Αρχίζοντας με ειλικρινή συλλυπητήρια προς τον πορτογαλικό λαό για τις απώλειες Πορτογάλων πολιτών και Βενεζουελάνων πορτογαλικής καταγωγής στους σεισμούς της Βενεζουέλας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προχώρησε στις κοινές δηλώσεις του μετά τη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό της Πορτογαλίας, Λούις Μοντενέγκρο, στο Μέγαρο Μαξίμου.

Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι παρότι Ελλάδα και Πορτογαλία βρίσκονται στα δύο άκρα της Ευρώπης, στη Μεσόγειο και στον Ατλαντικό, οι δύο χώρες έχουν πολύ περισσότερα κοινά στοιχεία που τις ενώνουν παρά που τις χωρίζουν.

«Αποτελούμε δύο ναυτικά έθνη με εκτεταμένη θαλάσσια παρουσία, μεγάλη διασπορά και παράδοση εξωστρέφειας. Είμαστε όμως δύο κράτη που συνδέονται και με κάτι ακόμα πιο βαθύ: την εδραίωση της δημοκρατικής μας πορείας μετά την επώδυνη διπλή εμπειρία της δικτατορίας μέσω της ένταξής μας στην τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Ήταν μια στρατηγική επιλογή και των δύο χωρών μας που κατόρθωσε να σταθεροποιήσει το πολίτευμα, το κράτος δικαίου αλλά και τη σταθερότητα. Μια συμμετοχή που με την ταυτόχρονη ένταξη της Ισπανίας ενδυνάμωσε τη μεσογειακή διάσταση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος και ανέδειξε τον Ευρωπαϊκό Νότο ως έναν ξεχωριστό πόλο με σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών πολιτικών.

Οι διμερείς μας σχέσεις, όπως είχαμε τη δυνατότητα να διαπιστώσουμε και σήμερα, είναι πραγματικά εξαιρετικές και υπάρχουν ακόμα σημαντικά περιθώρια περαιτέρω ενδυνάμωσης τόσο των οικονομικών όσο και των εμπορικών μας δεσμών. Όπως και δυνατότητες ενίσχυσης της συνεργασίας μας στον αμυντικό τομέα και των συνεργειών στην αμυντική βιομηχανία, όπου η Πορτογαλία έχει πραγματοποιήσει πολύ σημαντικά βήματα προόδου. Κάτι που επιβεβαίωσε και η πρόσφατη επίσκεψη του Έλληνα υπουργού Εθνικής Άμυνας στη Λισσαβόνα και στην Μπέζα, και είναι πεδία στα οποία συμφωνήσαμε να εργαστούμε, καθώς η γεωπολιτική πραγματικότητα μας υποχρεώνει να οικοδομήσουμε μια πιο ισχυρή αμυντική βάση.

Και όπως έγινε, άλλωστε, σαφές και στην τελευταία σύνοδο του ΝΑΤΟ, η Ευρώπη οφείλει να αναλάβει ένα πολύ μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης όσον αφορά τη συλλογική της ασφάλεια. Κάτι που σημαίνει περισσότερες επενδύσεις, περισσότερη κοινή αμυντική παραγωγή, περισσότερη επιχειρησιακή ετοιμότητα. Και βεβαίως, όπως είχαμε τη δυνατότητα να συζητήσουμε και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, την ενεργοποίηση στην πράξη της Ρήτρας Αμοιβαίας Συνδρομής του Άρθρου 42-7 της Συνθήκης της Ένωσης.

Με τον Λουίς είχαμε τη δυνατότητα να συζητήσουμε και τα ζητήματα της πολιτικής προστασίας. Οι δύο χώρες μας βρίσκονται εδώ και χρόνια στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης, η οποία πλέον πλήττει ολόκληρη την Ευρώπη, όχι μόνο τον Ευρωπαϊκό Νότο. Η Πορτογαλία δοκιμάστηκε και πέρυσι και σε κάποιο βαθμό και φέτος από μεγάλες δασικές πυρκαγιές και ακραία καιρικά φαινόμενα, το βαρύ τίμημα των οποίων, δυστυχώς, οι Έλληνες γνωρίζουμε καλά», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός.

Σήμερα, αγαπητέ Λουίς, είναι η πρώτη πολύ απαιτητική μέρα με τον μέγιστο δείκτη ετοιμότητας όσον αφορά την αντιμετώπιση ενδεχόμενων δασικών πυρκαγιών και θέλω για ακόμα μια φορά να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου προς όλους όσοι βρίσκονται στο πεδίο, τους πυροσβέστες μας, τους άντρες και τις γυναίκες των ενόπλων δυνάμεων, τους εθελοντές μας, τα στελέχη της τοπικής αυτοδιοίκησης, που κάθε καλοκαίρι δίνουν αυτόν τον πολύ δύσκολο αγώνα απέναντι στις δασικές πυρκαγιές. Και γι’ αυτό κρίνουμε ότι, στον τομέα της πολιτικής προστασίας, η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη είναι τόσο σημαντική. Και η αλήθεια είναι ότι καμία χώρα, όσο προετοιμασμένη και να είναι, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της μια πρόκληση αυτής της κλίμακας.

Χρειάζεται, συνεπώς, να αναπτύξουμε από κοινού περισσότερες δυνατότητες πρόληψης, επιτήρησης, άμεσης απόκρισης. Πιστεύω πολύ στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό rescEU. Πέρυσι βρεθήκαμε να στηρίζουμε εμείς την Πορτογαλία σε πολύ δύσκολες πυρκαγιές. Αύριο μπορεί εμείς να χρειαστεί να ζητήσουμε τη βοήθειά σας. Και το γεγονός ότι μπορούμε και προχωράμε, για παράδειγμα, σε κοινές παραγγελίες νέων πυροσβεστικών αεροσκαφών, είναι μια απόδειξη του πώς η Ευρωπαϊκή Αλληλεγγύη μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη στον τομέα της πολιτικής προστασίας», τόνισε στη συνέχεια ο Έλληνας πρωθυπουργός.

Πρόσθεσε δε: «Συζητήσαμε και για το μεταναστευτικό, όπου συμφωνούμε ότι η προστασία των εξωτερικών συνόρων πρέπει να συνδυάζεται με την καταπολέμηση των εγκληματικών δραστηριοτήτων των δικτύων διακινητών, με μια αποτελεσματική πολιτική επιστροφών, αλλά και με νόμιμες οδούς που να καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες των κρατών μελών.

Και θέλω με την ευκαιρία αυτή να ευχαριστήσω την Πορτογαλία για τη διαχρονική της συμβολή σε ευρωπαϊκές αποστολές προστασίας των κοινών συνόρων, καθώς και για τη συμπαράστασή σας στην Ελλάδα όλα αυτά τα χρόνια. Έχουμε κατορθώσει να μειώσουμε σημαντικά τις ροές και αυτό οφείλεται και σε μεγάλο βαθμό στη συμμετοχή, στη σταθερή παρουσία της Frontex, την οποία και εσείς έχετε στελεχώσει.

Βεβαίως, συζητήσαμε και για τα κρίσιμα ζητήματα της ευρωπαϊκής ατζέντας. Έχουμε άλλωστε μπροστά μας πολύ σημαντικές αποφάσεις και πολύ δύσκολες διαπραγματεύσεις, ενώ βεβαίως και η χώρα μας προετοιμάζεται για την ανάληψη της προεδρίας του συμβουλίου σε λιγότερο από έναν χρόνο για την ακρίβεια. Και φυσικά, κεντρική θέση στη συζήτησή μας είχαν οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Ευρώπη σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα», τόνισε ο Κυρ. Μητσοτάκης. «Καλείται ταυτόχρονα να ενισχύσει την άμυνά της, να επιταχύνει την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα, αλλά βεβαίως να διατηρήσει και να υπερασπιστεί την ανταγωνιστικότητά της. Όλες αυτές οι προκλήσεις απαιτούν ανάλογη χρηματοδότηση και δεν μπορούμε να προχωρήσουμε με έναν προϋπολογισμό ο οποίος είχε σχεδιαστεί για τις ανάγκες του χθες. Χρειαζόμαστε μια τολμηρή προσέγγιση αντάξια των φιλοδοξιών μας με εργαλεία κατάλληλα για επενδύσεις σε ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά, την άμυνα, την ενεργειακή ασφάλεια, τις κρίσιμες υποδομές.

Η θέση μας είναι απλή. Δεν μπορεί η Ευρώπη να κάνει περισσότερα με λιγότερα. Αν θέλουμε, λοιπόν, να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις, οφείλουμε να εξασφαλίσουμε και τα απαραίτητα μέσα, διατηρώντας παράλληλα ισχυρούς, και νομίζω ότι σε αυτό η θέση μας είναι κοινή και αδιαπραγμάτευτη, τους πυλώνες της συνοχής και της κοινής αγροτικής πολιτικής.

Ενώ και η συζήτηση για νέους πόρους πρέπει να προχωρήσει πια με θάρρος και με τόλμη. Και θέλω να προσθέσω και εδώ κάτι. Αυτή η συζήτηση επικεντρώνεται συχνά αποκλειστικά στην καθαρή συνεισφορά ορισμένων κρατών μελών.

Παραβλέπει όμως αυτή η συζήτηση ότι οι ισχυρές οικονομίες της Ευρώπης είναι οι κύριες ωφελημένες οικονομίες από την κοινή αγορά, από την ενιαία αγορά. Και είναι επομένως δίκαιο αυτό να αποτυπώνεται και στις αποφάσεις για το κοινό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό», ανέφερε ο πρωθυπουργός.

Ο πρωθυπουργός πρόσθεσε: «Συζητήσαμε και για το μεταναστευτικό, όπου συμφωνούμε ότι η προστασία των εξωτερικών συνόρων πρέπει να συνδυάζεται με την καταπολέμηση των εγκληματικών δραστηριοτήτων των δικτύων διακινητών, με μια αποτελεσματική πολιτική επιστροφών, αλλά και με νόμιμες οδούς που να καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες των κρατών μελών.

Και θέλω με την ευκαιρία αυτή να ευχαριστήσω την Πορτογαλία για τη διαχρονική της συμβολή σε ευρωπαϊκές αποστολές προστασίας των κοινών συνόρων, καθώς και για τη συμπαράστασή σας στην Ελλάδα όλα αυτά τα χρόνια. Έχουμε κατορθώσει να μειώσουμε σημαντικά τις ροές και αυτό οφείλεται και σε μεγάλο βαθμό στη συμμετοχή, στη σταθερή παρουσία της Frontex, την οποία και εσείς έχετε στελεχώσει.

Βεβαίως, συζητήσαμε και για τα κρίσιμα ζητήματα της ευρωπαϊκής ατζέντας. Έχουμε άλλωστε μπροστά μας πολύ σημαντικές αποφάσεις και πολύ δύσκολες διαπραγματεύσεις, ενώ βεβαίως και η χώρα μας προετοιμάζεται για την ανάληψη της προεδρίας του συμβουλίου σε λιγότερο από έναν χρόνο για την ακρίβεια. Και φυσικά, κεντρική θέση στη συζήτησή μας είχαν οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Ευρώπη σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα».

«Καλείται ταυτόχρονα να ενισχύσει την άμυνά της, να επιταχύνει την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα, αλλά βεβαίως να διατηρήσει και να υπερασπιστεί την ανταγωνιστικότητά της. Όλες αυτές οι προκλήσεις απαιτούν ανάλογη χρηματοδότηση και δεν μπορούμε να προχωρήσουμε με έναν προϋπολογισμό ο οποίος είχε σχεδιαστεί για τις ανάγκες του χθες. Χρειαζόμαστε μια τολμηρή προσέγγιση αντάξια των φιλοδοξιών μας με εργαλεία κατάλληλα για επενδύσεις σε ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά, την άμυνα, την ενεργειακή ασφάλεια, τις κρίσιμες υποδομές.

Η θέση μας είναι απλή. Δεν μπορεί η Ευρώπη να κάνει περισσότερα με λιγότερα. Αν θέλουμε, λοιπόν, να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις, οφείλουμε να εξασφαλίσουμε και τα απαραίτητα μέσα, διατηρώντας παράλληλα ισχυρούς, και νομίζω ότι σε αυτό η θέση μας είναι κοινή και αδιαπραγμάτευτη, τους πυλώνες της συνοχής και της κοινής αγροτικής πολιτικής.

Ενώ και η συζήτηση για νέους πόρους πρέπει να προχωρήσει πια με θάρρος και με τόλμη. Και θέλω να προσθέσω και εδώ κάτι. Αυτή η συζήτηση επικεντρώνεται συχνά αποκλειστικά στην καθαρή συνεισφορά ορισμένων κρατών μελών.

Παραβλέπει όμως αυτή η συζήτηση ότι οι ισχυρές οικονομίες της Ευρώπης είναι οι κύριες ωφελημένες οικονομίες από την κοινή αγορά, από την ενιαία αγορά. Και είναι επομένως δίκαιο αυτό να αποτυπώνεται και στις αποφάσεις για το κοινό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό», ανέφερε ο πρωθυπουργός.

«Συζητήσαμε προφανώς και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, στη Νότια Ανατολική Μεσόγειο, στην Ουκρανία. Νομίζω ότι και οι δύο ανησυχούμε πολύ για την πρόσφατη κλιμάκωση και την επιστροφή σε ένα κλίμα πολεμικών εχθροπραξιών στην περιοχή των στενών του Ορμούζ, κάτι το οποίο δυστυχώς φαίνεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις όσον αφορά τις τιμές του πετρελαίου και αναπόφευκτα μπορεί να οδηγήσει σε νέες πληθωριστικές πιέσεις τις οικονομίες μας. Είμαστε ναυτικά κράτη. Για μας η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η ασφάλεια των θαλασσών αποτελούν στρατηγικές επιλογές.

Θα το επαναλάβουμε, η επιβολή οποιωνδήποτε τελών διέλευσης στα στενά του Ορμούζ δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Η Ελλάδα παραμένει παρούσα και υπερασπίζεται τις αρχές αυτές και μέσω της επιχείρησης ‘Ασπίδες’ στην Ερυθρά Θάλασσα.

Ολοκληρώνοντας, αγαπητέ Λουίς θέλω να συγχαρώ την Πορτογαλία για την εκλογή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών ως μη μόνιμο μέλος για τη διετία 2027-2028.

Με μεγάλη χαρά να σας προσφέρουμε την όποια εμπειρία μας από τη δικιά μας παρουσία. Όπως γνωρίζετε, είμαστε μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας για την περίοδο 2025-2026 και είμαι βέβαιος ότι θα συνεχίσουμε αυτή τη συνεργασία για την ενίσχυση της διεθνούς νομιμότητας αλλά και της πολυμέρειας.

Οπότε να ολοκληρώσω καλωσορίζοντάς σε ακόμα μια φορά στην Αθήνα και να σε ευχαριστήσω για την εξαιρετική συνεργασία.

Θέλω να πω ότι με τον Λουίς έχουμε πραγματικά ταυτόσημες απόψεις σε πάρα πολλά θέματα και έχουμε αναπτύξει και μια πολύ καλή προσωπική φιλία η οποία νομίζω ότι αντανακλά και τις εξαιρετικές σχέσεις μεταξύ των δύο λαών μας», κατέληξε ο πρωθυπουργός.

Ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Λούις Μοντενέγκρο στις κοινές δηλώσεις με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, που έγιναν αμέσως μετά τη συνάντησή τους στο Μέγαρο Μαξίμου, ανέφερε ότι υπάρχουν κοινά σημεία ανάμεσα στις δύο κυβερνήσεις. Ο κ. Μοντενέγκρο μίλησε μεταξύ άλλων για τη συμμετοχή των δύο χωρών στο συμβούλιο ασφαλείας του ΟΗΕ και συνεχάρη την ελληνική κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια για την πορεία της οικονομίας και τη σταθερότητα.

«Πορτογαλία και Ελλάδα είναι παράδειγμα για την εργασία. Ξεχωρίζουμε πολλές φορές ως προορισμός για επενδύσεις. Να ευχαριστήσω για τη φιλία, για τη συνεργασία τον πρωθυπουργό κ. Μητσοτάκη», τόνισε ο Πορτογάλος πρωθυπουργός.

Επίσης μίλησε για τους Έλληνες που ταξιδεύουν για τουρισμό στην Πορτογαλία και τους Πορτογάλους που έρχονται στην Ελλάδα και τόνισε ότι αυτή η συνεργασία πρέπει να αναπτυχθεί σε πολλούς τομείς.

«Είμαστε από το 2014 στη Frontex στο πλευρό της Ελλάδας. Η Ελλάδα είναι τα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης. Ο πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης ξεχώρισε τη συνεργασία μας στο πλαίσιο της Ευρώπης και του Ατλαντικού. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη συνεργασία, να έχουμε κοινούς στόχους, να έχουμε ευκαιρίες να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας», σημείωσε ο κ. Μοντενέγκρο.

Ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας ξεχώρισε το όραμα μιας Ευρώπης που συνεργάζεται οικονομικά, που απλοποιεί τις διαδικασίες και προσπαθεί να αντιμετωπίσει τη γραφειοκρατία. «Προσπαθούμε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Κομισιόν να μεταφέρουμε αυτά τα μηνύματα. Να εξασφαλίσουμε το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Σημαντικό να διασφαλίσουμε τα εργαλεία της συνοχής και της ΚΑΠ. Είναι το πλαίσιο που κερδίζει αυτός που παράγει και έχει κοινούς στόχους για να δώσει στους λαούς τη δυνατότητα να φέρουν εις πέρας τα σχέδιά τους», υπογράμμισε ο κ. Μοντενέγκρο.

Επίσης ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας δήλωσε πως είναι σημαντικό να μοιραζόμαστε στην Ευρώπη, στο ΝΑΤΟ και στις χώρες της Μεσογείου, είτε σε άλλα φόρουμ τις ίδιες αξίες όσον αφορά τη διπλωματία, να διασφαλίσουμε την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και την ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας και τις ευρωπαϊκές αξίες που εκφράζει η Ουκρανία που είναι θύμα της Ρωσίας.

«Μπορούμε να αξιοποιήσουμε την εμπειρία της Ελλάδος στο Συμβούλιο Ασφαλείας», ανέφερε ο κ. Μοντενέγκρο και έκανε αναφορά και στην επιτυχημένη πορεία της οικονομίας των δύο χωρών.

Μετά από σχετική ερώτηση, ο κ. Μοντενέγκρο σημείωσε ότι οι δύο χώρες είναι σε επιφυλακή λόγω των πυρκαγιών και των πλημμυρών και ευχαρίστησε την Ελλάδα για τη βοήθεια.

Ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο υπογράμμισε πως «είμαστε διατεθειμένοι να βρούμε μια λύση με την οποία θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε δικές μας πηγές για να έχουμε μεγαλύτερο προϋπολογισμό. Υπάρχουν φορολογούμενοι οι οποίοι συνεισφέρουν περισσότερο αλλά σημαντική είναι η συμβολή κάθε χώρας με βάση τις ικανότητες που έχει. Η προσπάθεια του Νότου είναι μεγαλύτερη και πιο ουσιαστική. Η δημιουργία κοινού πλαισίου είναι σημαντική. Να συνεργαστούμε για να έχουμε κοινό οικονομικό πλαίσιο για την Ευρώπη».

Ο κ. Μοντενέγκρο σε επόμενη ερώτηση για τα τραύματα της περιόδου της οικονομικής κρίσης, δήλωσε πως οι δύο χώρες είχαν συνεργασία για να αντιστρέψουμε δύσκολη κατάσταση. «Τα αποτελέσματα φαίνονται. Είμαστε χώρες με σταθερότητα, έχουμε μειώσει το χρέος μας. Αυτό με μεγάλη προσπάθεια των ανθρώπων, του κράτους. Έχουμε δώσει στην Ευρώπη καλό παράδειγμα. Η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ισπανία δέχθηκαν πολύ πίεση που έφερε στα όριά της την οικονομική μας δυνατότητα», σημείωσε μεταξύ άλλων.