«Το ταξίδι προς το Άγιον Όρος ξεκινά ήδη από το πλοίο που σε μεταφέρει στο λιμανάκι της Δάφνης. Αισθάνεσαι πως απομακρύνεσαι από έναν κόσμο, για να φτάσεις σε κάτι εντελώς άλλο. Στο πλοίο συνυπάρχουν άνθρωποι από δύο κόσμους. Οι κοσμικοί, με το άγχος, το στρες και τη φασαρία τους και οι μαυροντυμένοι μοναχοί, που επιστρέφουν στο Όρος από τον έξω κόσμο: σιωπηλοί, στοχαστικοί, προσηλωμένοι, φορτωμένοι με προμήθειες για τις ανάγκες των μοναστηριών. Κι όταν πια φτάσεις στη μονή που είναι ο προορισμός σου, το συναίσθημα αυτό, πως βρίσκεσαι σε έναν διαφορετικό κόσμο, γίνεται πιο έντονο». Με αυτές τις λίγες φράσεις, ο Νίκος, ένας από τους επισκέπτες του Αγίου Όρους, περιγράφει το πρώτο ταξίδι του στη μοναστική πολιτεία του Άθω τη δεκαετία του ’80, εισάγοντάς μας στη διαχρονική «μυσταγωγία» του Αγίου Όρους και εξηγώντας ταυτόχρονα γιατί όλο και περισσότεροι άντρες από κάθε γωνιά της Γης καταφθάνουν κάθε χρόνο στην Ουρανούπολη, για να πάρουν το πλοίο που θα τους μεταφέρει στο «Περιβόλι της Παναγίας», παγκόσμιο κέντρο του ορθόδοξου χριστιανικού μοναχισμού: είναι η ιερότητα και η πνευματική βαρύτητα του τόπου και ταυτόχρονα η αίσθηση πως ταξιδεύεις όχι απλώς στον χώρο, αλλά και στον χρόνο, σε έναν τόπο με συνήθειες διαφορετικές.

Ήδη, από την 1η Ιανουαρίου και μέχρι τις 16 Ιουνίου, για το Άγιον Όρος ταξίδεψαν με τις «Αγιορείτικες Γραμμές» περισσότεροι από 163.000 επιβάτες, αριθμός αυξημένος κατά 30% σε σχέση με πέρυσι, ενώ στο σύνολο του 2025, την ίδια διαδρομή ακολούθησαν 352.000 άνδρες (γύρω στους 1000 καθημερινά μέσο όρο). Τα ίδια πλοία μετέφεραν πέρυσι 18.000 επαγγελματικά οχήματα (8000 μέχρι στιγμής φέτος) για την τροφοδοσία των μονών και τις ανάγκες των έργων που εκτελούνται αδιάκοπα στο Άγιον Όρος. Οι εθνικότητες των ανθρώπων που επιβαίνουν στα πλοία αυτά διαφέρουν σημαντικά, σε σχέση με κάποια χρόνια πριν. Οι Ρώσοι και οι Ουκρανοί απουσιάζουν, έπειτα από το ξέσπασμα του πολέμου το 2022, ενώ την πρώτη πεντάδα εθνικοτήτων των επισκεπτών και προσκυνητών σχηματίζουν πλέον οι Ρουμάνοι, Βούλγαροι, Σέρβοι, Κύπριοι και Έλληνες. Τα πλοία των «Αγιορείτικων Γραμμών» (δέκα επιβατικά, οχηματαγωγά, ταχύπλοα, θαλάσσια ταξί και τουριστικά που εκτελούν περιηγητικό πλου στο Άγιο Όρος και στη Βουρβουρού), κατακλύζονται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου πλέον και ιδίως το Πάσχα, τον Μάρτιο και τον Οκτώβριο, με την κίνηση να μειώνεται ελαφρώς το καλοκαίρι.

Πλειονότητα οι Ρουμάνοι, ζητείται νέο λιμάνι

Το Άγιον Όρος παραμένει πόλος έλξης για τους προσκυνητές και ο τουρισμός που προσελκύει αποτελεί τον βασικό τροφοδότη της οικονομίας της Ουρανούπολης, από όπου ξεκινά το πλοίο για το λιμάνι της Δάφνης. Ωστόσο, ο περίπλους του Άθω δεν συγκεντρώνει το ίδιο ενδιαφέρον με πριν από λίγα χρόνια, ενώ και τα καταστήματα της περιοχής, παρότι έχουν μεγάλη κίνηση επισκεπτών, δεν «βλέπουν» τα ίδια έσοδα. Όπως παρατήρησε καταστηματάρχης της περιοχής, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «παρότι είμαστε προφανώς ευγνώμονες για τους Ρουμάνους προσκυνητές στο Άγιον Όρος, το ρουμανικό πορτοφόλι σε τίποτα δεν μοιάζει με το ρωσικό πορτοφόλι. Οι Ρώσοι αγόραζαν μέχρι και πολυέλαιους που τούς μετέφεραν πίσω στην πατρίδα τους». Παράλληλα, επαγγελματίες της Ουρανούπολης, εκφράζουν παράπονα για τις δημόσιες υποδομές και ιδίως για το λιμάνι, επισημαίνοντας πως δεν είναι δυνατόν εκατοντάδες άνθρωποι να συνωστίζονται σε μια στενή προβλήτα, για να επισκεφτούν έναν προορισμό παγκόσμιας ακτινοβολίας, όπως το Άγιον Όρος.

«Σε ποσοστό 70%-80%, η Ουρανούπολη λειτουργεί σήμερα με προσκυνητές κι από αυτούς ένα 90% είναι πλέον Ρουμάνοι. Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για το Όρος, αλλά δεν υπάρχει επαρκής βοήθεια από το κράτος ή την Περιφέρεια. Δεν είναι δυνατόν ένας προορισμός παγκοσμίου ενδιαφέροντος όπως το Άγιον Όρος να μην έχει τόσα χρόνια και μετά από τόσες υποσχέσεις και εξαγγελίες, την κατάλληλη είσοδο, ένα λιμάνι αξιόλογο» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καταστηματάρχης Δημήτρης Ταμβάκης, που τα καταστήματά του στην Ουρανούπολη -όπου πωλούνται αγιορείτικες εικόνες και εκκλησιαστικά είδη, αγιορείτικα ρούχα, εργόχειρα και φυσικά προϊόντα- υποδέχονται καθημερινά εκατοντάδες επισκέπτες. «Η εικόνα στα καταστήματα, χρόνο με τον χρόνο, σίγουρα αλλάζει προς το χειρότερο. Έφυγαν, λόγω πολέμου, οι Ρώσοι και οι Ουκρανοί, αναπλήρωσαν μεν σε έναν βαθμό οι Ρουμάνοι, αλλά όχι αρκετά. Οι Ρουμάνοι θα αγοράσουν αγιορείτικα ελαιόλαδα και ελιές ή μέλια, αλλά δεν θα αγοράσουν καλλυντικά ή αγιορείτικες εικόνες υψηλής αξίας. Οι Ρώσοι άφηναν πολλά χρήματα στην περιοχή και δεν μιλάω μόνο για εικόνες. Μπορεί να γέμιζαν ολόκληρο καλάθι με καλλυντικά, ξόδευαν άφοβα» λέει χαρακτηριστικά.

«Μόνο δύο Έλληνες στο πλοίο»

Κατά τον Γεώργιο Ροδοκαλάκη της «Athos Sea Cruises», «δεν υπάρχει η κίνηση που υπήρχε παλαιότερα» στον περίπλου του Αγίου Όρους με πλοία, από τα οποία οι επιβάτες (και επιβάτισσες) έχουν την ευκαιρία να αντικρίσουν τη θαυμαστή αρχιτεκτονική των μοναστηριών από θαλάσσης. «Κάποτε, όλα τα πλοία μαζί, μεταφέραμε κοντά στους 210.000 ανθρώπους κάθε χρόνο. Σήμερα η κίνηση έχει πέσει στο μισό» παρατηρεί ο κ. Ροδοκαλάκης, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Ο λόγος; Η αλλαγή των προτιμήσεων και των συνηθειών των επισκεπτών της περιοχής, που θα προτιμήσουν να κάνουν κρουαζιέρα προς κάποιο ιδιαίτερο σημείο για μπάνιο, αλλά και η ύπαρξη, πλέον, πολλών μικρών κότερων και ενοικιαζόμενων βαρκών, που οι επισκέπτες μπορούν να ναυλώσουν μεμονωμένα. Βέβαια, παρατηρεί, και η αγορά των κότερων έχει «πέσει» πρόσφατα, καθώς κι αυτά τα «σήκωναν» οι Ρώσοι, που πλέον απουσιάζουν από την αγορά. Ποιες είναι οι εθνικότητες των ανθρώπων που κάνουν τον περίπλου; «Οι Έλληνες ήταν πολύ “ζωηροί” το 2008-2009, μετά ήρθε η οικονομική κρίση και μειώθηκαν. Στη συνέχεια και για μια δεκαετία, είχαμε πολλούς Βούλγαρους και Ρουμάνους. Από το 2019 και μετά, κυρίως Ρουμάνους, μεμονωμένα, όχι σε γκρουπ, και σήμερα μεταφέρω όλες τις φυλές. Αυτή τη στιγμή έχω μόνο δύο Έλληνες στο πλοίο» σημειώνει ο κ. Ροδοκαλάκης, επισημαίνοντας ότι η περιοχή πάσχει σε επίπεδο υποδομών, ενώ πολλές φορές και οι τιμές είναι πολύ υψηλές.

Ευγνώμων για το γεγονός ότι ο δήμος Αριστοτέλη γειτνιάζει με το Άγιον Όρος δηλώνει η σύμβουλος τουρισμού του δήμου, Μαρία Πάππα, σύμφωνα με την οποία το διεθνές ενδιαφέρον για τη μοναστική πολιτεία του Άθω παραμένει αμείωτο και η συνεισφορά των προσκυνητών στην τοπική οικονομία πολύ μεγάλη. «Πέρα από τους προσκυνητές, έρχονται ιερείς από διάφορες χώρες -Λίβανο, Μολδαβία, Κύπρο- και αγοράζουν μέχρι και άμφια. Προχθές επισκέφτηκα ένα κατάστημα που πουλάει μοναστηριακά κρασιά και μέλια και είχε ουρά μέχρι τις 10 το βράδυ, ενώ είχε ανοίξει στις 8 το πρωί. Υπάρχει ζήτηση για μοναστηριακό κόσμημα και άλλα μοναστηριακά προϊόντα, ενώ παράλληλα πολλά είναι τα σκάφη που νοικιάζονται και αυξάνεται και ο ιστιοπλοϊκός τουρισμός. Αύριο Τετάρτη αναμένουμε στην περιοχή μας το ιστιοφόρο της «Star Clippers», ενώ υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για κάθε είδους δραστηριότητες και εκτός Άθω, που όμως σχετίζονται με το Αγιον Όρος και γίνονται στη σκιά του Άθω» παρατηρεί η κα Πάππα.