Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας απόψε στον «Κύκλο Ιδεών», υπερασπίστηκε με έμφαση τη στρατηγική των «ήρεμων νερών» με την Τουρκία, τονίζοντας ωστόσο ότι μια πιθανή θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» από την Άγκυρα θα μπορούσε να προκαλέσει νέα ένταση στο Αιγαίο.
Ο ίδιος επισήμανε ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται σε «σημαντικό σταυροδρόμι», περίπου τρία χρόνια μετά την επανεκκίνηση του διαλόγου το 2023. Απέφυγε να σχολιάσει επίσημα τις πληροφορίες για επικείμενη τουρκική νομοθετική κατοχύρωση της «Γαλάζιας Πατρίδας», λέγοντας ότι αυτή τη στιγμή πρόκειται για «διαρροές και δημοσιεύματα», ξεκαθάρισε ωστόσο ότι οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια της Τουρκίας δεν θα έχει έρεισμα στο διεθνές δίκαιο και «πιθανόν να οδηγήσει σε αναβάθμιση της έντασης».
Ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η πολιτική αποκλιμάκωσης δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά συνειδητή στρατηγική επιλογή που επέτρεψε στην Ελλάδα να ενισχύσει την άμυνά της, τις διεθνείς συμμαχίες και το γεωπολιτικό της αποτύπωμα. Όπως ανέφερε, στην τελευταία τριετία μειώθηκαν αισθητά οι παραβιάσεις στο Αιγαίο και οι μεταναστευτικές ροές, ενώ η Αθήνα προχώρησε σε πρωτοβουλίες όπως ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, τα θαλάσσια πάρκα και η περαιτέρω αμυντική και διπλωματική ενίσχυση της χώρας.
Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις νέες στρατηγικές συνεργασίες της Ελλάδας με το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις χώρες του Κόλπου και την Ινδία, επισημαίνοντας ότι το διεθνές αποτύπωμα της χώρας είναι σήμερα «μεγαλύτερο από ποτέ». Ταυτόχρονα, συνέδεσε την αυξανόμενη επιθετική ρητορική στην Τουρκία με την αντίληψη ότι οι ελληνικές κινήσεις επιχειρούν να περιορίσουν τον περιφερειακό ρόλο της Άγκυρας.
Σύμφωνα με το ΑΠΕ ΜΠΕ, ο υπουργός Εξωτερικών επιχείρησε να αποσυνδέσει πλήρως την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων από την εσωκομματική κριτική που ασκήθηκε στην κυβέρνηση από τον Αντώνη Σαμαρά.
Τόνισε ότι δεν υπάρχει «καμία αιτιώδης σχέση» ανάμεσα στις παρεμβάσεις του και στην επιβράδυνση της συζήτησης για τη Χάγη, ενώ υπογράμμισε ότι η πάγια ελληνική θέση παραμένει πως το μοναδικό αντικείμενο διαλόγου με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
«Από το να εκφράζουμε τη γνώμη μας έως το να επιτιθέμεθα σε κεντρικές επιλογές της κυβέρνησης, με την οποία υποτίθεται ότι συμπορευόμαστε, υπάρχει σοβαρή απόσταση. Αντιλαμβάνομαι, και από τις δημοσκοπήσεις που είδαμε σήμερα, ότι η εξωτερική πολιτική παραμένει ένα σχετικά προνομιακό πεδίο για την κυβέρνηση», σημείωσε ο κ. Γεραπετρίτης.
Άφησε, παράλληλα, ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής προσφυγής στη Χάγη μέσω συνυποσχετικού, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι Ελλάδα και Τουρκία θα πρέπει τελικά να καθίσουν στο τραπέζι και να επιδιώξουν λύση μέσω διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου. Υπενθύμισε ότι οι διερευνητικές επαφές διήρκεσαν 23 χρόνια και 64 γύρους χωρίς αποτέλεσμα, τονίζοντας ωστόσο ότι η σημερινή κατάσταση είναι βελτιωμένη σε σχέση με το παρελθόν.
Αναφορικά με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης την χαρακτήρισε έργο «μείζονος ευρωπαϊκής σημασίας», υπογραμμίζοντας ότι δεν εξαρτάται από την Τουρκία, καθώς η πόντιση καλωδίου και οι σχετικές έρευνες προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο. Απέδωσε τις καθυστερήσεις κυρίως σε οικονομοτεχνικούς παράγοντες, διαβεβαιώνοντας ότι το έργο θα προχωρήσει.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε και στο θέμα του ουκρανικού drone που εντοπίστηκε σε ελληνικές ακτές. Το χαρακτήρισε «εξαιρετικά σοβαρό», επισημαίνοντας ότι δημιουργεί ζητήματα ασφάλειας, ελευθερίας ναυσιπλοΐας και περιβαλλοντικού κινδύνου, ενώ προειδοποίησε ότι «η Μεσόγειος δεν αντέχει να μετατραπεί σε κέντρο επιχειρήσεων».
«Φυσικά και δεν έχει λήξει το θέμα», είπε αναφορικά με τη χώρα που ενδέχεται να κρύβεται πίσω από το drone, προσθέτοντας: «Είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα. Προέκυψε πρόσφατα. Είναι πραγματικά αδιανόητο να υπάρχει μη επανδρωμένο αντικείμενο στις ελληνικές ακτές. Δημιουργεί τεράστιο πρόβλημα στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ασφάλειας για τους πολίτες, την οικονομική ζωή και το περιβάλλον. Επομένως, αντιλαμβανόμαστε τη σημασία του».
Αποκάλυψε ότι αναμένεται το τελικό πόρισμα του ΓΕΕΘΑ για την προέλευση και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του μη επανδρωμένου και προανήγγειλε ενέργειες τόσο σε διμερές όσο και σε πολυμερές επίπεδο αφού υπάρξουν οριστικά συμπεράσματα. Ξεκαθάρισε ωστόσο ότι το περιστατικό δεν αλλάζει τη στρατηγική στάση της Αθήνας υπέρ της Ουκρανίας. «Αν χίλιες φορές προκύψει παρόμοια κατάσταση, χίλιες φορές θα πάρουμε την ίδια θέση», είπε χαρακτηριστικά, συνδέοντας τη στάση της Ελλάδας με την υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και την αντίθεση στον αναθεωρητισμό.
Σε ό,τι αφορά τις διεθνείς ισορροπίες, ο ΥΠΕΞ απέρριψε το δίλημμα «Ευρώπη ή Ηνωμένες Πολιτείες», τονίζοντας ότι η Ελλάδα έχει ανάγκη και τους δύο πυλώνες της Δύσης, αλλά και ευρύτερες στρατηγικές συνεργασίες. Επισήμανε ωστόσο την ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας, λέγοντας ότι σε περίπτωση κρίσης «το πρώτο τηλεφώνημα θα είναι στον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ».
Κλείνοντας, ο Γιώργος Γεραπετρίτης απηύθυνε μήνυμα προς την Ευρώπη, μιλώντας για ανάγκη «ισχυρής αφύπνισης» απέναντι στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες. Όπως είπε, η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται σε έναν «διαχρονικό ναρκισσισμό πολιτισμικής υπεροχής» και, χωρίς ανταγωνιστικότητα, κοινωνική συνοχή και κοινή άμυνα, κινδυνεύει να παραμείνει αδρανής σε έναν ολοένα πιο σκληρό κόσμο.
«Πρώτα η Ελλάδα, η Ελλάδα μέσα στην Ευρώπη και η Ελλάδα ως ισχυρό στοιχείο της Δύσης», ήταν η φράση με την οποία ο υπουργός Εξωτερικών συνόψισε τη φιλοσοφία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
