Η καθοδική πορεία της τιμής του χρυσού κατά 29% από το ιστορικό υψηλό του στα τέλη Ιανουαρίου απέδειξε ότι το πολύτιμο μέταλλο μπορεί να θεωρείται διαχρονικά ασφαλές καταφύγιο, αλλά απευθύνεται αποκλειστικά σε επενδυτές με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Η θεαματική άνοδός του, από περίπου 2.000 δολάρια ανά ουγκιά τον Φεβρουάριο του 2024 έως το ρεκόρ των 5.594 δολαρίων τον Ιανουάριο, αντιστράφηκε αμέσως μόλις ξέσπασε η σύρραξη στη Μέση Ανατολή και την περασμένη Τετάρτη η τιμή του κατέβηκε κάτω από το επίπεδο των 4.000 δολαρίων.

Παρότι παραδοσιακά ωφελείται από συνθήκες αστάθειας – όπως συνέβη το 2024 με τη σύγκρουση του Ισραήλ εναντίον της Χαμάς και το 2025 με τον εμπορικό πόλεμο του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ – αυτή τη φορά κινήθηκε αντίθετα από την αναμενόμενη κατεύθυνση.

Η έντονη διόρθωσή του αποδίδεται κυρίως στην επιτάχυνση του πληθωρισμού, εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε η σύρραξη, και συνακόλουθα των προσδοκιών ότι η ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και άλλες σημαντικές κεντρικές τράπεζες θα προχωρήσουν σε αύξηση των επιτοκίων, καθιστώντας πιο ελκυστικές τις τοποθετήσεις σε τίτλους σταθερού εισοδήματος. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε ήδη τον Ιούνιο την αναπροσαρμογή του επιτοκίου καταθέσεων στο 2,25% από 2%.

Σύμφωνα με εναλλακτικές εκτιμήσεις, ο χρυσός υπέστη και τις συνέπειες του ράλι των μετοχών, οι οποίες μετά το αρχικό σοκ του πολέμου ανέκαμψαν εκ νέου, με επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη και ευρύτερα τον τεχνολογικό τομέα. Η εξαργύρωση κερδών από ιδιώτες επενδυτές, που είχαν προμηθευτεί τον χρυσό σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα, πιθανώς συνέβαλε επίσης στην πτωτική τάση του.

Το ιστορικό προηγούμενο δείχνει ότι η τιμή του χρυσού καταγράφει σημαντικές υποχωρήσεις από τα κορυφαία επίπεδα και για παρατεταμένες χρονικές περιόδους. Πιο ενδεικτικό είναι ότι μετά το 1980, όταν η τιμή του είχε εκτιναχθεί στο τότε ιστορικό υψηλό των 680 δολαρίων μετά τη δεύτερη πετρελαϊκή κρίση, ακολούθησε διάστημα 37 ετών με τις τιμές του να διαμορφώνονται σε σαφώς χαμηλότερα επίπεδα.

Μόλις μετά τη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση, που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ το 2007, το πολύτιμο μέταλλο ανέβηκε σε υψηλότερα επίπεδα για να ξεπεράσει τα 1.860 δολάρια τον Σεπτέμβριο του 2011. Στη συνέχεια άρχισε να κινείται σε χαμηλότερα επίπεδα επί σειρά ετών έως ότου υπερβεί τα 2.000 δολάρια το 2020 με την πανδημία του κορονοϊού.

Τα αμοιβαία κεφάλαια που επενδύουν σε χρυσό (ETFs) που αποτέλεσαν κεντρικό πυλώνα της εκτόξευσης των τιμών του την προηγούμενη διετία, το τελευταίο διάστημα οδηγούν την πτώση με καθημερινές εκροές. Αντιθέτως, οι κεντρικές τράπεζες διατηρούν τη ζήτηση για χρυσό, ενισχύοντας τη συμμετοχή του στα συναλλαγματικά τους αποθέματα.

Από πρόσφατη έρευνα του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού μεταξύ των κεντρικών τραπεζών προκύπτει ότι αυτές παραμένουν θετικά προσανατολισμένες, με το 45% να δηλώνουν ότι η συμμετοχή του χρυσού στα συναλλαγματικά τους αποθέματα θα αυξηθεί τους επόμενους 12 μήνες.

Η αντιστάθμιση του κινδύνου πληθωρισμού και η διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων τους είναι οι κύριοι λόγοι που οι κεντρικές τράπεζες διατηρούν χρυσό, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η προστασία από γεωπολιτικούς κινδύνους. Αντιθέτως, το 74% των κεντρικών τραπεζών που συμμετείχαν στη έρευνα προβλέπουν ότι θα μειωθεί σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό η κατοχή στοιχείων ενεργητικού σε δολάρια την επόμενη πενταετία.