Το δημογραφικό πρόβλημα τα τελευταία χρόνια έχει περάσει στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης στην Ελλάδα. Δεν αφορά μόνο τους αριθμούς των γεννήσεων ή τη γήρανση του πληθυσμού, αλλά εκτείνεται σε ολόκληρη την οικονομία, την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό σύστημα, την περιφέρεια, ακόμη και στη δυνατότητα συγκεκριμένων περιοχών να συνεχίσουν να υπάρχουν τα επόμενα χρόνια. Η συζήτηση που κάποτε περιοριζόταν κυρίως σε ειδικούς και ακαδημαϊκούς, σήμερα μεταφέρεται όλο και περισσότερο στις επιχειρήσεις, τις τράπεζες και την πραγματική οικονομία.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Eurobank τα τελευταία χρόνια έχει επιλέξει να αναπτύξει μια σειρά πρωτοβουλιών μέσω του προγράμματος «ΜΠΡΟΣΤΑ για την Οικογένεια», προσπαθώντας να συνδέσει τη στήριξη της οικογένειας με την εργασία, τη στέγαση, την περιφερειακή ανάπτυξη και την ενίσχυση νέων ανθρώπων που θέλουν να μείνουν στον τόπο τους. Με αφορμή τη συμμετοχή του σε πάνελ για το δημογραφικό στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο Group Chief Marketing Officer του Ομίλου της Eurobank, Μιχάλης Βλασταράκης, μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για τις διαστάσεις του προβλήματος, τις αλλαγές στις προτεραιότητες των νέων γενεών αλλά και για το πώς μια τράπεζα μπορεί να παρέμβει σε ένα τόσο σύνθετο κοινωνικό ζήτημα.

«Το δημογραφικό ζήτημα είναι ταυτόχρονα οικονομικό, κοινωνικό και βαθιά πολιτισμικό», επισημαίνει. Όπως εξηγεί, η οικονομική ανασφάλεια αποτελεί βασικό ανασταλτικό παράγοντα για τη δημιουργία οικογένειας, ιδιαίτερα για τις νεότερες γενιές που βίωσαν τα προηγούμενα χρόνια κρίσεις, αβεβαιότητα και αυξημένο κόστος ζωής. «Η έλλειψη αποφασιστικότητας των νέων για τη δημιουργία οικογένειας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εργασιακή και οικονομική ανασφάλεια, στο αυξημένο κόστος ζωής των τελευταίων ετών αλλά και την ασάφεια των προοπτικών που βιώνουν οι νεότερες γενιές», τονίζει.

Παράλληλα, θεωρεί ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη, αφού έχουν αλλάξει οι προτεραιότητες και ο τρόπος ζωής. «Οι έρευνες δείχνουν πως η επιθυμία για οικογένεια έχει μετατεθεί χρονικά και βρίσκεται σε χαμηλότερη προτεραιότητα σε σχέση με άλλες ανάγκες: την καλή ζωή, την επαγγελματική επιτυχία, τα ταξίδια», επισημαίνει, προσθέτοντας ότι η αλλαγή αυτή δεν είναι προσωρινή αλλά συνιστά βαθύτερη κοινωνική μεταστροφή.

Για την Eurobank, το στεγαστικό αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες που επηρεάζουν τον οικογενειακό σχεδιασμό. Η αύξηση του κόστους αγοράς ή ενοικίασης κατοικίας έχει καταστήσει τη δημιουργία οικογένειας πολύ πιο δύσκολη για πολλά νέα ζευγάρια, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα. «Λαμβάνοντας υπόψη το κόστος απόκτησης ή ενοικίασης κατοικίας, είναι αυτονόητο ότι το στεγαστικό συγκαταλέγεται στους πλέον καθοριστικούς παράγοντες για τον οικογενειακό σχεδιασμό των νέων ζευγαριών», υπογραμμίζει ο κ. Βλασταράκης.

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «ΜΠΡΟΣΤΑ για την Οικογένεια», η τράπεζα έχει σχεδιάσει εξειδικευμένα στεγαστικά προϊόντα κοινωνικής στόχευσης για τα ανατολικά σύνορα της χώρας, από τον Έβρο μέχρι το Καστελόριζο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται στεγαστικό δάνειο για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, με σημαντική επιδότηση επιτοκίου και σταθερό επιτόκιο 1% για 40 χρόνια.

Ταυτόχρονα, η Eurobank επιδιώκει να συνδέσει το δημογραφικό με την απασχόληση και την περιφερειακή ανάπτυξη. Όπως εξηγεί ο κ. Βλασταράκης, η οικονομική ασφάλεια και οι προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης αποτελούν προϋποθέσεις για να μπορέσουν οι νέοι να σχεδιάσουν το μέλλον τους. «Αν έπρεπε να ξεχωρίσω έναν παράγοντα, αυτός θα ήταν η οικονομική ασφάλεια, και ειδικότερα η ισότιμη πρόσβαση στην εργασία και οι προοπτικές εξέλιξης», σημειώνει.

Με βάση αυτή τη λογική, η τράπεζα προχώρησε το 2022 στη μεταφορά 75 θέσεων customer service από την Αθήνα στον Έβρο και το Βόρειο Αιγαίο. Η κίνηση στόχευε διπλά: τόσο στη δημιουργία σταθερών θέσεων εργασίας σε ακριτικές περιοχές όσο και στη δυνατότητα των νέων να παραμείνουν στον τόπο τους.

«Η απόφαση αυτή είχε πολλαπλά οφέλη, τόσο για αρκετούς νέους από τα ανατολικά σύνορα που πήραν την απόφαση να μείνουν στον τόπο τους και να κάνουν τον οικογενειακό προγραμματισμό τους εκεί, όσο και για την Τράπεζα που υποδέχθηκε νέο, μόνιμο ανθρώπινο δυναμικό», υπογραμμίζει.

Παράλληλα, η τράπεζα εκτιμά ότι η τηλεργασία και τα υβριδικά μοντέλα απασχόλησης μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο αποκέντρωσης και καλύτερης ισορροπίας μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής. «Το υβριδικό μοντέλο εργασίας που εφαρμόζουμε σε όλες τις Μονάδες της Τράπεζας μετά την πανδημία του COVID-19, έχει αποδεδειγμένα ενισχύσει την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για την απόφαση δημιουργίας οικογένειας ή απόκτησης ενός ακόμα παιδιού», επισημαίνει.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στις ακριτικές περιοχές της χώρας, όπου, όπως τονίζει, το δημογραφικό αποκτά ακόμη πιο επείγοντα χαρακτηριστικά. Για την Eurobank, η απώλεια πληθυσμού στην περιφέρεια δεν είναι απλώς ένας αριθμός αλλά μια εξέλιξη που μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη τη λειτουργία μιας τοπικής κοινωνίας. «Σε μικρά νησιά και απομακρυσμένες περιοχές, ακόμη και η απώλεια λίγων κατοίκων μπορεί να οδηγήσει σε κρίσιμες εξελίξεις, όπως το κλείσιμο ενός σχολείου, που με τη σειρά του επιταχύνει την αποψίλωση της περιοχής», επισημαίνει.

Όπως εξηγεί, η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει ένα ενιαίο δημογραφικό πρόβλημα αλλά πολλές διαφορετικές εκδοχές του, ανάλογα με την περιοχή και τις τοπικές συνθήκες. «Δεν μιλάμε για ένα ενιαίο ζήτημα, αλλά για διαφορετικά “οικοσυστήματα” όπου το πρόβλημα αυτό έχει άλλα αίτια, άλλες συνέπειες και άλλους τρόπους αντιμετώπισης», σημειώνει.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η συνεργασία με την AFI Microfinance, μέσω της οποίας έχουν ήδη δοθεί δεκάδες μικροδάνεια σε νέους ανθρώπους στον Έβρο που θέλουν να δημιουργήσουν τη δική τους επαγγελματική δραστηριότητα.

«Μέσω της AFI, έχουν ήδη δοθεί 64 επαγγελματικά δάνεια έως 25.000 ευρώ με κοινωνική στόχευση, σε νέες και νέους μόνιμους κατοίκους του Έβρου που επιθυμούν να παραμείνουν στον τόπο τους και να κυνηγήσουν τα όνειρά τους εκεί», επισημαίνει.

Σημαντικό κομμάτι της πρωτοβουλίας αποτελεί και η συνεργασία με το σωματείο Be-Live, μέσα από την οποία έχουν ήδη γεννηθεί περισσότερα από 80 παιδιά. Η δράση αυτή αφορά ζευγάρια που επιθυμούσαν να αποκτήσουν παιδί αλλά αντιμετώπιζαν οικονομικά και ιατρικά εμπόδια. «Οι περιπτώσεις αυτές αναδεικνύουν με τον πιο σαφή τρόπο ότι, όταν υπάρχει η πρόθεση, η στοχευμένη στήριξη μπορεί να οδηγήσει σε απτό αποτέλεσμα», υπογραμμίζει.

Οι επιχειρήσεις μπορούν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο, εκτιμά ο κ. Βλασταράκης, αρκεί να αντιληφθούν ότι το δημογραφικό αφορά συνολικά τη λειτουργία της οικονο