Ένα νέο πλαίσιο στα πρόστιμα της εφορίας τίθεται σε εφαρμογή για πλήθος φορολογουμένων και επιχειρήσεων που έχουν ήδη υποβάλει (ή πρόκειται να υποβάλουν εφεξής) εκπρόθεσμες δηλώσεις στην εφορία.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αποκαθιστά μια πάγια στρέβλωση στον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, περιορίζοντας σημαντικά τις περιπτώσεις όπου επιβάλλεται το διοικητικό πρόστιμο των 100, 250 ή 500 ευρώ ανά παράλειψη δήλωσης.
Η απαλλαγή αφορά φορολογούμενους οι οποίοι, όπως διαπιστώνεται πλέον συχνά από τις διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ, δεν υπέβαλαν δήλωση – ή την υπέβαλαν εκ των υστέρων και εκπρόθεσμα – όταν δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή ή το τυχόν ποσό είναι ελάχιστο.
Η ουσιαστική αλλαγή που επέρχεται (με το άρθρο 37 του νόμου) είναι πως η φορολογική διοίκηση δεν θα επιβάλλει πια αδιακρίτως πρόστιμο σε όσους παραλείπουν ή καθυστερούν την υποβολή μιας δήλωσης.
Η συγκεκριμένη διάταξη δεν καταργεί εντελώς τις κυρώσεις για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις. Παρ’ όλα αυτά εξορθολογίζει ή διαγράφει το πρόστιμο όταν η παράβαση είναι τυπική και δεν έχει εισπρακτικό ή δημοσιονομικό αντίκτυπο.
Οι ρυθμίσεις τίθενται σε ισχύ από την επομένη της δημοσίευσης του σχετικού νόμου 5301, από τις 15 Μαΐου 2026. Όσοι έχουν ήδη καταβάλει σχετικά ποσά θα λάβουν τα χρήματα πίσω – με αναδρομική ισχύ από το 2024.
Σύμφωνα με το άρθρο 37 του νόμου, όπως ήδη ισχύει, πρόστιμο δεν θα επιβάλλεται πλέον για τις εξής κεντρικές κατηγορίες:
– εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, όταν το εκκαθαριστικό είναι μηδενικό ή πιστωτικό, καθώς και όταν το χρεωστικό ποσό δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
– εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις “πληροφοριακού χαρακτήρα”, των οποίων η υποβολή δεν δημιουργεί φορολογική υποχρέωση πληρωμής.
– εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών (εκτός ΦΠΑ και ΦΜΑ), όταν ο οφειλόμενος φόρος δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
– εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις παρακράτησης φόρου (εξαιρουμένων των δηλώσεων φόρου τυχερών παιγνίων), εφόσον το προς απόδοση ποσό δεν υπερβαίνει πάλι το όριο των 100 ευρώ.
Η απαλλαγή επεκτείνεται και σε δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου ή από ενήλικο για υποχρεώσεις που ανάγονται σε έτος κατά το οποίο ήταν ανήλικος. Καλύπτει επίσης τη δήλωση εισοδήματος του γονέα, στο μέρος που αφορά εισόδημα ανήλικου τέκνου το οποίο προστίθεται στο δικό του.
Στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ το πρόστιμο συνεχίζει να επιβάλλεται, ωστόσο όταν δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ αντί των 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν ανά περίπτωση. Παράλληλα καταργείται το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Απαλλαγή προβλέπεται και για τις τροποποιητικές δηλώσεις που καταθέτουν οι φορολογούμενοι προκειμένου να διορθώσουν λάθη στις αρχικές. Τα πρόστιμα δεν θα επιβάλλονται όταν υποβάλλεται:
α) εκπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση φορολογίας εισοδήματος φυσικού ή νομικού προσώπου, αν το πρόσθετο φόρος που βεβαιώνεται δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ σε σύγκριση με την αρχική δήλωση·
β) εκπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση Φ.Π.Α. ή δήλωση παρακρατούμενου φόρου, όταν η σχετική αρχική δήλωση έχει υποβληθεί εμπρόθεσμα.
Οι ρυθμίσεις ανατρέχουν αναδρομικά στην 19η Απριλίου 2024. Για όσους έχουν ήδη βεβαιωθεί και εξοφλήσει το πρόστιμο, το ποσό δεν θα παραμείνει στην εφορία αλλά θα επιστραφεί. Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες για τον τρόπο ακύρωσης ή μείωσης των προστίμων που έχουν επιβληθεί τα τελευταία δύο έτη, καθώς και για το συμψηφισμό ή επιστροφή των ήδη καταβληθέντων ποσών.
Ουσιαστικά, εάν κατά την έναρξη ισχύος του νόμου δεν έχει ακόμη καταλογιστεί ή εισπραχθεί πρόστιμο για τέτοιες παραβάσεις, η διαδικασία διακόπτεται· τα εν λόγω ποσά θα παύουν να διεκδικούνται. Ανάλογη διαχείριση προβλέπεται και όταν το πρόστιμο δεν διαγράφεται ολοσχερώς αλλά μειώνεται (π.χ. στα 100 αντί 250-500 ευρώ για ΦΠΑ). Η πράξη επιβολής τροποποιείται, η οφειλή επανυπολογίζεται και τα μη οφειλόμενα ποσά επιστρέφονται ή συμψηφίζονται.
