Στο επίκεντρο των πρωτοβουλιών της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας βρίσκεται η πρόληψη των δερματικών καρκίνων και η σωστή προστασία δέρματος και ματιών, ειδικά για τα παιδιά· το Σάββατο, η Εταιρεία σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων πραγματοποίησε εκστρατεία ενημέρωσης του κοινού με βασική θεματική την ορθή προστασία από τον ήλιο.

Τα μέτρα προστασίας από τον ήλιο συμβάλλουν ουσιαστικά στην πρόληψη εμφάνισης μελανώματος, ενώ η ενημέρωση του πληθυσμού και η προληπτική εξέταση ενός νεοεμφανισθέντος σπίλου ή μιας μεταβολής σε προϋπάρχοντα σπίλο οδηγούν στην έγκαιρη διάγνωση και κατ’ επέκταση σε καλύτερη πρόγνωση, επισημαίνει η Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία (ΕΑΕ).

Οι καρκίνοι του δέρματος είναι συχνοί· χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τους μη μελανωτικούς και το μελάνωμα.

Οι πρώτοι είναι σημαντικά περισσότεροι, αλλά συχνά δεν καταγράφονται ούτε αναφέρονται στα επιδημιολογικά στοιχεία διαφόρων χωρών, επειδή είναι εύκολα ιάσιμοι. Σύμφωνα με τα στοιχεία του IARC Π.Ο.Υ. για το 2022 εκτιμήθηκαν περίπου 1.350.000 νέα περιστατικά παγκοσμίως.

Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει το μελάνωμα, μια καρκίνου μορφή που μπορεί να καταστεί απειλητική για τη ζωή. Το 2022 καταγράφηκαν περίπου 332.000 νέα περιστατικά σε παγκόσμιο επίπεδο (IARC του Π.Ο.Υ.). Αναμένεται ανοδική τάση εμφάνισης νέων περιστατικών την επόμενη 20ετία.

Στην Ελλάδα τα νέα περιστατικά μελανώματος υπολογίζονται σε περίπου 1.500 ετησίως· παρότι η επιβίωση έχει βελτιωθεί και στη χώρα μας, απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή, καθώς υστερούμε σε αυτό το πεδίο έναντι της υπόλοιπης Ευρώπης.

Ο ήλιος είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία και την ευεξία μας· παράλληλα, όμως, η αλόγιστη και χωρίς τις απαραίτητες προφυλάξεις έκθεση στον ήλιο συνεπάγεται κινδύνους για το δέρμα μας.

-Προστατεύουμε δέρμα και μάτια
-Φοράμε προστατευτικό ρουχισμό
-Πλατύγυρο καπέλο, που σκεπάζει τα αυτιά και τον αυχένα
-Γυαλιά που απορροφούν τις υπεριώδεις ακτίνες (γιατί και σ’ αυτό το όργανο προκαλούνται σοβαρές βλάβες)
-15-30 λεπτά πριν την έκθεση στον ήλιο εφαρμόζουμε αντιηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας τουλάχιστον SPF >30.

-Προστατεύουμε τα παιδιά:
α) βρέφη έως 6 μηνών δεν πρέπει να εκτίθενται στην ηλιακή ακτινοβολία.
β) Νήπια: ελάχιστη έκθεση με γυμνό σώμα στον ήλιο, προστατευμένα με αντιηλιακό υψηλού δείκτη προστασίας (SPF 50). Δεν τα αφήνουμε πολύ ώρα στον ήλιο. Φροντίζουμε να είναι ντυμένα και να φοράνε πλατύγυρο καπέλο και γυαλιά ηλίου.
γ) Παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας που παίζουν υπό τον ήλιο φροντίζουμε να φορούν πλατύγυρο καπέλο, γυαλιά ηλίου και να είναι ντυμένα, ενώ απλώνουμε αντιηλιακό στα ακάλυπτα σημεία του σώματός τους.

-Αποφεύγουμε την έκθεση στον ήλιο μεταξύ 11.00-16.00 (ώρες κατά τις οποίες είναι εντονότερη η ηλιακή ακτινοβολία). Πιο απλά: αποφεύγουμε την έκθεση του σώματός μας στον ήλιο όταν η σκιά μας είναι μικρότερη του ύψους μας. Το πρωί ή το απόγευμα η ηλιακή ακτινοβολία είναι λιγότερο έντονη.

-Επαναλαμβάνουμε την εφαρμογή αντιηλιακού κάθε δύο ώρες ή συντομότερα αν βουτήξουμε στη θάλασσα ή αν έχουμε ιδρώσει.

-Προσέχουμε στη θάλασσα και την πισίνα: Οι υπεριώδεις ακτίνες φτάνουν ακόμη και κάτω από το νερό. Μπορεί να μην αισθανόμαστε κάψιμο, αλλά η ακτινοβολία δρα.

-Υπό ομπρέλα θαλάσσης δεχόμαστε ηλιακή ακτινοβολία, καθώς αυτή αντανακλάται από την επιφάνεια της παραλίας· γι’ αυτό και μαυρίζουμε ξαπλωμένοι ή καθιστοί κάτω από ομπρέλα. Επιπλέον, υπεριώδη ακτινοβολία δέχονται και οι επιβάτες βάρκας ή φουσκωτού, ακόμα κι αν υπάρχει τέντα, λόγω αντανάκλασης από την επιφάνεια της θάλασσας.

Τα τζάμια των αυτοκινήτων δεν εμποδίζουν την υπεριώδη ακτινοβολία να φτάσει στο δέρμα μας, εκτός κι αν διαθέτουν ειδικό φίλτρο. Γι’ αυτόν τον λόγο δεν ακουμπάμε τον αγκώνα στο ανοιχτό παράθυρο και τηρούμε όλα τα μέτρα προστασίας ακόμα και μέσα στο αμάξι.

Δεν είναι όλα τα δέρματα το ίδιο ευαίσθητα στην ηλιακή ακτινοβολία. Υπάρχουν 6 τύποι δέρματος:

1) Δέρμα τύπου Ι (εξαιρετικά ευαίσθητο στον ήλιο): Ανοιχτόχρωμο δέρμα, συχνά με μπλε/πράσινα μάτια και κόκκινα/ξανθά μαλλιά. Πάντα καίγεται, ποτέ δεν μαυρίζει.
2) Δέρμα τύπου II (πολύ ευαίσθητο στον ήλιο): Ανοιχτόχρωμο δέρμα, μπλε μάτια, ξανθά/καστανά μαλλιά. Καίγεται εύκολα, μαυρίζει ελάχιστα.
3) Δέρμα τύπου III (ελάχιστα ευαίσθητο στον ήλιο): Ανοιχτό καφέ δέρμα, καστανά μαλλιά, καστανά/γκρίζα μάτια. Μέτριο κάψιμο, μαυρίζει σταδιακά σε ανοιχτό καφέ.
4) Δέρμα τύπου IV (ελάχιστα ευαίσθητο στον ήλιο): Ανοιχτό καφέ/λαδί δέρμα. Καίγεται ελάχιστα, μαυρίζει καλά έως μέτρια καφέ.
5) Δέρμα τύπου V (μη ευαίσθητο στον ήλιο): Καφέ/σκούρο καφέ δέρμα. Σπάνια καίγεται, μαυρίζει καλά.
6) Δέρμα τύπου VI (μη ευαίσθητο στον ήλιο): Δέρμα με σκούρα χρώση/μαύρο. Ποτέ δεν καίγεται, με έντονη χρώση.

Άτομα με πολλούς σπίλους (ελιές), ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα και ηλικιωμένοι πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τον ήλιο. Προσοχή χρειάζεται επίσης σε όσους εργάζονται σε κλειστούς χώρους, προστατευμένοι από τον ήλιο, και ξαφνικά εκτίθενται σε αυτόν (π.χ. όταν πάνε για μπάνιο το Σαββατοκύριακο ή στις διακοπές τους).

Ο ήλιος απαιτεί προσοχή όχι μόνο στην παραλία, αλλά και σε υψόμετρο (βουνά)· ιδιαίτερα σε ηλιόλουστες ημέρες με χιόνι τριγύρω.

Τέλος, υπάρχει σθεναρή σύσταση κατά της έκθεσης σε υπεριώδη ακτινοβολία σε εσωτερικούς χώρους (Solarium). Το IARC της Π.Ο.Υ. έχει κατατάξει αυτή την πρακτική ως καρκινογόνο κατηγορίας Ι, όπως το κάπνισμα.