«Η Ελλάδα παραμένει στις υψηλότερες θέσεις διεθνώς όσον αφορά τα ποσοστά καισαρικών τομών, αφού το 67% των γεννήσεων, δηλαδή σχεδόν επτά στα δέκα παιδιά, έρχονται στον κόσμο με καισαρική, τη στιγμή που στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα αντίστοιχα ποσοστά κινούνται από 15% έως 30%. Μάλιστα, σε ορισμένα επαρχιακά νοσοκομεία, στοιχεία του 2023 καταγράφουν ποσοστά που αγγίζουν ακόμη και το 84%».

Τα δεδομένα παρουσίασε, στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας», η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, υποψήφια διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, και αντιπρόεδρος του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Μαιών Πατρών, Κωνσταντίνα Νούσια. Επικαλούμενη επιστημονικές μελέτες ανέφερε ότι τα παιδιά που γεννιούνται με καισαρική παρουσιάζουν αυξημένες πιθανότητες εκδήλωσης αλλεργιών και άσθματος. Το Παρατηρητήριο Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, σύμφωνα με την κ. Νούσια αποτελεί το ένατο αδελφό Παρατηρητήριο παγκοσμίως και μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας InterOVO. «Ιδρύθηκε με στόχο να καταγράφει και να αναδεικνύει περιστατικά μαιευτικής βίας στους χώρους παροχής μαιευτικής φροντίδας, να συγκεντρώνει μαρτυρίες γυναικών και να προωθεί αλλαγές στις πρακτικές που εφαρμόζονται κατά την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τη λοχεία».

Η αναίτια καισαρική μία από τις πιο συχνές μορφές μαιευτικής βίας

Η ίδια τόνισε ότι η αναίτια καισαρική τομή συνιστά μία από τις πιο συχνές μορφές μαιευτικής βίας που καταγράφει το Παρατηρητήριο, ενώ εξήγησε ότι, όταν η καισαρική δεν είναι ιατρικά αιτιολογημένη, συνδέεται με μακρύτερη χρονικά ανάρρωση της μητέρας. «Η μαιευτική βία μπορεί να είναι λεκτική, ψυχολογική ή σωματική και εκδηλώνεται μέσα από πρακτικές, όπως η διενέργεια ιατρικών πράξεων χωρίς ενημερωμένη συναίνεση, η ελλιπής ενημέρωση της εγκύου, οι επαναλαμβανόμενες κολπικές εξετάσεις χωρίς ένδειξη, αλλά και ο χειρισμός Christeller, δηλαδή η έντονη πίεση στην κοιλιά της επιτόκου κατά την έξοδο του εμβρύου. Σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες κατά τον φυσιολογικό τοκετό η πρόοδος του τραχήλου θα πρέπει να ελέγχεται περίπου ανά τέσσερις ώρες, ενώ στην πράξη στην Ελλάδα οι εξετάσεις πραγματοποιούνται πολλές φορές πολύ συχνότερα. Ο χειρισμός Christeller έχει εγκαταλειφθεί σε πολλές χώρες, καθώς θεωρείται επικίνδυνος τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο». Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος αποκάλυψε ότι έχει βιώσει όλα τα είδη μαιευτικής βίας κατά τους δικούς της τοκετούς, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν επιθυμεί να προβάλλεται η προσωπική της εμπειρία, αλλά να αναδειχθεί το ίδιο το φαινόμενο. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ψυχολογικής βίας ανέφερε την άσκηση πίεσης προς τις επιτόκους ότι το παιδί τους κινδυνεύει εάν δεν υποβληθούν άμεσα σε καισαρική τομή, ακόμη και όταν, όπως υποστήριξε, δεν υπάρχει πραγματική ιατρική ένδειξη. «Θα πεθάνει το μωρό σου αν δεν κάνουμε καισαρική τώρα, μου είχαν πει. Βέβαια δεν έκανα καισαρική και το μωρό μου δεν έπαθε τίποτα. Γιατί ήμουν μαία και έβλεπα ότι ήταν πάρα πολύ καλά οι καρδιακοί ρυθμοί του. Βίωνα μια δύναμη μέσα μου ότι μπορώ να τα καταφέρω. Και όλο αυτό βοήθησε στο να παραμείνω στην αίθουσα τοκετών και όχι να μεταφερθώ στο χειρουργείο. Αν όμως δεν ήμουν μαία, 100% θα με είχαν οδηγήσει με αυτή τη μορφή ψυχολογικής βίας, σε ένα αναίτιο χειρουργείο».

Ο φυσιολογικός τοκετός συμβάλλει στην καλύτερη ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος του νεογνού

Αναφερόμενη στους παράγοντες που οδηγούν στα υψηλά ποσοστά καισαρικών στη χώρα, η κ. Νούσια εκτίμησε ότι η Ελλάδα συνεχίζει να λειτουργεί με έντονα ιατροκεντρικό μοντέλο, σε αντίθεση με άλλα ευρωπαϊκά συστήματα, όπου οι μαίες διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαχείριση των φυσιολογικών κυήσεων και των φυσιολογικών τοκετών. Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου υποστήριξε ακόμη ότι ο φυσιολογικός τοκετός συνοδεύεται από ταχύτερη ανάρρωση της μητέρας και ευνοεί τη μεταφορά του μικροβιώματος στο νεογνό, γεγονός που, όπως είπε, συμβάλλει στην καλύτερη ανάπτυξη του ανοσοποιητικού του συστήματος. Ολοκληρώνοντας, απηύθυνε έκκληση στις εγκύους να ενημερώνονται επαρκώς πριν από τον τοκετό, να καταρτίζουν σχέδιο τοκετού, να ζητούν ενημερωμένη συναίνεση για κάθε ιατρική πράξη και να γνωρίζουν ότι, υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις, ακόμη και μετά από μία καισαρική τομή μπορεί να είναι εφικτός ένας φυσιολογικός τοκετός σε επόμενη κύηση.

«Η μαιευτική βία επηρεάζει και το δημογραφικό»

Η κ. Νούσια εστίασε ιδιαίτερα και στις μακροπρόθεσμες ψυχολογικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει μια αρνητική εμπειρία τοκετού. «Πολλές γυναίκες που έχουν βιώσει μαιευτική βία εμφανίζουν δευτεροπαθή τοκοφοβία, δηλαδή έντονο φόβο να ξαναμείνουν έγκυες και να γεννήσουν μετά από μια τραυματική εμπειρία τοκετού. Στο Παρατηρητήριο καταγράφονται μαρτυρίες γυναικών που δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν να αποκτήσουν δεύτερο παιδί επειδή έχουν τρομοκρατηθεί από όσα βίωσαν κατά τον πρώτο τοκετό τους». Ολοκληρώνοντας η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου υποστήριξε ότι η μαιευτική βία δεν επηρεάζει μόνο τη σωματική και ψυχική υγεία της μητέρας, αλλά μπορεί να έχει και ευρύτερες κοινωνικές προεκτάσεις, εκτιμώντας ότι σε μια χώρα που αντιμετωπίζει έντονο δημογραφικό πρόβλημα, ο φόβος μιας νέας εγκυμοσύνης μετά από μια τραυματική εμπειρία τοκετού αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που μπορεί να αποτρέπει ορισμένες γυναίκες από το να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά.