Τη Δευτέρα 4/5, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υποδέχθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου τον Ευρωπαίο επίτροπο Άμυνας και Διαστήματος Άντριους Κουμπίλιος (Andrius Kubilius).
Στη συνάντηση τέθηκαν επί τάπητος όλα τα ζητήματα του χαρτοφυλακίου του κ. Κουμπίλιους, με βασικότερα τον οδικό χάρτη για την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ 2030 και την ανάγκη ενίσχυσης και επιτάχυνσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και παραγωγής.
Ο πρωθυπουργός ενημέρωσε τον κ. Κουμπίλιους για το ελληνικό πρόγραμμα ενίσχυσης και θωράκισης των ενόπλων δυνάμεων και για την έμφαση που δίνεται στην καινοτομία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι είναι αναγκαίο το Άρθρο 42, παρ. 7 (ΣΕΕ) να λάβει επιχειρησιακή υπόσταση, επισημαίνοντας πως ήδη κράτη-μέλη της ΕΕ κινήθηκαν στην ίδια κατεύθυνση υποστηρίζοντας την Κύπρο σε ad hoc βάση, χωρίς προηγούμενη ενεργοποίηση της διάταξης.
Προσέθεσε πως απαιτείται κοινή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για πρωτοβουλίες κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, όπως μια ευρωπαϊκή ασπίδα αεράμυνας· πρόταση την οποία είχε καταθέσει το 2024 με τον Πολωνό πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ.
«Πιστεύω ότι η άμυνα αποτελεί το κατεξοχήν ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό και πρέπει να υποστηριχθεί, πέραν των ενεργειών που αναλαμβάνουμε σε εθνικό επίπεδο, μέσω κάποιου είδους κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού» σημείωσε ο πρωθυπουργός.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Χαίρομαι ιδιαίτερα που σας βλέπω ξανά στην Αθήνα, Επίτροπε. Έρχεστε σε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συγκυρία, καθώς οι συζητήσεις για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και την ενίσχυση των αμυντικών μας δυνατοτήτων βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η Ελλάδα έχει συνεισφέρει καθοριστικά σε αυτή τη συζήτηση.
Σε ό,τι αφορά τις αμυντικές δαπάνες, υλοποιούμε όσα δηλώνουμε, ενώ παράλληλα πρωτοστατούμε στις προσπάθειες να πείσουμε την Ευρώπη να συνεργαστεί πιο στενά στον τομέα των αμυντικών προμηθειών, δίνοντας προτεραιότητα σε νέες αμυντικές δυνατότητες. Σε μια εποχή που ορισμένες από τις παραδοσιακές σταθερές της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων αμφισβητούνται, είναι εξαιρετικά σημαντικό να πιστεύουμε στις δικές μας ευρωπαϊκές δυνατότητες.
Πιστεύουμε ακράδαντα στην ανάγκη να συζητάμε δημόσια για το Άρθρο 42, παράγραφος 7, των ευρωπαϊκών συνθηκών. Αποδείξαμε τη δέσμευσή μας απέναντι στην Κύπρο, όταν η γειτονική μας χώρα δέχτηκε επίθεση από τη Χεζμπολάχ, αποστέλλοντας πλοία και αεροσκάφη. Στόχος μας είναι το εν λόγω Άρθρο να καταστεί πλήρως επιχειρησιακό, ώστε να ενισχυθεί η αμυντική αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, όποτε χρειαστεί.
Όσον αφορά το διάστημα, έχουμε ήδη κάνει τα πρώτα βήματα, εκτοξεύοντας πρόσφατα τέσσερις νέους μικροδορυφόρους και δύο νανοδορυφόρους. Ξεκινάμε να εδραιώνουμε τη δική μας παρουσία στο διάστημα και, ασφαλώς, για τομείς όπως η πολιτική προστασία, αυτό αποτελεί επιτακτική προτεραιότητα.
Επιτρέψτε μου λοιπόν να σταματήσω εδώ και να σας καλωσορίσω για ακόμη μια φορά. Θεωρώ αυτή τη συζήτηση ιδιαίτερα σημαντική, ενόψει και του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Πιστεύω ακράδαντα ότι για ορισμένους τομείς απόλυτης προτεραιότητας θα πρέπει να εξετάσουμε το ενδεχόμενο κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, για τη χρηματοδότηση έργων κοινού ενδιαφέροντος.
Άντριους Κουμπίλιους: Κύριε πρωθυπουργέ, σας ευχαριστώ θερμά για τη συνάντηση· αποτελεί για εμένα μεγάλη τιμή και χαρά. Συμφωνώ πλήρως με όσα αναφέρατε· επιτρέψτε μου να υπογραμμίσω ορισμένα σημεία που θεωρούμε ιδιαίτερα κρίσιμα.
Πρώτα απ’ όλα, χαιρόμαστε ιδιαίτερα που βλέπουμε την Ελλάδα να πρωτοστατεί στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής άμυνας, με όλα όσα κάνετε: με την «Ασπίδα του Αχιλλέα», με το 12ετές πρόγραμμα ύψους 26 δισ. ευρώ. Είναι πραγματικά σπουδαία. Συχνά λέω σε άλλες χώρες: «Κοιτάξτε την Ελλάδα, ακολουθήστε το παράδειγμά της», καθώς οι προκλήσεις είναι μεγάλες τόσο για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων μας όσο και για την ανάπτυξη της βιομηχανίας μας.
Πρέπει να υπενθυμίζουμε ότι σήμερα, τουλάχιστον σύμφωνα με τα δημόσια στοιχεία, η Ρωσία παραμένει μπροστά μας σε παραγωγή, καθώς η οικονομία της τρέχει σε ρυθμούς πολέμου. Γι’ αυτό, λοιπόν, χρειάζεται πραγματικά να επιταχύνουμε.
Δεύτερον, η Ελλάδα αποτελεί αναμφίβολα παράδειγμα προς μίμηση και στον τομέα του διαστήματος. Σας συγχαίρω για την πρόσφατη εκτόξευση και για τη συμμετοχή σας στο σημαντικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα GOVSATCOM (Government Satellite Communications), καθώς και για τον τρόπο που αξιοποιείτε τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης. Συνιστώ σε όλους να πάρουν ως πρότυπο την Ελλάδα ως προς την αξιοποίηση των πόρων του ΤΑΑ.
Συμφωνώ απόλυτα μαζί σας ότι το Άρθρο 42, παράγραφος 7 είναι πολύ σημαντικό, ως το πρώτο βήμα για να δούμε δομικά τη θεσμική αμυντική ετοιμότητα. Διαθέτουμε ήδη υλική αμυντική ετοιμότητα – παραγωγή όπλων και αυξημένες δαπάνες – αλλά το ζητούμενο είναι η θεσμική αμυντική ετοιμότητα, και η συγκεκριμένη διάταξη είναι κρίσιμη.
Μετά από προεργασία διαπιστώνω ότι διαθέτουμε αρκετά καλά εργαλεία. Στο πολιτικό σκέλος, η στήριξη όταν πλησιάζουν κρίση και πόλεμος είναι καθοριστική. Στο στρατιωτικό σκέλος, πρέπει να συντονίσουμε τις προσπάθειές μας. Ευελπιστώ να εκπονήσουμε ένα εγχειρίδιο που θα βοηθήσει όλα τα θεσμικά όργανα να κατανοήσουν τις απαιτούμενες ενέργειες.
Τελευταίο σημείο: η ελληνική Προεδρία πλησιάζει. Ο χρόνος μπορεί να φαίνεται σαν…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αμέσως μετά την Προεδρία της Λιθουανίας.
Άντριους Κουμπίλιους: Ακριβώς. Θεωρούμε ότι η άμυνα και το διάστημα αποτελούν πολύ σημαντικά θέματα. Ελπίζουμε ορισμένα ζητήματα να έχουν ολοκληρωθεί νωρίτερα. Ωστόσο, η απλοποίηση του πλαισίου για την άμυνα, ο Κανονισμός της ΕΕ για το Διάστημα και, προπάντων, το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο – με αύξηση δαπανών για την άμυνα και το διάστημα, την οποία ευελπιστούμε να υποστηρίξουν οι κυβερνήσεις – θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την ελληνική Προεδρία, εάν τα θέματα δεν έχουν κλείσει έως τότε.
Και πάλι, σας ευχαριστώ πολύ για αυτή τη συνάντηση και εκτιμώ ιδιαίτερα όσα ήδη πράττετε.
