Για τα χαρακτηριστικά που οφείλουν να διαθέτουν οι παρεμβάσεις πολιτικής στην Εκπαίδευση, ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες, και για τις ίδιες τις παρεμβάσεις που προωπροωθεί το υπουργείο Παιδείας, μίλησε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, σε συνέντευξη που παραχώρησε με αφορμή τη συμμετοχή της στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το οποίο θα λάβει χώρα από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026, φέρνοντας μαζί προσωπικότητες από την Ελλάδα και το εξωτερικό για να συζητήσουν τις κρίσιμες εξελίξεις της περιόδου.
«Η εκπαίδευση οφείλει να μην ακολουθεί την εποχή, αλλά να τη διαμορφώνει. Οι πολιτικές που αντέχουν στον χρόνο δεν επενδύουν μόνο σε εργαλεία, αλλά σε αρχές και αξίες», υπογράμμισε η κ. Ζαχαράκη, προσθέτοντας ότι μεταρρύθμιση δεν σημαίνει απλώς η εισαγωγή ενός σύγχρονου εργαλείου, αλλά ένα σχολείο «που διδάσκει στο παιδί να σκέφτεται, να αξιολογεί και να δημιουργεί».
Η υπουργός Παιδείας ανέλυσε ότι οι παρεμβάσεις πολιτικής στηρίζονται στο τρίπτυχο ευελιξία – σχολείο που καλλιεργεί δεξιότητες ζωής – επένδυση στους εκπαιδευτικούς.
Αναφορικά με τις εξελίξεις που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη, η κ. Ζαχαράκη σημείωσε ότι τις μετατρέπουμε σε ευκαιρίες «για ένα σχολείο πιο ανοιχτό, σύγχρονο και δίκαιο». «Επενδύουμε συστηματικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό, με στόχο ίση πρόσβαση για όλους και μείωση του κόστους για τις οικογένειες», τόνισε.
Ως πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, ανέφερε το Ψηφιακό Φροντιστήριο, το οποίο, σύμφωνα με την υπουργό, «αναβαθμίζεται σε ένα πιο ολοκληρωμένο και διαδραστικό περιβάλλον μάθησης και στήριξης των παιδιών» και αναπτύσσεται ως «συνεχής μηχανισμός υποστήριξης και όχι μόνο εργαλείο προετοιμασίας για τη Γ’ Λυκείου».
Στο πλαίσιο αυτό, η κ. Ζαχαράκη ενέταξε τη χρήση διαδραστικών πινάκων, τη διανομή σετ ρομποτικής στα σχολεία και εξειδικευμένων εργαλείων για την υποστήριξη μαθητών με αναπηρία, τη δημιουργία 13 Κέντρων Καινοτομίας (όπου θα προωπροωθεί η συνεργασία μαθητών, εκπαιδευτικών, ερευνητών και της τοπικής κοινωνίας), την πιλοτική εφαρμογή εξατομικευμένης εκπαίδευσης παιδιών και εκπαιδευτικών σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, και την πιλοτική εφαρμογή προγράμματος ειδησεογραφικού και πληροφοριακού εγγραμματισμού.
Κληθείσα να σχολιάσει αν η πιο αναγκαία παρέμβαση είναι η πλήρης στελέχωση των σχολείων, η υπουργός ξεκαθάρισε πως «η κάλυψη των κενών είναι ένα δομικό πρόβλημα, που δεν λύνεται με ξόρκια, ανέξοδες και ανέφικτες υποσχέσεις για χιλιάδες επί χιλιάδων προσλήψεις».
Όπως είπε, σχεδόν ένας στους τρεις μόνιμους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν σήμερα στα σχολεία έχουν διοριστεί μετά το 2019, ενώ παράλληλα, για καλύτερο και πιο τεκμηριωμένο προγραμματισμό, πρόβλεψη και άμεση ανταπόκριση, το υπουργείο αναπτύσσει την πλατφόρμα «EduPlan».
«Η στήριξη και καλύτερη λειτουργία του δημόσιου σχολείου δεν είναι μόνο θέμα πόρων και προσλήψεων, αλλά οργάνωσης πάνω στα σωστά δεδομένα», υπογράμμισε η κ. Ζαχαράκη, τονίζοντας: «Ό,τι σχεδιάζουμε και υλοποιούμε εντάσσεται στη λογική τακτοποίησης και νοικοκυρέματος, πραγμάτων που βλέπουμε ότι δεν λειτουργούν όπως έπρεπε ή μπορούν να γίνουν καλύτερα».
ΕΡ: Αναλάβατε την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας σε μία περίοδο που έχει χαρακτηριστεί από τη ραγδαία εξάπλωση της παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης σε όλους τους τομείς. Θεσμοί που είναι φορείς χάραξης και εφαρμογής πολιτικής, όπως τα υπουργεία, χρειάζονται ευελιξία στην προσαρμογή και εφαρμογή πολιτικών στο τώρα. Πώς το υπουργείο προσπαθεί να ακολουθήσει την ταχύτητα των εξελίξεων;
ΑΠ: Στο Υπουργείο Παιδείας δεν στεκόμαστε απλοί παρατηρητές στις εξελίξεις της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τις μετατρέπουμε σε ευκαιρίες για ένα σχολείο πιο ανοιχτό, σύγχρονο και δίκαιο. Επενδύουμε συστηματικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό, με στόχο ίση πρόσβαση για όλους και μείωση του κόστους για τις οικογένειες. Το Ψηφιακό Φροντιστήριο μετασχηματίζεται σε ένα πιο ολοκληρωμένο και διαδραστικό περιβάλλον μάθησης και στήριξης των παιδιών με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μια ξεχωριστή μεταρρύθμιση που εδραιώθηκε στην εκπαίδευση, μετρά ήδη περίπου 310.000 χρήστες και πάνω από 6.400 ώρες διδασκαλίας. Στην κορυφή της προσπάθειας βρίσκεται το έργο «EduAI», που ενισχύει την εξατομικευμένη μάθηση. Μέσω του EduAI, οι μαθητές θα λαμβάνουν σε πραγματικό χρόνο, ενώ παρακολουθούν ζωντανό μάθημα, ασκήσεις προσαρμοσμένες στο επίπεδο και στην απόδοσή τους. Το σύστημα «κατανοεί» το περιεχόμενο του μαθήματος, εντοπίζει έγκαιρα πιθανά γνωστικά κενά και προάγει στοχευμένη εξάσκηση με άμεση ανατροφοδότηση. Παράλληλα, η δυσκολία των ασκήσεων προσαρμόζεται δυναμικά, επιτρέποντας στους μαθητές να προχωρούν με ρυθμό που ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους και ενισχύοντας την αυτοαξιολόγηση και την ουσιαστική εμπέδωση της γνώσης.
Πριν από λίγες ημέρες, υπογράψαμε επίσης μνημόνιο συνεργασίας με τη Microsoft για την ένταξη της Τεχνητής Νοημοσύνης στο Ψηφιακό Φροντιστήριο, με τη δημιουργία δωρεάν ψηφιακού βοηθού για τα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα ξένων γλωσσών (Αγγλικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Ισπανικά, Γερμανικά).
Από τη νέα σχολική χρονιά, τα «ζωντανά» μαθήματα επεκτείνονται και στους μαθητές της Α’ και Β’ Λυκείου, ενισχύοντας καθοριστικά τον ρόλο του Ψηφιακού Φροντιστηρίου ως συνεχούς μηχανισμού υποστήριξης και όχι απλώς εργαλείου προετοιμασίας για τη Γ’ Λυκείου. Με την επέκταση αυτή, το πρόγραμμα γίνεται πιο «ζωντανό» και ουσιαστικό για τους μαθητές, καλύπτοντας κρίσιμα στάδια της εκπαιδευτικής τους πορείας. Τον περασμένο Νοέμβριο το Ψηφιακό Φροντιστήριο ενίσχυσε τα σύγχρονα (live) μαθήματα με τέσσερα (4) επιπλέον μαθήματα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, με περισσότερες ώρες διδασκαλίας ανά μήνα, ενώ από το Νοέμβριο του 2025 προστέθηκαν τρία (3) νέα μαθήματα Ειδικής Αγωγής στην ασύγχρονη μορφή του, υποστηρίζοντας ακόμη πιο ουσιαστικά μαθητές και μαθήτριες με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Παράλληλα, στα σχολεία λειτουργούν ήδη 39.000 διαδραστικοί πίνακες, ενώ θα προστεθούν άλλοι 8.000 μέσα στο 2026. Έχουν διανεμηθεί 117.121 σετ ρομποτικής σε πάνω από 11.000 σχολεία και περίπου 17.000 εξειδικευμένα εργαλεία υποστηρίζουν μαθητές με αναπηρία.
Σταδιακά, με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, δημιουργούμε 13 Κέντρα Καινοτομίας, ένα σε κάθε Περιφέρεια της χώρας. Εκεί μαθητές, εκπαιδευτικοί, ερευνητές και η τοπική κοινωνία θα συνεργάζονται ώστε η γνώση να μετατρέπεται σε καινοτομία και χειροπιαστό αποτέλεσμα. Είναι επιλογή της κυβέρνησης και του Υπουργείου Παιδείας να προσφέρει σε κάθε παιδί ισότιμη πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες, στην καινοτομία και σε εμπειρίες που καλλιεργούν ουσιαστικές δεξιότητες ζωής. Σε συνεργασία και με χορηγία του Ιδρύματος Ωνάση, ξεκινήσαμε πιλοτικά σε 20 Λύκεια της χώρας μια εξατομικευμένη εκπαίδευση παιδιών και εκπαιδευτικών σχετικά με τη χρήση και τις δυνατότητες της OpenAI.
Την ίδια στιγμή, θέλουμε τα παιδιά να αποκτήσουν μέσα στο σχολικό περιβάλλον ικανότητες «επιβίωσης» στον κόσμο της υπερπληροφόρησης, της παραπληροφόρησης και των deepfakes. Υλοποιούμε – σε συνεργασία με τον συνάδελφό μου υπουργό Παύλο Μαρινάκη και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης – για πρώτη φορά ένα πιλοτικό, συστηματικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο μοντέλο ειδησεογραφικού και πληροφοριακού γραμματισμού. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εργαλείο και, όπως όλα τα εργαλεία, το σημαντικό είναι η χρήση του, ώστε να περιορίζουμε τους κινδύνους και να αντλούμε τα οφέλη του. Σίγουρα το θέλουμε στο σχολείο του αύριο που χτίζουμε.
ΕΡ: Θα ήθελα να μείνουμε λίγο σε αυτό. Οι διαδραστικοί πίνακες, για παράδειγμα, ίσως αποτελούσαν αίτημα της εποχής προ Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ τα καινούρια προγράμματα σπουδών και βιβλία όταν φτάσουν στα σχολεία ίσως ήδη να απαιτούν εκσυγχρονισμό. Ποια πρέπει, κατά τη γνώμη σας, να είναι τα χαρακτηριστικά των παρεμβάσεων ώστε να έχουν διαχρονικό χαρακτήρα;
ΑΠ: Η εκπαίδευση οφείλει να μην ακολουθεί την εποχή, αλλά να τη διαμορφώνει. Οι πολιτικές που αντέχουν στον χρόνο δεν επενδύουν μόνο σε εργαλεία, αλλά σε αρχές και αξίες. Ένας διαδραστικός πίνακας από μόνος του δεν είναι μεταρρύθμιση· μεταρρύθμιση είναι το σχολείο που μαθαίνει στο παιδί να σκέφτεται, να αξιολογεί και να δημιουργεί.
Οι παρεμβάσεις μας στηρίζονται σε τρεις άξονες: Πρώτον, ευελιξία, με προγράμματα σπουδών που μπορούν να προσαρμόζονται στις ανάγκες της εποχής και με ουσιαστική ενίσχυση της ενισχυτικής διδασκαλίας στα σχολεία μας, ώστε κανένα παιδί να μην μένει πίσω. Δεύτερον, σχολείο που καλλιεργεί δεξιότητες ζωής και δεν περιορίζεται μόνο στη μετάδοση γνώσεων, αλλά διδάσκει στα παιδιά πώς να σκέφτονται, να συνεργάζονται και να χρησιμοποιούν σωστά την τεχνολογία. Και τρίτον, επένδυση στους εκπαιδευτικούς μας. Με σύγχρονα εργαλεία επιμόρφωσης και συνεχή καλλιέργεια δεξιοτήτων, γιατί καμία τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει έναν εμπνευσμένο και ουσιαστικά υποστηριγμένο εκπαιδευτικό.
Ο στόχος μας δεν είναι απλώς να εξοπλίσουμε τα σχολεία με τις ανέσεις του «σήμερα», αλλά να τα προετοιμάσουμε για τις προκλήσεις του «αύριο». Και αυτό απαιτεί πολιτικές με διάρκεια και συνέχεια, όχι με ημερομηνία λήξης.
ΕΡ: Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι πιο αναγκαίο από όλα είναι η σωστή και πλήρης στελέχωση των σχολείων. Τι θα απαντούσατε σε αυτό;
ΑΠ: Θα σας απαντήσω με ειλικρίνεια. Στην εκπαίδευση δεν υπάρχουν ζητήματα λιγότερα αναγκαία από τα άλλα. Κάθε επιλογή, κάθε πολιτική παρέμβαση μετράει εξίσου, γιατί το σχολείο είναι ένα σύνολο πραγμάτων που αφορούν τη λειτουργία, την ασφάλεια, τις υποδομές, το ανθρώπινο δυναμικό, την καινοτομία.
Ας είμαστε ξεκάθαροι: η κάλυψη των κενών είναι ένα δομικό πρόβλημα, που δεν λύνεται με ξόρκια, ανέξοδες και ανέφικτες υποσχέσεις για χιλιάδες επί χιλιάδων προσλήψεις.
Φέτος διορίστηκαν 10.000 εκπαιδευτικοί, την προηγούμενη χρονιά επίσης 10.000. Σχεδόν ένας στους τρεις μόνιμους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν σήμερα στα σχολεία μας έχουν διοριστεί μετά το 2019. Μιλάμε για περισσότερους από 48.000. Οι αριθμοί από μόνοι τους δείχνουν πόση ανασφάλεια αφήσαμε πίσω μας τα τελευταία χρόνια, για τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, τα παιδιά και τις οικογένειές τους. Χιλιάδες, βεβαίως, είναι οι αναπληρωτές που στηρίζουν κάθε χρόνο τις ανάγκες και τη λειτουργία των σχολείων μας σε κάθε γωνιά της χώρας.
Την ανάγκη για καλύτερο και πιο τεκμηριωμένο προγραμματισμό, πρόβλεψη και άμεση ανταπόκριση θα την καλύψουμε με το «EduPlan»: μια ψηφιακή και καινοτόμα πλατφόρμα που θα αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη, ώστε να καταγράφουμε και να προβλέπουμε τα κενά και την κάλυψή τους. Επιμένω – και έχουμε δουλέψει πολύ πάνω σε αυτό – ότι η στήριξη και καλύτερη λειτουργία του δημόσιου σχολείου δεν είναι μόνο θέμα πόρων και προσλήψεων, αλλά οργάνωσης πάνω στα σωστά δεδομένα. Συγχρόνως, φέτος ολοκληρώνουμε νωρίς τις υπηρεσιακές και σχολικές μεταβολές, τις εγγραφές και συνολικά την απαραίτητη προεργασία για την έναρξη της επόμενης σχολικής χρονιάς.
Ας μου επιτραπεί να πω ευρύτερα πως ό,τι σχεδιάζουμε και υλοποιούμε εντάσσεται και στη λογική τακτοποίησης και νοικοκυρέματος, πραγμάτων που βλέπουμε ότι δεν λειτουργούν όπως έπρεπε ή μπορούν να γίνουν καλύτερα. Πιστεύω ότι η καλή δημόσια εκπαίδευση είναι κατ’ εξοχήν το πεδίο απ’ όπου αρχίζει η καταπολέμηση των ανισοτήτων.
ΕΡ: Ποια από τις παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας θεωρείτε πιο σημαντική για τη βελτίωση της ποιότητας και τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας εκπαίδευσης;
ΑΠ: Στη δημόσια εκπαίδευση δεν υπάρχουν παρεμβάσεις πρώτης και δεύτερης κατηγορίας. Κάθε δράση συμβάλλει στη συνολική ανάπτυξη του σχολείου. Σήμερα, έχουμε μειώσει σημαντικά τις ανισότητες στην πράξη, δημιουργώντας ίσες ευκαιρίες για κάθε παιδί, είτε ζει σε ένα ορεινό σχολείο της Ευρυτανίας είτε στις πυκνοκατοικημένες γειτονιές της Αθήνας. Επενδύουμε στους ανθρώπους: σύγχρονες υποδομές, επιμόρφωση και αξιολόγηση εκπαιδευτικών, ψηφιακά εργαλεία. Με τα νέα προγράμματα παρεμβαίνουμε έγκαιρα στα μαθησιακά κενά, ενώ τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία και το δίκτυο των Πρότυπων και Πειραματικών διαχέουν καλές πρακτικές. Ο κεντρικός πολιτικός και προσωπικός στόχος είναι μια δημόσια εκπαίδευση «καταλύτης ευκαιριών» και σε αυτόν τον στόχο εντάσσουμε τον εθνικό διάλογο για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.
