Τις αντιλήψεις, τα συναισθήματα και τις προσαρμοστικές συμπεριφορές των καταναλωτών έναντι των τρεχουσών γεωπολιτικών και οικονομικών αναταράξεων – με ιδιαίτερη αναφορά στον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο – αποτυπώνει έρευνα του ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών), που διενεργήθηκε τον Μάρτιο του 2026 σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 800 καταναλωτών από όλη την Ελλάδα.

Ειδικότερα, τα διεθνή γεγονότα (πόλεμοι και περιβαλλοντική κρίση) προκαλούν ισχυρότατη συναισθηματική φόρτιση στους καταναλωτές. Ο θυμός και ο φόβος κυριαρχούν ως κυριότερα συναισθήματα, ειδικά σε ό,τι άπτεται του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Η ανησυχία και το άγχος βρίσκονται, επίσης, σε υψηλά επίπεδα σε όλες τις συγκυρίες. Αξιοσημείωτο είναι, σύμφωνα με την έρευνα, ότι η περιβαλλοντική κρίση – παρότι θα ανέμενε κανείς μικρότερη επίδραση στην ψυχοσύνθεση του καταναλωτικού κοινού – προκαλεί εντονότερη συναισθηματική αντίδραση σε σύγκριση με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο συγκεντρώνει τα υψηλότερα επίπεδα αρνητικών συναισθημάτων από όλες τις κρίσεις που κλήθηκαν να αξιολογήσουν οι συμμετέχοντες. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη συσσωρευμένη ψυχολογική επιβάρυνση των νοικοκυριών λόγω των πολλαπλών κρίσεων.

Τα τρόφιμα παραμένουν βασική πηγή οικονομικής πίεσης, παρά τις πιέσεις στις τιμές των καυσίμων. Οι καταναλωτές εκτιμούν ότι η σημαντικότερη επιβάρυνση σήμερα προέρχεται αθροιστικά από τις τιμές καυσίμων-ενέργειας και τις τιμές τροφίμων. Η κυριότερη επιβάρυνση κατανέμεται σε 40% τρόφιμα, 34% ενέργεια και 21% καύσιμα. Για το επόμενο εξάμηνο, η σημαντικότερη επιβάρυνση αναμένεται να είναι 39% τρόφιμα (παραμένουν στην πρώτη θέση ανησυχίας), 35% καύσιμα (σημαντική αύξηση της προσδοκώμενης πίεσης) και 21% ενέργεια (σχετική αποκλιμάκωση της ανησυχίας).

Αν και οι τιμές των τροφίμων κινούνται σε σχετικά σταθερή τροχιά πριν και μετά την έναρξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο – σε αντίθεση με τις τιμές των καυσίμων που έχουν αυξηθεί αισθητά – οι καταναλωτές εξακολουθούν να βιώνουν μεγαλύτερη επίδραση από τις τιμές των τροφίμων. Η έρευνα του ΙΕΛΚΑ αποδίδει το φαινόμενο στη μεγαλύτερη δαπάνη για τρόφιμα και στην συσσωρευμένη κόπωση της τελευταίας τετραετίας. Όσον αφορά στην εκτίμηση του μέλλοντος, διαφαίνεται ότι οι καταναλωτές αναμένουν μετατόπιση της πίεσης προς τις μεταφορές, καθώς υποχωρεί η ανάγκη για θέρμανση λόγω του καλοκαιριού και αυξάνεται η ανάγκη για μετακινήσεις, διατηρώντας ωστόσο τα τρόφιμα ως βασικό σημείο κόστους.

Οι καταναλωτές προχωρούν σε άμεσες προσαρμογές της καθημερινής τους συμπεριφοράς, με κύριους άξονες την αναβολή δαπανών και τη μείωση δαπανών. Συγκεκριμένα, για την αναβολή δαπανών, 60% δηλώνει ότι έχει αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών, 54% αναβάλει δαπάνες διασκέδασης (εστίαση, διακοπές). Όσον αφορά τη μείωση δαπανών, 42% αναζητά περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις, 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα, 36% περιορίζει αγορές βασικών αγαθών (τρόφιμα, παντοπωλείο), 30% μειώνει την κατανάλωση καυσίμων και 29% μειώνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

Σε ό,τι αφορά τις ανάγκες οικονομικής ενίσχυσης για το επόμενο εξάμηνο, ποσοστό 81% των καταναλωτών θεωρεί ότι θα χρειαστεί σημαντική βοήθεια για το ηλεκτρικό ρεύμα, 77% για τα καύσιμα, 67% για τρόφιμα και βασικά είδη, 51% για φορολογικές υποχρεώσεις και 38% για ενοίκια και κατοικία.