Τις προκλήσεις που δημιουργεί η νέα πολυπολική διεθνής τάξη, την κρίση αξιοπιστίας των διεθνών οργανισμών και τη θέση της Ελλάδας σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον, ανέλυσε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στην εκδήλωση με τίτλο «The New Multipolar International Order», που οργάνωσε το Πανεπιστήμιο των Ηνωμένων Εθνών (United Nations University – UNU) στο Τόκιο.

Ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε ότι ο κόσμος βρίσκεται σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι, καθώς αναδιαμορφώνεται η αρχιτεκτονική της διεθνούς ασφάλειας που διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όπως επισήμανε, η νέα πολυπολικότητα διαμορφώνεται από τρεις κεντρικούς παράγοντες: τις σημαντικές γεωπολιτικές ανακατατάξεις, την τεχνητή νοημοσύνη και τη νέα βιομηχανική επανάσταση, καθώς και τη ριζική μεταβολή στον τρόπο διάδοσης της πληροφορίας μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Αναφορικά με τη λειτουργία των διεθνών οργανισμών, παρατήρησε ότι η αδυναμία τους να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά κρίσεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, έχει οδηγήσει σε σταδιακή υποχώρηση της πολυμέρειας και στην ανάληψη πρωτοβουλιών από ισχυρά και μεσαία κράτη. Ιδιαίτερη μνεία έκανε στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, υπογραμμίζοντας ότι οι υπάρχουσες δομές του, και ειδικότερα η λειτουργία του δικαιώματος βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας, δυσχεραίνουν τη λήψη ουσιαστικών αποφάσεων απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις.

Ο υπουργός Εξωτερικών σημείωσε ότι η εξέλιξη αυτή δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις μεγάλες συγκρούσεις, αλλά αποτυπώνεται και σε περιοχές όπως η Αφρική, όπου ο αυξανόμενος γεωπολιτικός ανταγωνισμός εξωτερικών δυνάμεων εντείνει τις περιφερειακές κρίσεις.

Αναφορικά με τη θέση της Ελλάδας, παρουσίασε δύο διακριτές προσεγγίσεις στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής: μια πολιτική που στηρίζεται στους κανόνες και στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και μια περισσότερο συναλλακτική πολιτική, που προτάσσει την ισχύ και το εθνικό όφελος. Όπως διευκρίνισε, η Ελλάδα επιλέγει σταθερά την πρώτη προσέγγιση, εκτιμώντας ότι η συνεπής προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο συνιστά στρατηγικό συμφέρον, ιδιαίτερα για τις μικρές και μεσαίες χώρες.

Ταυτόχρονα, προειδοποίησε ότι η εφαρμογή διαφορετικών κριτηρίων σε παρόμοιες διεθνείς υποθέσεις υπονομεύει την αξιοπιστία τόσο των κρατών όσο και των διεθνών οργανισμών, ενώ υποστήριξε ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά.

Στο δεύτερο μέρος της συζήτησης, απαντώντας σε ερώτηση για το πώς μπορεί να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο Διεθνές Δίκαιο, ο κ. Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι οι θεμελιώδεις αρχές κάθε μορφής διακυβέρνησης είναι η νομιμοποίηση και η λογοδοσία, εκφράζοντας την άποψη ότι και οι δύο δοκιμάζονται σήμερα σε διεθνές επίπεδο.

Όπως ανέφερε, σύμφωνα με το ΑΠΕ ΜΠΕ, η νομιμοποίηση δεν εξαρτάται μόνο από τον τρόπο απόκτησης της εξουσίας, αλλά και από τον τρόπο άσκησής της, επισημαίνοντας ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα δημιουργούν προηγούμενα που θα επηρεάσουν τη διεθνή έννομη τάξη στο μέλλον.

Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, ο υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε στην ανάγκη προστασίας θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου, όπως η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, με αφορμή τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, και υπογράμμισε ότι «το Διεθνές Δίκαιο είτε αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο κανόνων είτε δεν υπάρχει», καλώντας σε κοινή προσπάθεια για τη διαφύλαξη της διεθνούς έννομης τάξης.