Με τις κυβερνητικές προβλέψεις για την Ανάπτυξη να διαγράφουν πτώση από 2,4% σε 2% του ΑΕΠ για το 2026 και τις ανησυχίες περί στασιμοπληθωρισμού στην Ευρώπη να οξύνονται, το οικονομικό επιτελείο αναπροσαρμόζει τον σχεδιασμό στην οικονομική πολιτική.

Δύο μήνες μετά την έκρηξη της μεγάλης κρίσης στη Μέση Ανατολή, πέρα από τα μέτρα στήριξης και άμεσης ανακούφισης που ήδη λαμβάνονται κατά περίπτωση, το επίκεντρο της κυβερνητικής στρατηγικής μετατοπίζεται στη διαρκή παραγωγή επενδύσεων και στη διατήρηση της ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια. Επί τη βάσει τούτου, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επεξεργάζεται Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) υψηλότερων προϋπολογισμών, το οποίο θα ενισχύεται ετησίως με συμπληρωματικούς ευρωπαϊκούς πόρους. Η εν λόγω επενδυτική ενίσχυση θα προσεγγίσει τα 650 εκατ. ευρώ το 2027 και θα κλιμακώνεται κατά 1 δισ. ευρώ κάθε επόμενο έτος.

Το σχέδιο θα παρουσιαστεί ολοκληρωμένα στις 30 Απριλίου, οπότε και θα υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η ετήσια Έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού – Διαρθρωτικού Σχεδίου (ΜΔΔΣ – Annual Progress Report), το οποίο θα περιλαμβάνει τα απολογιστικά στοιχεία του 2025, τις έκτακτες τρέχουσες προβλέψεις για το 2026 και τις αναθεωρημένες εκτιμήσεις για το 2027.

Υπό διεθνείς συνθήκες που κανείς δεν δύναται να προβλέψει ή να ελέγξει, η απλή αναθεώρηση στόχων που αλλάζουν διαρκώς σε παγκόσμιο επίπεδο δεν επαρκεί, επισημαίνουν αρμόδια στελέχη. Το οικονομικό επιτελείο θέτει τα θεμέλια για δράσεις που θα αποδώσουν μετρήσιμα αποτελέσματα και θα δημιουργήσουν αντίρροπες τάσεις στην επιβράδυνση της ευρωπαϊκής Οικονομίας, με βασικό «μοχλό» το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ως κύριο μηχανισμό στήριξης της ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.

Οι νέοι στόχοι

Ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς έχει ήδη προαναγγείλει τον βασικό κορμό της αναθεώρησης: η ανάπτυξη του 2026 αναπροσαρμόζεται στο 2% από 2,4%, όμως για το 2027 η πρόβλεψη ανεβαίνει στο 2% από 1,7% του ΑΕΠ, με καταλυτική συμβολή των επενδύσεων και του υψηλότερου συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ.

Η μεταβολή αυτή απεικονίζει ένα νέο τοπίο στην ελληνική οικονομία:

· από τη μία, επιβεβαιώνεται πως οι διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις επιβαρύνουν τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις και οδηγούν σε υψηλότερο πληθωρισμό·

· από την άλλη, η ελληνική οικονομία στοχεύει να διατηρήσει σταθερό ρυθμό μεγέθυνσης 2% και μετά το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή, μέσω μιας πιο δομικής αλλαγής του αναπτυξιακού της μείγματος, όπου το βάρος μεταφέρεται στις δημόσιες και συγχρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

Σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις που θα ενσωματωθούν στην αναθεώρηση, ο πληθωρισμός για το 2026 εκτινάσσεται στο 3,2% από 2,2% που ήταν η αρχική πρόβλεψη, ενώ για το 2027 προσδιορίζεται στο 2,4%.

Το πρόβλημα

Η αναθεώρηση συνδέεται άμεσα με τις ενεργειακές τιμές: το σενάριο βάσης για την μέση τιμή Brent προσαρμόζεται στα 89 δολάρια το βαρέλι καθ’ όλο το 2026 (αντί 62 δολάρια που προέβλεπε ο προϋπολογισμός έξι μήνες πριν) με βάση τις αγορές futures, σε περιβάλλον ωστόσο που παραμένει ασταθές εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με την τιμή του πετρελαίου να «πετάει» εκ νέου προς τα 100 δολάρια το βαρέλι, μετά τη βραχύβια ανακούφιση που προκάλεσε πριν το Πάσχα η είδηση της εκεχειρίας στη Μ.Ανατολή.

Την ίδια στιγμή, ολόκληρη η Ευρωπαϊκή Ένωση έρχεται αντιμέτωπη με παρόμοιες πιέσεις. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις προειδοποίησε την περασμένη Πέμπτη από την Αθήνα πως η ευρωπαϊκή οικονομία αντιμετωπίζει βραχυπρόθεσμο κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμό χαμηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού, καθώς οι νέες ενεργειακές αναταράξεις πλήττουν αρνητικά τη δραστηριότητα και εκτοξεύουν το κόστος.

Στην ίδια κατεύθυνση, ο ίδιος από την Αθήνα υπογράμμισε ότι η απάντηση για την Ευρώπη είναι μεγαλύτερη ανθεκτικότητα μέσω μεταρρυθμίσεων – και μάλιστα έθεσε την Ελλάδα ως παράδειγμα, σημειώνοντας πως η ευρωπαϊκή οικονομία έχει λόγους να διδαχθεί από τη διαδρομή της χώρας τα τελευταία χρόνια.

Τι αλλάζει με το ενισχυμένο ΠΔΕ

Εκεί ακριβώς επιχειρεί να εδράσει τη νέα ελληνική στρατηγική.

Η αναθεώρηση δεν αποτυπώνει μόνο μια υποχώρηση των προσδοκιών για το 2026, αλλά κυρίως μια προσπάθεια να διασφαλιστεί πως η ανάπτυξη θα παραμείνει στο 2% και στα επόμενα χρόνια, όταν τα «απόνερα» της κρίσης θα συνεχίζουν να υφίστανται αλλά η ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης θα αρχίσει να μειώνεται.

Το στοίχημα είναι να μη δημιουργηθεί επενδυτικό κενό μετά το 2026 και η οικονομία να εισέλθει σε φάση πιο μόνιμης αναπτυξιακής στήριξης. Κεντρικό εργαλείο αυτής της μετάβασης αναδεικνύεται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.

Το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό – Διαρθρωτικό Σχέδιο προβλέπει πως το συγχρηματοδοτούμενο τμήμα του ΠΔΕ ανέρχεται στα 7 δισ. ευρώ από 6,35 δισ. ευρώ το 2027, δηλαδή θα είναι υψηλότερο κατά περίπου 650 εκατ. ευρώ ή περίπου 10% σε σχέση με εφέτος.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, η εν λόγω αύξηση λαμβάνει μόνιμο χαρακτήρα για τα έτη 2028, 2029 και 2030, καθώς προβλέπεται να κλιμακώνεται σταθερά κατά περίπου 1 δισ. ευρώ επιπλέον ετησίως, ενσωματώνοντας πλέον νέα ευρωπαϊκά εργαλεία όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (Social Climate Fund) και το Ταμείο Εκμοντερνισμού (Modernization Fund) που θα διοχετεύσουν επιπλέον 6,9 δισ. ευρώ σε νοικοκυριά – με έμφαση στα πιο ευάλωτα – αλλά και σε υποδομές και επιχειρήσεις. Έτσι, το ΠΔΕ θα εκτιναχθεί στα 8 δισ. ευρώ το 2028, στα 9 δισ. το 2029 ενώ το 2030 θα ξεπεράσει τα 10 δισ.

Η συγκεκριμένη μεταβολή, σε συνδυασμό με τα λοιπά μακροοικονομικά δεδομένα, τα μέτρα στήριξης και τις ελαφρύνσεις από τη νέα φορολογική κλίμακα που εφαρμόζεται από φέτος, είναι ο παράγοντας που, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, εξηγεί τη νέα βελτίωση της Ανάπτυξης το 2027 στο 2%, από 1,7% που ήταν η προ εξαμήνου εκτίμηση.

Ωστόσο, η εικόνα αναμένεται να βελτιωθεί περαιτέρω: οι παρούσες προβλέψεις δεν έχουν ενσωματώσει τις εισπράξεις που θα εισρεύσουν από το νέο ΕΣΠΑ, καθώς η νέα προγραμματική περίοδος 2028-2034 δεν έχει ακόμα συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το τοπίο αναμένεται να ξεδιαλύνει στο β΄εξάμηνο του 2026 (επί της Ιρλανδικής Προεδρίας στην ΕΕ) ενώ οι οριστικές αποφάσεις θα ληφθούν εντός του 2027 (πιθανόν επί της Ελληνικής Προεδρίας). Ωστόσο, η αρχική πρόταση κάνει λόγο για περίπου 49,5 δισεκατομμύρια ευρώ προς τη χώρα μας, τα οποία θα αρχίσουν να καταφθάνουν σταδιακά το 2028-2029, προσθέτοντας επενδύσεις και εκτοξεύοντας την Ανάπτυξη αισθητά υψηλότερα και από το 2% του ΑΕΠ που θα προβλέπει για τότε το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο που θα δημοσιοποιηθεί την ερχόμενη Πέμπτη.