Ο Ντόναλντ Τραμπ χθες εκτίμησε πως η κατάπαυση του πυρός «βρίσκεται υπό μηχανική υποστήριξη της αναπνοής», κατακεραυνώνοντας την απάντηση της Τεχεράνης στην αμερικανική πρόταση για μόνιμο τέλος του πολέμου, ενώ το Ιράν αντιπαρέβαλε πως είναι έτοιμο να ανταποδώσει αν δεχθεί επίθεση.

Μετά από περισσότερο από έναν μήνα ανακωχής, οι διπλωματικές διαβουλεύσεις ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη φαίνεται να έχουν παγώσει· οι δύο πλευρές διαβιβάζουν μέσω Πακιστάν σχέδια για σταθεροποίηση της κατάπαυσης του πυρός, μέχρι στιγμής όμως άκαρπα.

Η ιρανική ανταπρόταση στην τελευταία αμερικανική πρόταση είναι «για τα σκουπίδια», δήλωσε ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο. «Η κατάπαυση του πυρός είναι σε μηχανική υποστήριξη της αναπνοής, όπως όταν ο γιατρός σου λέει: “κύριε, ο αγαπημένος σας έχει μόλις 1% πιθανότητα να επιζήσει”», συνέχισε.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ αντείπε ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν είναι έτοιμες «να ανταποδώσουν» και να δώσουν «μάθημα» σε οποιαδήποτε επίθεση, προσθέτοντας πως όποιος επιτεθεί «θα εκπλαγεί».

Σε τηλεφωνική συνέντευξη στο Fox News, ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ τόνισε πως σχεδιάζει να επαναφέρει την επιχείρηση συνοδείας πλοίων που επιθυμούν να εγκαταλείψουν τον Κόλπο μέσω του στενού του Ορμούζ, δίοδο που ουσιαστικά έχει αποκλείσει το Ιράν αφότου ξεκίνησε ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος εναντίον του στις 28 Φεβρουαρίου.

Την επιχείρηση συνοδείας είχε διακόψει στις 5 Μαΐου, την επομένη της έναρξής της, λέγοντας πως υπήρξε «μεγάλη πρόοδος» στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν για συμφωνία—πριν χθες αναδιπλωθεί.

Η Wall Street Journal ανέφερε παράλληλα πως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διεξήγαγαν τον Απρίλιο στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, χτυπώντας πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο νησί Λαβάν, ιρανικό έδαφος στον Κόλπο.

Η άμεση συμμετοχή των Εμιράτων, που δεν έχει επιβεβαιωθεί από το Αμπού Ντάμπι, ενδέχεται να σηματοδοτήσει σημείο καμπής στην κλιμάκωση. Μέχρι τώρα, καμία από τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου δεν είχε ανακηρυχθεί επίσημα εμπόλεμο μέρος. Μόνο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ήταν γνωστοί συμμετέχοντες στις επιθέσεις εναντίον της Τεχεράνης.

«Νόμιμα δικαιώματα»

«Το μόνο που ζητήσαμε» είναι η απόλυτη τήρηση «των νόμιμων δικαιωμάτων του Ιράν», δήλωσε χθες ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.

Πριν απαριθμήσει τις διεκδικήσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας: «το τέλος του πολέμου στην περιοχή», συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων και «την αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων που ανήκουν στον ιρανικό λαό και έχουν δεσμευτεί άδικα εδώ και χρόνια».

Σύμφωνα με την WSJ, επικαλούμενη καλά πληροφορημένες πηγές, η ιρανική πρόταση πρότεινε σταδιακό άνοιγμα του στενού του Ορμούζ και ταυτόχρονη κατάργηση του αμερικανικού αποκλεισμού.

Σύμφωνα πάντα με την εφημερίδα, το Ιράν μιλά για διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα μετά από 30 ημέρες. Προσφέρει την «αραίωση» μέρους του πολύ εμπλουτισμένου ουρανίου του, αλλά αρνείται την καταστροφή του εξοπλισμού του και την επιβολή 20ετούς μορατόριουμ στον εμπλουτισμό.

Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και άλλες δυτικές κυβερνήσεις κατηγορούν την Τεχεράνη ότι επιδιώκει πυρηνικό οπλοστάσιο, κάτι που η άλλη πλευρά διαψεύδει εδώ και δεκαετίες, επιμένοντας ότι δεν θα εγκαταλείψει το δικαίωμά της σε ειρηνικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Το αδιέξοδο γύρω από τον αποκλεισμό του στενού του Ορμούζ—κομβικού για την παγκόσμια τροφοδοσία υδρογονανθράκων—ανέβασε ξανά χθες τις τιμές του μαύρου χρυσού.

Στο κλείσιμο της χθεσινής συνεδρίασης, το βαρέλι Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλία αναφοράς, είχε κερδίσει 2,88%, στα 104,21 δολάρια. Γύρω στις 04:00 (ώρα Ελλάδας), το βαρέλι West Texas Intermediate (WTI), αμερικανικής ποικιλίας αναφοράς για παράδοση τον Ιούνιο, είχε φθάσει στα 98,69 δολάρια (+0,69%).

Κίνδυνος «ανθρωπιστικής κρίσης»

Για τον επικεφαλής του σαουδαραβικού πετρελαϊκού κολοσσού ARAMCO, ο πόλεμος, που έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στην πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, έχει προκαλέσει το «μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ» που έχει γνωρίσει ο πλανήτης.

«Ακόμα κι αν το στενό του Ορμούζ άνοιγε αύριο, θα χρειάζονταν μήνες για να επαναφέρει την ισορροπία η αγορά», τόνισε ο Αμίν Νάσερ, προβλέποντας ότι οι αγορές δεν θα επανέλθουν σε ομαλότητα πριν το 2027.

Πέρα από τους υδρογονάνθρακες, το Ορμούζ είναι αρτηρία κρίσιμη για τη μεταφορά λιπασμάτων—από εκεί περνά το ένα τρίτο των διεθνώς εμπορευόμενων ποσοτήτων.

Ο αποκλεισμός του κινδυνεύει να δημιουργήσει μέσα σε «λίγες εβδομάδες» νέα «μείζονα ανθρωπιστική κρίση», προειδοποίησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Ζόρζι Μορέιρα ντα Σίλβα, ο πορτογάλος επικεφαλής της ομάδας εργασίας του ΟΗΕ επιφορτισμένης να διασφαλίσει την ελεύθερη κυκλοφορία αυτών των κρίσιμων πρώτων υλών.

Η Τεχεράνη «δεν δείχνει κανένα σημάδι πως θα υποχωρήσει»· αντίθετα φαίνεται να «υπολογίζει πως η παγκόσμια άνοδος των τιμών του πετρελαίου και οι ελλείψεις αγαθών θα αναγκάσουν τον Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο χωρίς να εξασφαλίσει τις σημαντικές παραχωρήσεις, ιδίως όσον αφορά το (ιρανικό) πυρηνικό πρόγραμμα που ζητά», εκτιμά το αμερικανικό κέντρο μελετών Soufan Center.

Στον Λίβανο, το άλλο βασικό πεδίο του πολέμου, όπου τυπικά ισχύει κατάπαυση του πυρός από τις 17 Απριλίου, το Ισραήλ και το προσκείμενο στο Ιράν κίνημα Χεζμπολά συνεχίζουν να ανταλλάσσουν πλήγματα.

Νέες συνομιλίες, που θεωρητικά θα ανοίξουν τον δρόμο για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην ισραηλινή και τη λιβανική κυβέρνηση, αναμένεται να διεξαχθούν μεθαύριο Πέμπτη και την Παρασκευή στην Ουάσιγκτον.