Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο χθες Τετάρτη για «εξαιρετικές» επαφές στο Κατάρ, όπου αντιπρόσωποι των ΗΠΑ και του Ιράν διεξήγαγαν έμμεσες και τεχνικές διαβουλεύσεις για το λεγόμενο «μνημόνιο συνεννόησης», μετά από ανταλλαγές πληγμάτων που έθεσαν σε κίνδυνο την κατάπαυση του πυρός.

Σύμφωνα με το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, οι συζητήσεις ολοκληρώθηκαν με συμφωνία που επιτρέπει στην Ισλαμική Δημοκρατία να προμηθεύεται αγαθά με μέρος των πόρων της που έχουν παγώσει στο Κατάρ. Τα εμπλεκόμενα μέρη συμφώνησαν επίσης στη δημιουργία και λειτουργία εντός της ημέρας διαύλου επικοινωνίας για την αναφορά και καταγραφή πιθανών παραβάσεων της ενδιάμεσης συμφωνίας.

Μετά την υπογραφή του εν λόγω κειμένου από τους προέδρους των δύο χωρών στις 17 Ιουνίου, ύστερα από μεσολάβηση κυρίως του Πακιστάν και του Κατάρ, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις που θεωρητικά θα διαρκέσουν 60 ημέρες –με δυνατότητα παράτασης– με στόχο την επίτευξη συμφωνίας που θα τερματίσει οριστικά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Διπλωματική πηγή του Γαλλικού Πρακτορείου δήλωσε χθες ότι επρόκειτο να πραγματοποιηθούν έμμεσες συνομιλίες στη Ντόχα, ενώ στη συνέχεια ανέφερε ότι βρίσκονταν σε εξέλιξη.

Διευκρίνισε ότι οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, δεν συμμετείχαν σε αυτές· την προηγούμενη Τρίτη, είχαν συνάντηση στην πρωτεύουσα του Κατάρ με τον πρωθυπουργό και επικεφαλής της διπλωματίας του εμιράτου, τον Μοχάμεντ μπιν Αμπντουραχμάν αλ Θάνι.

Η Τεχεράνη διαψεύδει ότι υπήρξε οποιαδήποτε άμεση διαπραγμάτευση με την αμερικανική πλευρά στη Ντόχα. Κάτι που δεν εμπόδισε τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τραμπ να εκφράσει την ικανοποίησή του για τις «εξαιρετικές επαφές» και να διαβεβαιώσει πως «όλα εξελίσσονται ομαλά».

«Η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν προχωρά», δήλωσε ο ρεπουμπλικάνος σε δημοσιογράφους στις ΗΠΑ. «Τους πλήγησαν σφόδρα», ωστόσο «αντιλαμβανόμαστε πλήρως ο ένας τον άλλον», πρόσθεσε.

«Διαφορές απόψεων»

Μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών, το Ιράν ανέφερε ότι θα χρησιμοποιήσει μέρος των πόρων του που έχουν δεσμευτεί στο Κατάρ για την αγορά αναγκαίων αγαθών.

«Επιτεύχθηκε συμφωνία ώστε βάσει των αναγκών της χώρας μας, τα ζητούμενα προϊόντα να αποκτώνται και να τίθενται στη διάθεση του Ιράν», δήλωσε ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί, χωρίς να εισέλθει σε λεπτομέρειες σχετικά με τους μηχανισμούς.

Αν και η υπογραφή της ενδιάμεσης συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης μείωσε σημαντικά την ένταση του πολέμου, συνεχίζουν να υφίστανται έντονες εντάσεις, ιδίως όσον αφορά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και το στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ, όπου η κυκλοφορία των πλοίων επιβραδύνθηκε δραστικά το σαββατοκύριακο μετά από επιθέσεις σε εμπορικά σκάφη.

Το Ιράν δηλώνει εδώ και εβδομάδες ότι προτίθεται να επιβάλει τέλη για υπηρεσίες που σχετίζονται με τη διέλευση εμπορικών πλοίων, με τη μία ή την άλλη μορφή, κάτι που οι ΗΠΑ θεωρούν απαράδεκτο.

Συνδικαλιστικές και εργοδοτικές οργανώσεις του ναυτιλιακού τομέα εξακολουθούν να θεωρούν ότι –τουλάχιστον έως τις 9 Ιουλίου– το στενό παραμένει εμπόλεμη ζώνη, σύμφωνα με ανακοίνωσή τους.

Παρ’ όλα αυτά, η τιμή του βαρελιού πετρελαίου Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς στις διεθνείς αγορές, παρέμεινε σταθερή χθες, λίγο κάτω από τα 70 δολάρια.

Κατηγορώντας την Τεχεράνη για επίθεση σε δύο πλοία την προηγούμενη εβδομάδα, ο αμερικανικός στρατός βομβάρδισε το Ιράν την Κυριακή. Η Ισλαμική Δημοκρατία απάντησε εξαπολύοντας πυραύλους και μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα εναντίον γειτονικών της χωρών στον Κόλπο, ιδίως του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν.

Η ένταση φαίνεται να έχει αποκλιμακωθεί έκτοτε.

«Όταν μια μεγάλης κλίμακας σύρραξη πλησιάζει στο τέλος της (…) είναι αναπόφευκτο να προκύπτουν δυσκολίες στην εφαρμογή, επεισόδια, διαφορές απόψεων», σχολίασε ο επικεφαλής ιρανός διαπραγματευτής, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, κατά τη διάρκεια συνέντευξής του που μεταδόθηκε την προηγούμενη Τρίτη το βράδυ από την κρατική τηλεόραση.

Η Τεχεράνη προτίθεται, πρόσθεσε, να επικεντρώσει τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις στον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο και στο Ορμούζ.

Μήνυμα «συνολικά θετικό»

Είναι ακόμη «πολύ νωρίς στη διαπραγματευτική διαδικασία και δίνονται μάχες στους διαδρόμους και δημόσια», ωστόσο το «συνολικά θετικό μήνυμα είναι ότι συνεχίζουν τον διάλογο μετά τις συγκρούσεις της προηγούμενης εβδομάδας», εκτίμησε μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο η ερευνήτρια Άννα Τζέικομπς, συνεργάτιδα του Arab Gulf States Institute.

Στον Λίβανο, που η Τεχεράνη απαίτησε να συμπεριληφθεί στις διαπραγματεύσεις, το Ισραήλ συνεχίζει τους βομβαρδισμούς και τις επιχειρήσεις του τις τελευταίες ημέρες, παρά την υπογραφή την Παρασκευή στην Ουάσιγκτον συμφωνίας-πλαισίου των κυβερνήσεων των δύο χωρών που αποσκοπεί στην αποκατάσταση «διαρκούς ειρήνης».

Η συμφωνία-πλαίσιο προβλέπει ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να κατέχει τμήμα του νότιου Λιβάνου, όπως συμβαίνει από την έναρξη του νέου πολέμου εναντίον της Χεζμπολά, στις 2 Μαρτίου, όσο το σιιτικό κίνημα που πρόσκειται στο Ιράν δεν παραδίδει τα όπλα. Η Χεζμπολά απορρίπτει τη συμφωνία και κάθε ενδεχόμενο αφοπλισμού της.

Πρόκειται για απαίτηση που διατυπώνεται εδώ και πολύ καιρό αλλά η λιβανική κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει να ικανοποιήσει, παρά την πίεση των ΗΠΑ.

Ο ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς επανέλαβε χθες ότι ο στρατός της χώρας του θα παραμείνει «επ’ αόριστον» σε αυτές που χαρακτήρισε «ζώνες ασφαλείας» στον Λίβανο, στη Συρία και στη Λωρίδα της Γάζας.

Η Χεζμπολά κατηγορείται ότι έσυρε τον Λίβανο στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή στις αρχές Μαρτίου, όταν εκτόξευσε ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ για να εκδικηθεί τον θάνατο του ιρανού ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε τις πρώτες ώρες της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις 28 Φεβρουαρίου. Σε αντίποινα, το Ισραήλ ορκίστηκε να «εξαλείψει» τον εχθρό και εξαπέλυσε βομβαρδισμούς ευρείας κλίμακας και χερσαία εισβολή στο νότιο Λίβανο, σκοτώνοντας πάνω από 4.200 ανθρώπους, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Υγείας στη Βηρυτό.