Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρά με σταθερό ρυθμό στο δρόμο προς το ψηφιακό ευρώ, έχοντας θέσει συγκεκριμένα ορόσημα που θα καταλήξουν στην έκδοση και κυκλοφορία του από το 2029, με κεντρικό γνώρισμα τις offline πληρωμές. Νωρίτερα, για ένα έτος, το ψηφιακό ευρώ θα τεθεί σε πιλοτική κυκλοφορία. Οι offline πληρωμές με ψηφιακό ευρώ σημαίνουν πως δεν θα αφήνεται ψηφιακό αποτύπωμα στη συναλλαγή των καταναλωτών, γεγονός που εξασφαλίζει την απαιτούμενη ιδιωτικότητα ώστε να σταθεί ανταγωνιστικά απέναντι στα μετρητά.

Σήμερα, η όλη διαδικασία έχει μεταπηδήσει από τη φάση του σχεδιασμού σε εκείνη της τεχνικής υλοποίησης του εγχειρήματος, όπως προκύπτει από το ειδικό κεφάλαιο για τα βήματα προς το ψηφιακό ευρώ που περιέχεται στην έκθεση του Διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, η οποία παρουσιάστηκε την προηγούμενη Δευτέρα. Πρόκειται για την τρίτη φάση, που εκτείνεται από τον Οκτώβριο 2025 έως τον Σεπτέμβριο 2027 και επικεντρώνεται στην περαιτέρω ανάπτυξη και επιχειρησιακή προετοιμασία του ψηφιακού ευρώ. Οι τρεις άξονες εργασίας είναι: α) προώθηση της τεχνικής ετοιμότητας μέσω ανάπτυξης υποδομής και προτύπων, β) προετοιμασία πιλοτικών δοκιμών και γ) στενότερη συνεργασία με φορείς της αγοράς για την οριστικοποίηση του εγχειριδίου κανόνων. Η φάση κρίνεται καθοριστική, καθώς λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ σχεδιασμού και πρακτικής εφαρμογής, με στόχο να διασφαλιστεί πως το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί με ασφάλεια, αξιοπιστία και ευρεία αποδοχή σε ολόκληρη την ευρωζώνη, σύμφωνα με το ΑΠΕ ΜΠΕ.

Προηγήθηκαν ήδη οι δύο πρώτες φάσεις στη διαδρομή δημιουργίας του ψηφιακού ευρώ, όπως καταγράφονται στην έκθεση του Διοικητή της ΤτΕ Γιάννη Στουρνάρα:

1. Η φάση διερεύνησης (Οκτώβριος 2020-Οκτώβριος 2023): Επικεντρώθηκε στην εκτίμηση της σκοπιμότητας και στον καθορισμό των βασικών χαρακτηριστικών του ψηφιακού ευρώ, ορίζοντας παράλληλα τις θεμελιώδεις αρχές για την υιοθέτηση και χρήση του: μέγιστη προστασία της ιδιωτικότητας των χρηστών, προσβασιμότητα και ευκολία χρήσης για όλες τις κοινωνικές ομάδες, και διασφάλιση ότι το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα μετρητά. Η φάση έκλεισε με την έγκριση ενός ισχυρού στρατηγικού πλαισίου, ανοίγοντας τον δρόμο για τα επόμενα βήματα.

2. Η φάση προετοιμασίας (Νοέμβριος 2023-Οκτώβριος 2025): Το Ευρωσύστημα μετέβη από τη θεωρητική διερεύνηση στον πρακτικό σχεδιασμό. Σε αυτό το διάστημα προσδιορίστηκαν τα λειτουργικά και τεχνικά χαρακτηριστικά του ψηφιακού ευρώ, διερευνήθηκαν πιλοτικές λύσεις και ενισχύθηκε η συνεργασία με τράπεζες και άλλους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών. Ορόσημο της δεύτερης φάσης αποτέλεσε η πρώτη έκδοση του εγχειριδίου κανόνων (Rulebook) για το ψηφιακό ευρώ, που αποτυπώνει τους βασικούς κανόνες χρήσης και λειτουργίας του, καθώς και τους ρόλους και τις υποχρεώσεις όλων των συμμετεχόντων στο οικοσύστημα. Το εγχειρίδιο, του οποίου η επεξεργασία συνεχίζεται, λειτουργεί ως κοινό πλαίσιο αναφοράς, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη συνέπεια, τη νομική ασφάλεια και το στιβαρό πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης.

Στην επόμενη, 4η φάση, προβλέπεται η πιλοτική άσκηση (Σεπτέμβριος 2027-Σεπτέμβριος 2028): Εφόσον η δέσμη νομοθετικών μέτρων για το ψηφιακό ευρώ έχει υιοθετηθεί έως το τέλος 2026, θα ακολουθήσει πιλοτική άσκηση 12 μηνών. Κατά τη διάρκειά της, επιλεγμένοι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα συνεργαστούν με το Ευρωσύστημα για τη δοκιμή της τεχνικής, λειτουργικής και επιχειρησιακής ετοιμότητας του συστήματος σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Ακολούθως, θα ανοίξει ο δρόμος για την έκδοση του ψηφιακού ευρώ (2029 και έπειτα): Οι τελικές αποφάσεις για την επίσημη κυκλοφορία του θα ληφθούν από τα καθ’ ύλην αρμόδια όργανα, όπως θα προβλέπει η σχετική νομοθεσία. Η απόφαση για την έκδοση θα ληφθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, μόνο αφού τεθεί σε ισχύ η νομοθεσία.

Τα πλεονεκτήματα από τη δημιουργία του ψηφιακού ευρώ, όπως καταγράφει η Τράπεζα της Ελλάδος, συνοψίζονται στα εξής:

– Το ψηφιακό ευρώ αναμένεται να λειτουργήσει ως σύγχρονο μέσο πληρωμής, σχεδιασμένο ώστε να καλύπτει τις ανάγκες όλων των Ευρωπαίων πολιτών στην ψηφιακή εποχή.

– Θα είναι προσβάσιμο σε όλους τους πολίτες της ζώνης του ευρώ, οι οποίοι θα μπορούν να το αποκτούν και να το χρησιμοποιούν υπό ίσους όρους.

– Θα γίνεται καθολικά αποδεκτό για πληρωμές σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ και, υπό προϋποθέσεις, και σε άλλες χώρες εντός ή εκτός της ΕΕ.

– Θα αξιοποιεί στον μέγιστο δυνατό βαθμό υφιστάμενες υποδομές και τεχνικά πρότυπα για την αποδοχή και τον διακανονισμό του, ελαχιστοποιώντας το κόστος προσαρμογής της αγοράς.

– Θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στο ευρωπαϊκό πεδίο πληρωμών, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.

– Θα εισάγει νέες δυνατότητες χρήσης, όπως οι εκτός σύνδεσης (offline) πληρωμές.

– Θα παρακινήσει τις τράπεζες και τους λοιπούς παρόχους υπηρεσιών πληρωμών να αναπτύξουν νέα προϊόντα σε συνδυασμό με το ψηφιακό ευρώ.

– Θα λειτουργεί υπό τα πλέον απαιτητικά πρότυπα ασφάλειας και εντός αυστηρού πλαισίου προστασίας των προσωπικών δεδομένων των χρηστών.

«Το ψηφιακό ευρώ έχει ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον της Ευρώπης, καθώς ενισχύει τη νομισματική κυριαρχία στη ζώνη του ευρώ και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού χώρου πληρωμών. Προσφέρει μια αξιόπιστη δημόσια εναλλακτική λύση σε χρήμα κεντρικής τράπεζας έναντι των διαθέσιμων ιδιωτικών μέσων πληρωμής και στηρίζει την καινοτομία. Παράλληλα, συμβάλλει στη χρηματοοικονομική ένταξη, παρέχοντας τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν στην ψηφιακή οικονομία» καταλήγει η Τράπεζα της Ελλάδος στην παρουσίασή της για το ψηφιακό ευρώ.