Οι εξελίξεις της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν βρέθηκαν στην κορυφή των ζητημάτων που έθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη συζήτησή του με τον Ben Hall, Europe Editor των Financial Times, στο συνέδριο «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe».

«Συναντιόμαστε εν μέσω έντονης γεωπολιτικής και οικονομικής αναταραχής», ανέφερε ο πρωθυπουργός, τονίζοντας ότι η έκβαση είναι απρόβλεπτη και υπογραμμίζοντας διαρκώς ότι η ΕΕ επιμένει σε διπλωματική διευθέτηση.

«Το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και, φυσικά, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ πρέπει να αποκατασταθεί πλήρως. Θέλω να δώσω ιδιαίτερη έμφαση στο δεύτερο σημείο, διότι δημιουργείται ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο», τόνισε ο κ. Μητσοτάκης, εξηγώντας ότι οι δύο αυτοί πυλώνες θα καθορίσουν τη δυνητική συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών.

«Οφείλουμε να προετοιμαστούμε για ένα δυσμενές σενάριο: παράταση της σύγκρουσης, άνοδος του πληθωρισμού, επιβράδυνση της ανάπτυξης και ανάγκη όλων των κυβερνήσεων να στηρίξουν τους πολίτες σε συνθήκες πίεσης», δήλωσε ο πρωθυπουργός.

Σε αυτό το πλαίσιο, υπενθύμισε ότι η Ελλάδα διατηρεί δημοσιονομικό χώρο χάρη στα πρωτογενή πλεονάσματα.

«Είμαστε μεταξύ των πέντε ευρωπαϊκών χωρών που το έχουν κατορθώσει. Οι χώρες που βίωσαν κρίση παρουσιάζουν σήμερα πολύ βελτιωμένη δημοσιονομική εικόνα, αναγνωρίζουμε ωστόσο ότι οι εθνικές δυνατότητες δεν είναι απεριόριστες. Η προστασία των οικονομιών και των πολιτών από μια παρατεταμένη οικονομική κρίση πρέπει, πιστεύω, να αποτελεί ευθύνη και ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα. Δυστυχώς έχουμε ήδη την εμπειρία του τι συνέβη το 2022, όταν οι τιμές του φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν, με δραματικές συνέπειες για τις αγορές ενέργειας», πρόσθεσε.

Παράλληλα επισήμανε πως όσα διαδραματίζονται στα Στενά του Ορμούζ ενισχύουν την ανάγκη να αντιμετωπίσουμε πολύ πιο σοβαρά την ενεργειακή ασφάλεια στην Ευρώπη.

«Έχουμε πολιτική για την κλιματική αλλαγή· δεν είμαι βέβαιος ότι έχουμε πολιτική ενεργειακής ασφάλειας. Και δυστυχώς τα δύο αυτά δεν συμβαδίζουν πάντοτε», συμπλήρωσε.

«Κάθε εβδομάδα που τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά προσθέτει επιπλέον πίεση στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Υπάρχει ο κίνδυνος να αποδεχθούμε το status quo ως κάτι ανεκτό. Εγώ δεν πιστεύω ότι είναι», συνέχισε, παρατηρώντας πως «σχεδόν το ξεχνάμε, επειδή δεν διεξάγονται έντονες στρατιωτικές επιχειρήσεις, όμως πρόκειται για ένα πολύ σοβαρό ζήτημα». «Κατανοώ επίσης —και είμαι βέβαιος ότι το κατανοεί και ο πρόεδρος των ΗΠΑ— ότι αυτό προκαλεί μεγάλη εσωτερική πίεση λόγω της τιμής της βενζίνης. Άρα έχει και ο ίδιος κίνητρο να θέσει αυτή τη διαπραγμάτευση στην κορυφή της ατζέντας, πιθανώς ακόμη και στις συζητήσεις του με τον Πρόεδρο Σι», πρόσθεσε, σημειώνοντας πως η κρίση επηρεάζει και την Κίνα και ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

«Ζούμε σε έναν αλληλοσυνδεόμενο κόσμο. Δεν μπορούμε να πιστεύουμε ότι μια σοβαρή διαταραχή στον φυσικό εφοδιασμό πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων θα αφήσει κάποιον ανεπηρέαστο», τόνισε.

Ο Πρωθυπουργός σημείωσε ότι η Ελλάδα είναι χώρα πλήρως αυτάρκης όσον αφορά τα καύσιμα, συμπεριλαμβανομένων των καυσίμων αεροσκαφών.

«Είμαστε μεγάλοι εξαγωγείς πετρελαϊκών προϊόντων. Διαθέτουμε εξαιρετικά διυλιστήρια», ανέφερε, προσθέτοντας πως ο ίδιος πιστεύει βαθιά στην πράσινη μετάβαση και πως όταν επιτύχουμε την κλιματική ουδετερότητα, θα έχουμε κάνει σημαντικό βήμα και για την ενεργειακή μας ασφάλεια.

«Μπορεί στην Ευρώπη να πιστεύουμε ότι τελειώσαμε με τα ορυκτά καύσιμα, αλλά τα ορυκτά καύσιμα δεν έχουν τελειώσει ακόμη με την Ευρώπη. Το βλέπουμε τώρα στις συνέπειες. Δεν έχουμε πρόβλημα ως προς τον εφοδιασμό και εξάγουμε προϊόντα και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Φυσικά υπάρχει ανησυχία για το πώς αυτό θα επηρεάσει τις πτήσεις. Η τουριστική περίοδος ξεκίνησε πολύ καλά, αλλά κανείς δεν μπορεί να κάνει ασφαλείς προβλέψεις. Πιστεύω ότι πολλοί άνθρωποι καθυστερούν τις κρατήσεις τους μέχρι να λυθεί η κρίση. Και πάλι όμως είμαι αισιόδοξος. Ελπίζω ότι μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα μπορέσουμε να επιλύσουμε αυτή την κρίση και αναμένω, όπως συνήθως συμβαίνει, ένα μεγάλο κύμα κρατήσεων της τελευταίας στιγμής», δήλωσε.

Για τα μέτρα στήριξης της κοινωνίας, ο Πρωθυπουργός ανέφερε πως η Ελλάδα προχώρησε σε παρέμβαση στο diesel, δεδομένου ότι επηρεάζει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και τροφοδοτεί άμεσα τον πληθωρισμό.

«Στηρίξαμε επίσης τους συνταξιούχους και τις οικογένειες με παιδιά. Κατανοούμε πλήρως ότι το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη —όχι μόνο στην Ελλάδα— είναι το κόστος ζωής.

Στην Ευρώπη μιλάμε συχνά πολύ για την ανταγωνιστικότητα, και σωστά. Όμως πρέπει να εξηγήσουμε ότι η ανταγωνιστικότητα είναι προϋπόθεση για να αντιμετωπιστεί και η κρίση της ακρίβειας. Χρειαζόμαστε υψηλότερους μισθούς, περισσότερη παραγωγικότητα και μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο», τόνισε ο πρωθυπουργός.

Σε αυτό το πλαίσιο είπε πως η ακρίβεια «βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας μου» και πως «πρέπει να διασφαλίσουμε ότι τα μέτρα που λαμβάνουμε δεν ενισχύουν τον πληθωρισμό και παραμένουν στοχευμένα και προσωρινά· αυτό ακριβώς έχουμε πράξει».

Ο κ. Μητσοτάκης εκτίμησε ότι, πιθανότατα εντός του έτους, η Ελλάδα για πρώτη φορά δεν θα είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρώπης.

«Αυτό αποτελεί πολιτική παρακαταθήκη για εμένα και υποχρέωση απέναντι στις επόμενες γενιές. Δεν πρόκειται να το διακινδυνεύσουμε. Ό,τι κάνουμε θα κινείται αυστηρά εντός των ευρωπαϊκών κανόνων. Αν μιλάμε για εθνικό δανεισμό, είναι εντελώς διαφορετικό θέμα. Αν μιλάμε για ευρωπαϊκό δανεισμό, τότε πρέπει να κατευθύνεται σε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές προτεραιότητες», υπογράμμισε.

Πρόσθεσε ότι ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός δεν επαρκεί για τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες και πως θα πρέπει να κινητοποιηθούν και ιδιωτικά κεφάλαια.

«Αν θέλουμε, για παράδειγμα, να γίνουμε πιο φιλόδοξοι στην άμυνα —και για εμένα η άμυνα είναι το κατεξοχήν ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό— τότε θα πρέπει να εξετάσουμε ευρωπαϊκό δανεισμό για συγκεκριμένους τομείς προτεραιότητας», σημείωσε και συμπλήρωσε: «Δεν θα υποστήριζα έναν γενικευμένο ευρωπαϊκό δανεισμό για την αντιμετώπιση μιας οικονομικής κρίσης, αλλά ένας στοχευμένος ευρωπαϊκός δανεισμός θα μπορούσε να βρίσκεται στο τραπέζι».

Σε άλλο σημείο της συζήτησης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι Ελλάδα και Ιταλία έχουν διαθέσει πλοία για την προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.

«Αν η Ευρώπη θέλει πραγματικά να διαδραματίσει σοβαρό ρόλο σε αυτή την περιοχή, πρέπει να διαθέσει και τους απαραίτητους πόρους. Η Ελλάδα έχει καταστήσει σαφές ότι, εφόσον υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία και απόφαση του ΟΗΕ που θα απαιτεί αποστολή ειρηνευτικής δύναμης, θα είμαστε έτοιμοι να συμμετάσχουμε. Έχουμε εγγενές συμφέρον να προστατεύσουμε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Είμαστε μεσαίου μεγέθους ανοιχτή οικονομία και κορυφαία ναυτιλιακή δύναμη. Η ναυτιλία είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία μας», τόνισε.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στις μελλοντικές έρευνες για κοιτάσματα στα ελληνικά ύδατα, σημειώνοντας πως είναι ωφέλιμο τόσο για τη χώρα όσο και για την Ευρώπη, και υπογράμμισε πως διαθέτουμε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας χάρη στην ανάπτυξη των ΑΠΕ και έχουμε καταστεί εξαγωγέας.

«Η Ελλάδα θα μπορούσε να φτάσει το 80% ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά το υπόλοιπο 20% θα πρέπει να καλυφθεί από κάτι άλλο. Δεν εγκαταλείπουμε τη στρατηγική της πράσινης μετάβασης. Επεκτείνουμε ταχύτατα τις δυνατότητες αποθήκευσης ενέργειας. Η αποθήκευση είναι κρίσιμη για την Ελλάδα. Το φυσικό αέριο θα παραμείνει μαζί μας στο προβλέψιμο μέλλον. Και δεν εγκαταλείπουμε τη στρατηγική των ανανεώσιμων πηγών. Αλλά αν μπορώ να το βρω, προτιμώ να παράγω δικό μου φυσικό αέριο αντί να πληρώνω για εισαγωγές. Αυτό θα κάνει τεράστια διαφορά στα δημόσια οικονομικά μας και ακόμη μεγαλύτερη διαφορά στην ενεργειακή μας ασφάλεια», υπογράμμισε.

Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε επίσης ότι δεν έχουμε πραγματική ενεργειακή αγορά στην Ευρώπη, αλλά κατακερματισμένη αγορά ενέργειας.

«Δεν έχουμε επαρκείς διασυνδέσεις και δεν αντιμετωπίζουμε την ηλεκτρική ενέργεια ως ευρωπαϊκό πόρο. Ήμουν ένθερμος υποστηρικτής των επενδύσεων στα δίκτυα και στις υποδομές διασύνδεσης», σημείωσε, ενώ αναφερόμενος στην έκθεση Ντράγκι, είπε πως το κόστος ενέργειας βρίσκεται στην κορυφή.

«Ξέρουμε ότι κινούμαστε προς την ηλεκτροκίνηση και τον εξηλεκτρισμό γενικότερα. Άρα ξέρουμε ότι θα χρειαστούμε περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια. Η τιμή του ηλεκτρισμού ως συνιστώσα κόστους για όλα όσα κάνουμε θα γίνει κρίσιμης σημασίας», πρόσθεσε.

Αναφερόμενος στην αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας, είπε πως είναι η μόνη μακροπρόθεσμη εναλλακτική λύση απέναντι στο φυσικό αέριο για τη βασική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

«Συστήσαμε ομάδα εργασίας για να εξετάσει το μέλλον της πολιτικής πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα. Πρόκειται για σχέδιο δεκαετίας· δεν είναι κάτι που μπορεί να γίνει άμεσα.

Δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση. Όμως για μια χώρα που κάποτε πανικοβαλλόταν μόνο στο άκουσμα της λέξης «πυρηνικά», το γεγονός ότι μπορούμε πλέον να κάνουμε αυτή τη συζήτηση με επιχειρήματα υπέρ και κατά αποτελεί μεγάλη πρόοδο», κατέληξε.