΠΕ.

Η ομάδα συμπλήρωσε την ανάλυση με εξέταση κυττάρων από πειραματόζωα ποντίκια που διατρέφονταν με δίαιτα υψηλών λιπαρών, καθώς και με δείγματα αίματος από υγιείς εθελοντές. Τα μοντέλα αυτά βοήθησαν τους επιστήμονες να εμβαθύνουν στην κατανόηση των κυτταρικών μηχανισμών που συνδέουν την παχυσαρκία με τη δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ο καθηγητής Κλαούντιο Μάουρο από το Τμήμα Φλεγμονής και Γήρανσης του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ και συνεπικεφαλής της μελέτης, επισημαίνει ότι «η βραχυπρόθεσμη απώλεια βάρους δεν αρκεί απαραίτητα για να μειώσει άμεσα τον κίνδυνο εμφάνισης νοσημάτων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου». Παράλληλα, προσθέτει ότι «η συνεχής διαχείριση του βάρους μετά την απώλεια κιλών είναι πιθανό να επιτρέπει στη “μνήμη της παχυσαρκίας” να εξασθενεί σταδιακά», αν και απαιτείται περαιτέρω μελέτη για την επιβεβαίωση του φαινομένου.