Η πρώτη αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ από το 2023 κατά 25 μονάδες βάσης (0,25) έχει πραγματοποιηθεί και αναμφίβολα θα επηρεάσει τους δανειολήπτες. Ωστόσο, προς το παρόν τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται βέβαιο όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα και το πλήθος των επόμενων αυξήσεων επιτοκίων.

Όλα θα κριθούν, όπως ξεκαθάρισε η επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, από τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου στο Ιράν. Η αβεβαιότητα είναι τόσο μεγάλη, γι’ αυτό και οι αποφάσεις θα λαμβάνονται σταδιακά, συνεδρίαση με συνεδρίαση, τόνισε χαρακτηριστικά.

Δύο βασικά σενάρια βρίσκονται υπό εξέταση στην ΕΚΤ, όπως περιγράφουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι με γνώση των όσων διαδραματίζονται στη Φρανκφούρτη, σχετικά με τη νομισματική πολιτική.

Το πρώτο προβλέπει ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί και δεν θα αποκατασταθεί σχετικά σύντομα η κανονικότητα της ναυσιπλοΐας στα στενά του Ορμούζ, εξού και τα διάφορα σενάρια που κατάρτισε η ΕΚΤ για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη (βλέπε συνημμένο πίνακα).

Στο δυσμενές σενάριο, δηλαδή αυτό μιας παρατεταμένης διάρκειας των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ο πληθωρισμός εκτοξεύεται στο 4% φέτος και στο 5,3% το 2027 για να υποχωρήσει στο 3% το 2028.

Στο κεντρικό σενάριο, μιας πιο σύντομης διάρκειας του πολέμου, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3% φέτος, για να υποχωρήσει στο 2,3% το 2027 και στο 2% το 2028.

Με άλλα λόγια, η διάρκεια του πολέμου θα καθορίσει την πορεία του πληθωρισμού με τιμές που θα κινούνται μεταξύ κεντρικού και δυσμενούς σεναρίου. Είναι φανερό ότι από αυτόν τον παράγοντα θα εξαρτηθεί ο ρυθμός και το ύψος των αυξήσεων στα επιτόκια τους επόμενους μήνες.

Βάσει αυτών των σεναρίων η ΕΚΤ, πιθανότατα, θα προχωρήσει σε νέα αύξηση των επιτοκίων κατά ακόμη 25 μονάδες βάσης (0,25) τον Σεπτέμβριο ενώ ενδέχεται να ακολουθήσουν και περαιτέρω αυξήσεις με πιθανότερη μία προς το τέλος του έτους.

Το δεύτερο σενάριο αφορά την αισιόδοξη εκδοχή μιας σχετικά σύντομης λήξης του πολέμου, η οποία, βεβαίως, δεν θα εξαλείψει αμέσως την πληθωριστική δυναμική που έχει δημιουργήσει στην εφοδιαστική αλυσίδα το ενεργειακό σοκ από το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ.

Για να αποκατασταθεί η κανονικότητα σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα και οι τιμές να επιστρέψουν στα προ κρίσης επίπεδα θα χρειαστούν, σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις, αρκετοί μήνες. Γι’ αυτό και η ΕΚΤ ενδέχεται να προχωρήσει σε νέα αύξηση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο δεδομένων των πληθωριστικών πιέσεων που ήδη έχουν αναπτυχθεί. Στην περίπτωση αυτή, ωστόσο, και εφόσον κριθεί ότι υποχωρεί ο κίνδυνος του πληθωρισμού, η ΕΚΤ, σύμφωνα με έγκυρες πηγές, δεν θα διστάσει να προβεί σε μείωση των επιτοκίων, ακόμη και νωρίτερα από το τέλος του έτους, αναιρώντας τις τρέχουσες αυξήσεις.

Μία δήλωση από τη συνέντευξη της Κριστίν Λαγκάρντ αφήνει όλες τις πιθανότητες ανοιχτές για τις κινήσεις της ΕΚΤ: «Δεν δεσμευόμαστε σε συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων» είπε η Λαγκάρντ, φράση που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και για μειώσεις των επιτοκίων φέτος (μετά τις αυξήσεις) αν ο πληθωρισμός αρχίσει να υποχωρεί προς τον στόχο του 2%. Και αυτό, γιατί ο άλλος μεγάλος κίνδυνος που εντείνεται από τις εξελίξεις στο Ιράν αλλά συνδέεται ευρύτερα με τον πόλεμο δασμών και τις εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία, αφορά την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Το δυσμενές σενάριο της ΕΚΤ δείχνει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης στην ευρωζώνη θα υποχωρήσει στο 0,5% φέτος από 0,8% που προβλέπει το κεντρικό σενάριο. Για το 2027 θα κατρακυλήσει στο 0,4% από 1,2% που προβλέπει το κεντρικό σενάριο, για να αυξηθεί στο 1,6% το 2028 από 1,5% του κεντρικού σεναρίου. Έγκυρες πηγές αναφέρουν ότι ακόμη και αν ο πληθωρισμός επιστρέψει στα επίπεδα του 2% που είναι και η κύρια προτεραιότητα της ΕΚΤ, δεν θα πρέπει να αποκλείονται νέες μειώσεις αν διαπιστωθεί κίνδυνος αποπληθωρισμού και ακόμη πιο αδύναμης ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας το προσεχές διάστημα.