Αυτή την εβδομάδα τίθεται σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, δύο νέες σημαντικές παρεμβάσεις που καθιστούν τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό «καταλυτικό εργαλείο» για οφειλέτες που επιθυμούν να ρυθμίσουν τα χρέη τους προς τράπεζες, εταιρίες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), εφορία και ασφαλιστικά ταμεία (ΕΦΚΑ).

Πρόκειται για δύο νέα μέτρα που εισάγονται για τη διευκόλυνση της ρύθμισης του ιδιωτικού χρέους. Το πρώτο αφορά τη διάσωση της πρώτης κατοικίας, για πρώτη φορά μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Εξωδικαστικού, και το δεύτερο στη μείωση του κατώτατου ορίου χρέους στα 5.000 ευρώ, από 10.000 ευρώ που ίσχυε μέχρι σήμερα.

Μέσω του Εξωδικαστικού, οι οφειλέτες μπορούν να επιτύχουν «κούρεμα» της οφειλής τους και αποπληρωμή σε έως 240 δόσεις, γεγονός που οδηγεί σε χαμηλότερη μηνιαία δόση. Το ακριβές ποσό της δόσης προσδιορίζεται από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας, λαμβάνοντας υπόψη περιουσιακά και εισοδηματικά κριτήρια.

Όπως αναφέρουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ πηγές του υπουργείου, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών γίνεται ολοένα και πιο ισχυρό «όπλο» για ιδιώτες με χρέη προς τράπεζες και Δημόσιο, παρέχοντας σημαντική «ανάσα» στη διαχείριση των οφειλών τους.

Η επιλογή του Εξωδικαστικού αποτελεί λύση και διέξοδο, ειδικά μετά τις βελτιώσεις που έχουν ενσωματωθεί από τον Απρίλιο του προηγούμενου έτους. Ο διπλασιασμός των οικονομικών κριτηρίων ευάλωτων πολιτών, η υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης από όλους τους πιστωτές και η ένταξη της μεσαίας τάξης στο πλαίσιο του Εξωδικαστικού, ενίσχυσαν τη λειτουργικότητα του μηχανισμού. Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό επιτυχίας των αιτήσεων υπερέβη το 80%, με 8 στις 10 ρυθμίσεις να ολοκληρώνονται επιτυχώς.

Η αποτελεσματικότητα του Εξωδικαστικού ως «πολυεργαλείο» ρύθμισης χρεών επιβεβαιώνεται από τα επίσημα στοιχεία: έως τα τέλη Απριλίου, οι επιτυχείς ρυθμίσεις έφτασαν τις 60.388, αφορώντας αρχικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ. Εξ αυτών, 6.971 αφορούν ευάλωτους οφειλέτες και 439 Άτομα με Ειδικές Ανάγκες.

Για τον υπουργό Κυριάκο Πιερρακάκη, το ιδιωτικό χρέος αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της οικονομίας και η διαχείρισή του «πολιτική συνοχής, πολιτική δεύτερης ευκαιρίας». Όπως τόνισε στην ομιλία του στο Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος, «πίσω από κάθε οφειλή υπάρχουν άνθρωποι και οι ιστορίες τους. Υπάρχουν επιχειρήσεις που δίνουν μάχη καθημερινά για να σταθούν στην αγορά. Υπάρχουν οικογένειες που αγωνίζονται να ορθοποδήσουν».

Προστασία της πρώτης κατοικίας όλων των οφειλετών μέσω Εξωδικαστικού Μηχανισμού: Για πρώτη φορά, οι οφειλέτες μπορούν να διαχωρίζουν την κύρια κατοικία τους από την υπόλοιπη περιουσία, ώστε να επιτυγχάνουν μεγαλύτερο «κούρεμα» και χαμηλότερες δόσεις. Η προστασία της πρώτης κατοικίας προσφέρεται με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών στοιχείων, μέσω της αίτησης ρύθμισης στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού.

Έτσι, το ύψος του «κουρέματος» και της μηνιαίας δόσης θα προσδιορίζεται βάσει της αξίας της πρώτης κατοικίας και των εισοδημάτων του οφειλέτη, με αποτέλεσμα βελτιωμένους όρους αποπληρωμής.

Θεσπίζεται η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού: Η κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού θα αίρεται εφόσον έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής και έχουν ρυθμιστεί οι υπόλοιπες υποχρεώσεις προς τη φορολογική διοίκηση. Η ρύθμιση αυτή προσφέρει «ανάσα» σε όσους καταβάλλουν προσπάθεια να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους και να επιστρέψουν στην οικονομική κανονικότητα.

Εντάσσονται και μικρότερες οφειλές, από 5.000 ευρώ: Η πρόσβαση στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό διευρύνεται, καθώς πλέον οι οφειλέτες με συνολικές οφειλές από 5.000 ευρώ και άνω μπορούν να υποβάλουν αίτηση, από 10.000 ευρώ που ίσχυε. Η αλλαγή αυτή εντάσσει μικρότερους οφειλέτες στο πλαίσιο προστασίας και ρύθμισης.

Θεσπίζεται νέα δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεις για παλαιές αρρύθμιστες οφειλές: Η ρύθμιση αφορά οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τον Δεκέμβριο του 2023 και δεν είχαν ρυθμιστεί μέχρι τις 21/4/2026. Πλέον, θα μπορούν να ενταχθούν σε πρόγραμμα ρύθμισης έως 72 δόσεις, εφόσον οι νεότερες οφειλές έχουν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.

Στελέχη του υπουργείου εξηγούν ότι ως κομβικό σημείο τέθηκε η 31η Δεκεμβρίου 2023, καθώς το 90% των οφειλών δημιουργήθηκε την περίοδο της κρίσης. Οι οφειλές από το 2024 και μετά θα ρυθμίζονται με την πάγια ρύθμιση των 24–48 δόσεων. Επιπλέον, το Δημόσιο εισπράττει 3,2 δισ. ευρώ από την πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Η επέκταση σε 72 δόσεις θα οδηγούσε σε απώλεια εσόδων περίπου 2,5 δισ. ευρώ ετησίως, επηρεάζοντας τους δημοσιονομικούς κανόνες.

Η ρύθμιση των 72 δόσεων λειτουργεί συμπληρωματικά ή εναλλακτικά με τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, ανάλογα με το τι συμφέρει τον κάθε οφειλέτη. Ωστόσο, η δυνατότητα «κουρέματος» της οφειλής παρέχεται αποκλειστικά μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.